|
|
Skattar og gjöld. Tollfrjįls varningur feršamanna og farmanna. Framsal skattlagningarvalds. Lagaheimild. Stjórnarskrį. Tolleftirlit.
(Mįl nr. 5141/2007)
Žrķr farmenn kvörtušu til umbošsmanns Alžingis vegna reglugeršar nr. 526/2000, um tollmešferš vara sem feršamenn og farmenn hafa meš sér viš komu til landsins. Žeir geršu athugasemdir viš aš samkvęmt reglugeršinni žyrftu farmenn aš gera skriflega grein fyrir žvķ sem žeir hafa meš sér inn til landsins į mešan reglugeršin gerši rįš fyrir aš faržegar žyrftu žess ekki, sbr. 10. gr. reglugeršarinnar. Einnig laut kvörtun žeirra aš žvķ aš faržegum vęri heimilašur innflutningur į mun meira veršmęti og magni en farmönnum įn žess aš greiša ašflutningsgjöld, sbr. 2. og 3 gr. reglugeršarinnar. Eftir aš kvörtun žremenninganna barst umbošsmanni var reglugerš nr. 526/2000 felld śr gildi og nż reglugerš nr. 630/2008 sett ķ stašinn įn žess aš efnislegar breytingar yršu į reglum žeim sem voru tilefni kvörtunarinnar nema um tilgreiningu farmanna į žvķ veršmęti og magni sem žeir hafa meš sér viš komu til landsins.
Umbošsmašur Alžingis rakti aš ķ 1. mgr. 5. gr. tollalaga nr. 88/2005 kęmi fram aš af vörum sem fluttar vęru inn į tollsvęši rķkisins skyldi greiša toll eins og męlt vęri fyrir um ķ tollskrį. Ķ 1. mgr. 6. gr. vęri sķšan fjallaš um tollfrjįlsar vörur. Ķ 2. tölul. vęri kvešiš į um aš varningur sem farmenn og feršamenn hefšu mešferšis frį śtlöndum skyldi vera tollfrjįls. Samkvęmt a-liš 2. tölul. vęri venjulegur farangur įhafnar fars tollfrjįls vęri um feršanaušsynjar, aš mati tollayfirvalda, til eigin notkunar įhafnar ķ fari aš ręša. Hiš sama ętti viš um venjulegan farangur feršamanna. Ķ b-liš 2. tölul. kom fram aš varningur, ž.m.t. įfengi og tóbak, sem feršamenn og farmenn hefšu meš sér til landsins eša keyptu ķ tollfrjįlsri verslun hér į landi umfram žaš sem greindi ķ a- liš, skyldi vera tollfrjįls aš tilteknu hįmarki sem rįšherra įkvęši ķ reglugerš.
Umbošsmašur taldi aš af oršalagi b. lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. gildandi tollalaga yrši dregin sś įlyktun aš löggjafinn hefši įkvešiš aš veita fjįrmįlarįšherra verulegt svigrśm til aš įkvarša hįmarkstollfrelsi varnings ķ reglugerš og žar meš hvert skyldi vera efnislegt inntak žess tollfrelsis sem löggjafinn hefši įkvešiš. Mat umbošsmašur žaš svo aš löggjafinn hefši ķ raun framselt rįšherra vald til aš įkvarša inntak og umfang žess tollfrelsis sem feršamenn og farmenn nytu į hverjum tķma vegna innflutnings varnings samkvęmt tollalögum enda yrši hvorki af 1. mgr. 6. gr. gildandi tollalaga né lögskżringargögnum, rįšin meginafmörkun į žeim hlutlęgu efnisatrišum og sjónarmišum sem žaš mat rįšherra ętti aš byggjast į.
