Börn. Innheimta mešlaga. Innheimtustofnun sveitarfélaga. Vandašir stjórnsżsluhęttir.
(Mįl nr. 5116/2007)

A leitaši til umbošsmanns vegna innheimtuašgerša Innheimtustofnunar sveitarfélaga vegna mešlaga sem hann skuldaši. Taldi A aš stofnunin hefši fariš offari ķ innheimtuašgeršum sķnum og śt fyrir öll mörk sem sišleg gętu talist. Hélt A žvķ fram ķ kvörtuninni aš starfsmašur stofnunarinnar hefši ķ sķmtölum viš launafulltrśa og framkvęmdastjóra vinnuveitanda A sagt aš A vęri „ruglašur“ og aš hann myndi lįta fara fram skattrannsókn į fyrirtękinu hefši žaš A įfram ķ vinnu.

Ķ skżringum innheimtustofnunarinnar til umbošsmanns kom fram aš hśn féllist ekki į aš viškomandi starfsmašur hefši višhaft framangreind ummęli. Meš vķsan til žess aš įgreiningur vęri um atvik mįlsins aš žessu leyti įkvaš umbošsmašur aš ljśka athugun sinni į mįli A. Hafši umbošsmašur žį ķ huga aš ekki lęgju fyrir ķ mįlinu gögn sem sżndu žaš meš skżrum hętti hvernig samskiptin fóru fram, enda fóru žau fram ķ gegnum sķma. Žį benti umbošsmašur į aš ašstaša hans vęri hér önnur en dómstóla sem vęru almennt betur til žess fallnir til aš leysa śr įgreiningi um umdeild atvik enda legšu žeir mat į atvik mįls meš tilliti til žeirra gagna sem lögš vęru fram fyrir dómi og framburša ašila og vitna.

Umbošsmašur ritaši innheimtustofnuninni hins vegar bréf žar sem hann kom įkvešnum įbendingum į framfęri um innheimtuhętti stofnunarinnar. Vék umbošsmašur žar aš žvķ sem fram hefši komiš ķ skżringum stofnunarinnar um aš hśn yrši eins og ašrar stofnanir aš nota sķma, fax og tölvuskeyti til višbótar viš skriflega innheimtu. Žar hafši stofnunin jafnframt lżst žvķ aš hęgt vęri aš leysa margan vanda meš sķmtali og aš sķmtöl spörušu fyrirtękjum oft og tķšum óžarfan kostnaš og drįttarvexti og žaš sama mętti segja um sjįlfan mešlagsgreišanda.

Umbošsmašur tók af žessu tilefni fram aš hvorki vęri ķ lögum nr. 54/1971, um innheimtustofnun sveitarfélaga, né reglugerš nr. 491/1996, um innheimtu og skil į mešlögum o.fl. į vegum stofnunarinnar, sérstaklega vikiš aš žvķ hvernig stofnuninni bęri aš haga eftirfylgni viš innheimtu gagnvart launagreišanda žegar greišslur sem stofnunin hefši meš réttum hętti gert kröfu um bęrust ekki frį launagreišanda. Taldi umbošsmašur žvķ aš stofnunin hefši įkvešiš svigrśm ķ žessu efni og aš hśn gęti žvķ višhaft önnur samskiptaform eins og sķma til višbótar bréflegum samskiptum.

Umbošsmašur benti žó aš žetta svigrśm kynni aš sęta takmörkunum sem leidd yršu af sjónarmišum um vandaša stjórnsżsluhętti. Tók hann fram aš slķk sjónarmiš leiddu til žess aš žaš vęri ešlilegra viš tilteknar ašstęšur aš višhafa bréfleg samskipti en munnleg samskipti į borš viš sķmtöl. Sį hįttur į mįlum leiddi aš jafnaši til žess aš žaš vęri enginn vafi į žvķ hvaš fęri fram ķ samskiptum milli ašila og stjórnvalds og slķkir stjórnsżsluhęttir vęru jafnframt til žess fallnir aš koma ķ veg fyrir tortryggni hjį borgurunum ķ garš viškomandi stjórnvalds. Meš žvķ aš senda mešlagsskyldum ašila afrit af bréfum sem send hefšu veriš launagreišendum vegna vanskila vęri jafnframt unnt aš halda žeim ašila upplżstum um stöšu mįlsins. Umbošsmašur benti sérstaklega į aš innheimta stjórnvalds į mešlagi vęri ķžyngjandi athöfn ķ garš mešlagsskuldara žar sem hśn hefši įhrif į žaš hversu mikiš fé hann hefši milli handanna til framfęrslu. Žvķ vęri mikilvęgt aš vel vęri stašiš aš mįlum viš innheimtuna og aš skrifleg gögn lęgju fyrir um samskipti innheimtustofnunar og launagreišanda skuldara.

Ķ bréfi mķnu til Innheimtustofnunar sveitarfélaga, dags. 1. febrśar 2008, sagši m.a. eftirfarandi:

Ķ bréfi innheimtustofnunarinnar til mķn kemur fram aš stofnunin verši eins og ašrar stofnanir aš nota sķma, fax og tölvuskeyti til višbótar viš skriflega innheimtu. Hęgt sé aš leysa margan vanda meš sķmtali. Sķmtöl spari fyrirtękjum oft og tķšum óžarfan kostnaš og drįttarvexti og žaš sama megi segja um sjįlfan mešlagsgreišanda.