Umbošsmašur benti į, ķ tilefni af skżringum fjįrmįlarįšuneytisins, aš ķ ešli sķnu vęri takmörkun rįšherra į žvķ hversu mikil farmenn og feršamenn męttu flytja tollfrjįlst til landsins ķžyngjandi rįšstöfun. Enn fremur fékk umbošsmašur ekki séš aš hagnżt sjónarmiš vęru žvķ til fyrirstöšu aš įkvöršun, a.m.k. aš stofni til, um hįmarksfjįrhęšir innflutts varnings vęri tekin į vettvangi löggjafans enda žótt ekki vęri śtilokaš aš ķ lögum vęri žį męlt fyrir um tiltekna męlikvarša eša forsendur sem breytingar į fjįrhęšum meš stjórnvaldsfyrirmęlum skyldu taka miš af, til dęmis ķ formi vķsitölu eša gengis. Meš vķsan til umfjöllunar sinnar varš žaš nišurstaša umbošsmanns aš įkvęši b-lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005 samrżmdist ekki įkvęšum 40. og 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįrinnar en žar er m.a. kvešiš į um aš ekki sé heimilt aš fela stjórnvöldum įkvöršun um hvort leggja skuli į skatt, breyta honum eša afnema hann. Męltist hann til žess aš fjįrmįlarįšherra brygšist viš žessari nišurstöšu og žar meš žvķ įliti umbošsmanns aš umrędda reglugerš skorti nęgjanlega lagastoš, og žį eftir atvikum meš žvķ aš leggja žaš til aš nefnt lagaįkvęši yrši endurskošaš į vettvangi Alžingis. Umbošsmašur įkvaš aš vekja einnig athygli Alžingis į įliti sķnu ķ mįlinu.
Umbošsmašur įkvaš vegna žessarar nišurstöšu sinnar um lagaheimild reglugeršar aš taka ekki sérstaklega til athugunar žęr athugasemdir sem farmennirnir žrķr höfšu gert um aš samkvęmt reglugerš nr. 526/2000, nś 630/2008, vęri faržegum eša feršamönnum heimilašur innflutningur į mun meiri veršmętum og magni en farmönnum įn žess aš greiša ašflutningsgjöld, til frekari skošunar. Yršu lögin tekin til endurskošunar žyrfti einnig aš huga aš žvķ hvort rétt vęri og mįlefnalegt aš gera ķ lögunum sjįlfum žann greinarmun į feršamönnum annars vegar og farmönnum hins vegar, lķkt og gert vęri nś ķ reglugerš.
Vegna athugasemda farmannanna um aš skv. 3. mgr. 10. gr. reglugeršar nr. 526/2000 hefšu farmenn veriš skyldašir til aš gera skriflega grein fyrir öllum varningi sem žeir hefšu fengiš erlendis eša ķ feršinni, hvort sem hann vęri tollskyldur eša ekki rakti umbošsmašur aš breyting hefši oršiš į žessu fyrirkomulagi meš reglugerš nr. 630/2008. Nś vęri upplżsingaskylda į farmönnum, ž.e. įhöfn aškomufars, einungis bundin viš tollskyldar vörur. Hvaš sem liši žvķ įlitaefni sem įšur hafi veriš til stašar um lögmęti eldra fyrirkomulags samkvęmt reglugerš 526/2000, žį vęri ekki tilefni til žess, eins og kvörtun mįlsins vęri lögš fyrir umbošsmann, aš fjalla frekar um žetta atriši.
Kvörtunin beindist einnig aš žvķ aš samkvęmt 3. mgr. 12. gr. reglugeršar nr. 630/2008 vęri įskiliš aš įhöfn aškomufars gerši grein fyrir tollskyldum varningi į sérstöku eyšublaši og framvķsaši vörum sem hįšar vęru innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni žrįtt fyrir aš samsvarandi skylda hvķldi ekki į faržegum eša feršamönnum. Umbošsmašur féllst į žaš meš fjįrmįlarįšuneytinu aš ešli mįlsins samkvęmt yrši tolleftirlit aš taka miš af žvķ aš ašstęšur faržega og farmanna meš tilliti til tollafgreišslu vara vęru meš ólķkum hętti og rįšherra hefši žvķ svigrśm til aš įkvarša ķ reglugerš hvernig bęri aš standa aš tollafgreišslu sbr. reglugeršarheimild 4. mgr. 27. gr. gildandi tollalaga.
I. Kvörtun.
Hinn 25. október 2007 barst mér kvörtun frį A, B og C, įhafnarmešlimum į m/s X. Kvörtun žeirra laut aš reglugerš nr. 526/2000, um tollmešferš vara sem feršamenn og farmenn hafa meš sér viš komu til landsins, meš įoršnum breytingum. Žeir geršu athugasemd viš žaš aš farmenn žyrftu aš gera skriflega grein fyrir žvķ sem žeir hafa meš sér inn til landsins mešan faržegar žyrftu žess ekki, sbr. 10. gr. reglugeršarinnar. Einnig aš faržegum vęri heimilašur innflutningur į mun meira veršmęti og magni en farmönnum įn žess aš greiša ašflutningsgjöld, sbr. 2. gr. reglugeršarinnar, er lżtur aš feršabśnaši og öšrum farangri, og 3. gr., er lżtur aš įfengi sem feršamenn og farmenn mega hafa tollfrjįlst meš sér til landsins. Žeir telja aš žetta fyrirkomulag feli ķ sér brot į jafnręšisreglum.
Eftir aš ofangreind kvörtun barst mér og bréfaskipti į milli mķn og fjįrmįlarįšuneytisins höfšu įtt sér staš, sbr. nįnar kafla III hér sķšar, var reglugerš nr. 526/2000 felld śr gildi meš reglugerš nr. 630/2008, um żmis tollfrķšindi, sbr. nįnar kafla II aš nešan. Eins og nįnar veršur rakiš ķ kafla IV ķ įlitinu leišir žessi reglugeršarbreyting ekki ķ grundvallaratrišum til žess aš į skorti tilefni til žess aš fjalla efnislega um kvörtun A, B og C. Į hinn bóginn mun ég fjalla um ofangreint efni kvörtunarinnar eins og žaš horfir nś viš eftir gildistöku reglugeršar nr. 630/2008.
Ég lauk mįli žessu meš įliti, dags. 16. jślķ 2008.
II. Mįlavextir.
Ķ IV. kafla tollalaga nr. 88/2005 eru įkvęši um tollskyldar vörur, undanžįgur o.fl. Ķ 5. gr. eru įkvęši sem lśta aš tollskyldum vörum og tollskrį. Ķ 1. mgr. 5. gr. segir aš af vörum sem fluttar séu inn į tollsvęši rķkisins skuli greiša toll eins og męlt er fyrir ķ tollskrį ķ višauka I meš lögunum. Tollur skuli lagšur sem verštollur į tollverš vöru eša sendingar eins og žaš er įkvešiš samkvęmt įkvęšum 14. -16. gr. og sem magntollur į vörumagn eftir žvķ sem ķ tollskrį samkvęmt višauka I greinir. Ķ 1. mgr. 6. gr. er fjallaš um tollfrjįlsar vörur. Ķ greininni er ķ ellefu tölulišum vikiš aš žvķ hvaša vörur skuli vera tollfrjįlsar auk žeirra vara sem eru tollfrjįlsar samkvęmt beinum fyrirmęlum ķ tollskrį. Ķ 2. töluliš er kvešiš į um aš varningur sem farmenn og feršamenn hafa mešferšis frį śtlöndum skuli vera tollfrjįls. Žar segir:
a. Venjulegur farangur įhafnar fars sem kemur hingaš til lands frį śtlöndum, enda sé aš mati tollyfirvalda um feršanaušsynjar til eigin notkunar įhafnar ķ fari aš ręša. Jafnframt venjulegur farangur feršamanna sem koma hingaš til lands frį śtlöndum, enda sé aš mati tollyfirvalda um feršanaušsynjar til eigin nota žeirra į feršalaginu aš ręša.
b. Varningur, ž.m.t. įfengi og tóbak, sem feršamenn og farmenn hafa meš sér hingaš til lands eša kaupa ķ tollfrjįlsri verslun hér į landi umfram žaš sem greinir ķ a- liš, aš tilteknu hįmarki sem rįšherra įkvešur ķ reglugerš.