Ég tel af žessu tilefni rétt aš minna į žį nišurstöšu sem ég komst aš ķ įliti mķnu ķ mįli nr. 4887/2006, kafli IV.6, um žęr stjórnsżslureglur sem Innheimtustofnun sveitarfélaga žarf aš fylgja žegar tekin er įkvöršun um aš nota heimildina til aš lįta draga af launum žess sem skuldar barnsmešlög. Hins vegar tek ég fram aš hvorki ķ lögum nr. 54/1971, um innheimtustofnun sveitarfélaga, meš sķšari breytingum, eša reglugerš nr. 491/1996, um innheimtu og skil į mešlögum o.fl. į vegum Innheimtustofnunar sveitarfélaga, er sérstaklega vikiš aš žvķ aš hvernig stofnuninni beri aš haga eftirfylgni viš innheimtu gagnvart launagreišanda ķ žeim tilvikum žegar greišslur sem stofnunin hefur meš réttum hętti gert kröfu um berast ekki frį launagreišanda. Žvķ hefur stofnunin įkvešiš svigrśm ķ žessu efni. Stofnunin getur sent bréflega tilkynningu til launagreišanda og višhaft önnur samskiptaform eins og sķma til višbótar bréflegum samskiptum. Ég bendi žó aš žetta svigrśm kann aš sęta takmörkunum og hef ég žį ķ huga sjónarmiš um vandaša stjórnsżsluhętti. Žessi sjónarmiš leiša til žess aš žaš er ešlilegra viš tilteknar ašstęšur aš višhafa bréfleg samskipti en munnleg samskipti į borš viš sķmtöl. (Sjį til hlišsjónar Hans Gammeltoft-Hansen o.fl.: Forvaltningsret. Kaupmannahöfn, 2002, 2. śtg., bls. 646.) Sį hįttur į mįlum leišir aš jafnaši til žess aš žaš er enginn vafi į žvķ hvaš fer fram ķ samskiptum milli ašila og stjórnvalds. Slķkir stjórnsżsluhęttir eru jafnframt til žess fallnir aš koma ķ veg fyrir tortryggni hjį borgurunum ķ garš viškomandi stjórnvalds. Žeir stušla aš žvķ aš samskipti almennings og stjórnvalds verši ešlileg og aš stjórnvald njóti trausts hjį almenningi. Meš žvķ aš senda hinum mešlagsskylda ašila, ž.e. skuldara viš stofnunina, afrit af žeim bréfum sem send eru launagreišendum vegna vanskila er jafnframt unnt aš halda žeim ašila upplżstum um stöšu mįlsins.

Žótt žaš hafi įkvešiš hagręši ķ för meš sér aš hringja ķ launagreišendur viš innheimtu mešlaga veršur auk framangreinds aš hafa ķ huga aš innheimta stjórnvalds į mešlagi er ķžyngjandi athöfn ķ garš mešlagsskuldara enda hefur hśn įhrif į žaš hvaš hann hefur mikiš fé milli handanna til framfęrslu. Žvķ er mikilvęgt aš vel sé stašiš aš mįlum viš innheimtuna og fyrirliggjandi séu gögn um samskipti innheimtustofnunar og launagreišanda skuldara. Žaš er ekki eingöngu hagsmunir skuldarans sjįlfs sem hafa žar įhrif heldur hefur launagreišandi einnig hagsmuni af žvķ žar sem honum er gert samkvęmt lögum aš halda eftir hluta af launum skuldarans til lśkningar mešlagsskuldar.

Meš tilliti til žess aš ekki liggur fyrir meš óyggjandi hętti hvernig samskipti starfsmanns Innheimtustofnunar sveitarfélaga og starfsmanna X ehf. fóru fram og žess aš stofnunina og A greinir į um žau kem ég žeirri įbendingu į framfęri viš innheimtustofnun aš hśn hafi framvegis framangreind sjónarmiš ķ huga viš innheimtu į mešlögum.

Aš lokum vil ég nefna žaš aš ķ bréfi innheimtustofnunar til mķn segir aš A hafi višhaft oršbragš viš starfsmenn sem „kynni aš varša viš įkvęši almennra hegningarlaga, ef śt ķ žaš vęri fariš“. Ķ bréfi lögmanns A til mķn frį 13. desember 2007 kemur fram aš A mótmęli žessu sem vķsvitandi röngu og beinlķnis meišandi. Af žessu tilefni vil ég taka fram aš ég er ekki ķ ašstöšu til žess aš skera śr um hvaš er rétt ķ žessum efnum. Žrįtt fyrir žaš vil ég leggja įherslu į mikilvęgi žess aš stjórnvöld gęti žess jafnan aš haga oršum og tilsvörum ķ bréfum sķnum žannig aš žaš sé ķ samręmi viš žį vöndušu stjórnsżsluhętti, sbr. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 85/1997, um umbošsmann Alžingis, aš stjórnsżslan gęti kurteisi og tillitssemi ķ störfum sķnum. Žetta į ekki hvaš sķst viš žegar um erfiš og viškvęm mįlefni er aš ręša eins og innheimtu fjįrkrafna vegna mešlagsmįla. Ég minni jafnframt į aš ég hef įšur ķ įlitum vakiš mįls į žvķ aš betur žurfi aš huga aš vöndušum stjórnsżsluhįttum um tiltekin atriši ķ starfi stofnunarinnar, sjį įlit ķ mįlum nr. 4248/2004 frį 29. desember 2006 og nr. 4887/2006 frį 26. október 2007.