Sama įkvęši var ķ 2. töluliš 1. mgr. 5. gr. tollalaga nr. 55/1987, sbr. lög nr. 104/2000. Mešal annars meš heimild ķ žeim töluliš, sbr. 2. mgr. 5. gr., setti fjįrmįlarįšherra 10. jślķ 2000 reglugerš nr. 526/2000, um tollmešferš vara sem feršamenn og farmenn hafa meš sér viš komu til landsins. Meš reglugerš nr. 630/2008, um żmis tollfrķšindi, var reglugerš nr. 526/2000 felld śr gildi, eins og įšur er rakiš. Reglugerš nr. 630/2008 var sett 27. jśnķ 2008, birt ķ B-deild Stjórnartķšinda 30. s.m. og tók gildi 1. jślķ s.į., sbr. 64. gr. reglugeršarinnar. Reglugerš nr. 630/2008 var sķšan lķtillega breytt meš reglugerš nr. 634/2008, sem einnig tók gildi 1. jślķ 2008.
Nįnar veršur vikiš aš įkvęšum eldri reglugeršar nr. 526/2000, sbr. reglugerš nr. 13/2002, og gildandi reglugeršar nr. 630/2008 ķ kafla IV. ķ įliti žessu.
III. Samskipti umbošsmanns Alžingis viš stjórnvöld.
Ķ tilefni af kvörtun A, B og C ritaši ég bréf til fjįrmįlarįšherra, dags. 23. nóvember 2007. Ég tók fram aš kvörtunin hefši oršiš mér tilefni til žess aš huga sérstaklega aš lagagrundvelli žeirra įkvęša reglugeršar nr. 526/2000 sem lytu aš įkvöršunum fjįrmįlarįšherra um žaš hįmark af varningi, ž.m.t. įfengi og tóbaki, sem feršamenn og farmenn męttu hafa tollfrjįlst meš sér inn ķ landiš auk žess sem nefnt vęri venjulegur farangur vegna feršanaušsynjar til eigin nota. Ég rifjaši upp ķ bréfinu aš ķ 6. gr. tollalaga nr. 55/1987 hefšu veriš įkvęši um heimildir rįšherra til nišurfellingar ašflutningsgjalda viš żmis tilefni, ž.m.t. skv. 20. töluliš um nišurfellingu af varningi sem farmenn og feršamenn fluttu meš sér til landsins aš tilteknu veršmęti sem rįšherra įkvaš. Ég gat žess aš nefnd sem starfaši į vegum fjįrmįlarįšuneytisins og fór yfir gildandi lagaįkvęši ķ framhaldi af žeirri breytingu sem gerš var į 77. gr. stjórnarskrįrinnar, sbr. 15. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995, hefši gert athugasemdir viš įkvęši 6. gr. žįgildandi tollalaga. Nefndin hefši tališ naušsynlegt aš heimildarįkvęši 6. gr. yršu endurskošuš ķ žvķ skyni aš breyta žeim ķ skyldubundnar įkvaršanir viš tiltekin skilyrši og ęskilegt vęri aš svigrśm stjórnvalda til aš meta hvort skilyrši sem vęru uppfyllt vęri sem allra minnst. Ég tók sérstaklega fram aš umręddu nefndastarfi hefši veriš komiš į ķ kjölfar žess aš umbošsmašur Alžingis hafši lżst įformum um aš taka mįl af žessu tagi til athugunar aš eigin frumkvęši.
Ķ bréfi mķnu tók ég einnig fram aš fjįrmįlarįšherra hefši flutt frumvarp til breytinga į tollalögum haustiš 1999 žar sem m.a. hefšu veriš lagšar til breytingar į 6. gr. tollalaga og skv. 1. gr. frumvarpsins, sem sķšar varš aš lögum nr. 104/2000, hefši veriš lagt til aš ķ b-liš 2. tölul. 1. mgr. 5. gr. tollalaga yrši tekiš upp samhljóša įkvęši og nś er ķ b-liš 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005. Žótt af žessari lagabreytingu hefši aš forminu til leitt aš nś vęri žaš įkvešiš beint ķ lögum aš varningur, ž.m.t. įfengi og tóbak, sem feršamenn og farmenn hefšu meš sér hingaš til lands eša keyptu ķ tollfrjįlsri verslun hér į landi umfram žaš sem teldist venjulegur farangur, vęri tollfrjįls, vęri žaš įfram verkefni rįšherra aš įkveša ķ reglugerš žaš hįmark sem félli undir tollfrelsiš. Af žessu leiddi aš žaš vęri ķ raun framselt til rįšherra aš įkveša aš hvaša marki greiša žyrfti tolla og önnur ašflutningsgjöld af umręddum varningi sem feršamenn og farmenn hefšu meš sér viš komu til landsins. Ég benti ķ žessu sambandi į aš sķšar ķ 6. gr. vęru m.a. sett įkvęši um tollfrelsi gjafa og žar tilgreind įkvešin fjįrhęš.
Meš hlišsjón af žessu óskaši ég eftir aš fjįrmįlarįšuneytiš lżsti afstöšu sinni og veitti mér skżringar, sbr. 7. og 9. gr. laga nr. 85/1997, um umbošsmann Alžingis.
Ķ fyrsta lagi óskaši ég eftir aš fjįrmįlarįšuneytiš lżsti višhorfi sķnu til žess hvort og žį hvernig įkvęši 2. og 3. gr. reglugeršar nr. 526/2000 samręmdist 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįr lżšveldisins Ķslands nr. 33/1944, sbr. 15. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995, en žar segši aš skattamįlum skyldi skipaš meš lögum. Ekki mętti fela stjórnvöldum įkvöršun um hvort leggja skyldi į skatt, breyta honum eša afnema hann. Hafši ég einnig ķ huga athugasemdir viš 15. gr. frumvarps er varš aš stjórnskipunarlögum nr. 97/1995. Žar kęmi fram aš meš oršalagi 2. mįlsl. 1. mgr. 77. gr. vęri leitast viš aš taka af skariš meš miklu įkvešnari hętti en gert vęri ķ 40. gr. stjórnarskrįrinnar um aš löggjafinn [mętti] ekki framselja til framkvęmdarvaldsins įkvöršunarrétt um fyrrnefnd atriši, heldur [yrši] aš taka afstöšu til žeirra ķ settum lögum. (Alžt. 1994-1995, A-deild, bls. 2111.)
Ķ öšru lagi óskaši ég eftir aš fjįrmįlarįšuneytiš veitti mér skżringar um į hvaša lagagrundvelli žaš teldi heimilt aš gera žann greinarmun sem fram kęmi ķ 2. og 3. gr. reglugeršar nr. 526/2000 bęši į magni įkvešinna vara og fjįrhęšum sem feršamenn annars vegar og hins vegar skipverjar og fluglišar męttu hafa meš sér inn ķ landiš tollfrjįlst viš komu til landsins. Ég tók fram aš ég gerši rįš fyrir žvķ aš sį greinarmunur sem fram kęmi ķ žessu tilliti ķ įkvęšum reglugeršarinnar byggši aš einhverju leyti į sjónarmišum um aš faržegar annars vegar og farmenn og fluglišar hins vegar fęru misoft ķ slķkar feršir, sbr. til hlišsjónar įlit umbošsmanns Alžingis frį 23. nóvember 1993 ķ mįli nr. 654/1992. Athugun mķn į žessu atriši beindist aftur į móti aš žvķ hvort sį ašstöšumunur sem vęri į milli žessara hópa ętti sér fullnęgjandi stoš aš lögum. Hefši ég žį sérstaklega ķ huga žęr kröfur um lagalega stoš slķks ašstöšumunar sem leiša kynni af įkvęši 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrįr lżšveldisins Ķslands nr. 33/1944, sbr. 3. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995.
Ķ žrišja lagi óskaši ég eftir aš fjįrmįlarįšuneytiš skżrši į hvaša lagagrundvelli žaš teldi heimilt aš gera ķ reglugerš nr. 526/2000 žann mun sem fram kęmi ķ 10. gr. į skyldum faržega og farmanna, og žį sérstaklega aš farmönnum vęri gert aš gera skriflega grein fyrir öllum varningi hvort sem hann vęri tollskyldur eša ekki. Ég benti į aš ķ 27. gr. tollalaga nr. 88/2005 sagši aš feršamenn og farmenn, sem kęmu til landsins frį śtlöndum, skyldu ótilkvaddir gera tollstjóra grein fyrir tollskyldum varningi sem žeir hefšu mešferšis. Sama gilti um varning sem vęri hįšur sérstökum innflutningsskilyršum eša óheimilt vęri aš flytja til landsins. Ķ žessu įkvęši vęri ekki geršur munur į skyldum feršamanna og farmanna aš žessu leyti en ķ 1. mgr. 10. gr. reglugeršarinnar segši aš faržegi sem kęmi til landsins skyldi viš komuna ótilkvaddur skżra tollgęslumanni frį og framvķsa viš hann tollskyldum varningi o.fl. en ķ 3. mgr. 10. gr. vęri męlt fyrir um skyldu farmanna til aš gera tollgęslunni skriflega grein fyrir öllum varningi sem hann hefši fengiš erlendis eša ķ feršinni.
Svar fjįrmįlarįšuneytisins viš framangreindu bréfi mķnu kom fram ķ bréfi til mķn, dags. 20. desember 2007. Ķ bréfinu sagši m.a. svo:
I.
[...] Žér vķsiš til almennra athugasemda viš žaš frumvarp sem sķšar varš aš lögum nr. 104/2000, um breyting į lögum um įlagningu gjalda į vörur, žar sem segir aš ķ frumvarpinu séu lagšar til breytingar sem miša aš žvķ aš nišurfelling żmissa gjalda į innfluttar vörur verši lögįkvešin ķ staš žess aš handhöfum framkvęmdarvaldsins sé framseld heimild til žess aš įkveša hvort til lękkunar eša nišurfellingar skuli koma. Žį segir ķ athugasemdunum viš 2. tölul. 5. gr. frumvarpsins aš [s]ś breyting er lögš til į oršalagi laganna aš ķ staš žess aš žau kveši į um heimild fjįrmįlarįšherra til aš fella nišur toll af varningi sem feršamenn og farmenn hafa meš sér til landsins verši nišurfelling tolls lögbundin. Eftir sem įšur er gert rįš fyrir aš fjįrmįlarįšherra įkvarši ķ reglugerš magn žess varnings sem feršamenn og farmenn megi hafa tollfrjįlst meš sér til landsins. Žaš var mat žeirra sem stóšu aš baki frumvarpinu og löggjafans aš umrędd įkvęši samrżmdust įkvęšum stjórnarskrįrinnar sbr. tilvitnuš ummęli ķ almennum athugasemdum meš frumvarpinu sem varš aš lögum um įlagningu gjalda į vörur.
Rįšuneytiš hefur litiš svo į aš rétt sé aš sś upphęš sem var įkvöršuš ķ žįgildandi reglugerš nr. 251/1992, žegar lög nr. 104/2000 tóku gildi, sé uppfęrš aš teknu tilliti til vęgi ķslensku krónunnar gagnvart erlendum gjaldmišlum. Telur rįšuneytiš aš sś leiš hafi veriš mįlefnaleg. Umręddum fjįrhęšum hefur veriš breytt tvisvar frį žvķ aš lög nr. 104/2000 tóku gildi, annars vegar meš gildistöku reglugeršar nr. 526/2000 og hins vegar reglugerš nr. 13/2002, um breyting į reglugerš nr. 526/2000. Aš mati rįšuneytisins kann hins vegar aš fara betur į žvķ ķ ljósi skżrra fyrirmęla löggjafans um aš ekki megi framselja til framkvęmdarvaldsins įkvöršunarrétt um hvort leggja skuli į skatt, breyta honum eša afnema hann, aš tillögur verši geršar um aš fęra umręddar fjįrhęšir ķ lög eša aš framkvęmdarvaldinu verši veittar skżrar leišbeiningar ķ lögum um viš hvaš skuli mišaš viš uppfęrslu fjįrhęšanna. Rįšuneytiš mun ķ framhaldi af įbendingum umbošsmanns kanna žetta atriši nįnar og žį jafnframt hvort réttara sé aš tilgreina žaš magn įfengis sem feršamönnum og farmönnum er heimilt aš flytja hingaš til lands tollfrjįlst ķ lögum.
II.
[...]
Ķ bréfi yšar kemur fram aš gert sé rįš fyrir aš sį greinarmunur sem fram kemur ķ žessu tilliti ķ įkvęšum reglugeršar 526/2000 byggi aš einhverju leyti į sjónarmišum um aš faržegar annars vegar og farmenn og fluglišar hins vegar fari misoft ķ slķkar feršir og er vķsaš ķ žvķ tilliti til įlits umbošsmanns Alžingis frį 23. nóvember 1993 ķ mįli nr. 654/1992. Ķ žvķ įliti, sem varšaši žįgildandi reglugerš nr. 251/1992, um tollfrjįlsan farangur feršamanna og farmanna viš komu frį śtlöndum, einkasölugjald o.fl., kemur fram aš sjónarmiš um aš faržegar annars vegar og farmenn og fluglišar hins vegar fari mis oft ķ utanlandsferšir vęru mįlefnaleg sjónarmiš til mismununar. Ķ bréfi yšar er hins vegar tekiš fram aš athugun yšar į žessi atriši beinist aftur į móti aš žvķ hvort sį ašstöšumunur sem er į milli žessara hópa eigi sér fullnęgjandi stoš ķ lögum. Af žvķ tilefni vill rįšuneytiš taka fram aš löggjafinn sį įstęšu til žess aš greina žį sem koma hingaš til lands ķ hópa, hóp farmanna og hóp feršamanna ķ b.liš 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. nśgilandi tollalaga. Žvķ hefur rįšuneytiš tališ fullnęgjandi lagaheimild standa til žess aš gera umręddan greinarmun į grundvelli įšurnefndra sjónarmiša, sem umbošsmašur taldi mįlefnaleg. Sömuleišis vill rįšuneytiš vķsa til žess aš įratugalöng hefš er fyrir umręddum greinarmuni sem löggjafinn hefur ekki gert athugasemdir viš.
III.
[...]
Ķ įšurnefndu įliti umbošsmanns Alžingis frį 23. nóvember 1993 ķ mįli 654/1992, var eitt af žeim įlitaefnum sem umbošsmašur tók fyrir, hvort nęgileg lagaheimild vęri til stašar fyrir įkvęši 3. mgr. 6. gr. reglugeršar 251/1992, sem er forveri reglugeršar 526/2000, til žess aš krefja skipverja um skriflegar upplżsingar um allan varning sem hann hefur fengiš erlendis eša ķ feršinni, hvort sem hann er tollskyldur eša ekki. Žaš įkvęši sem er til umręšu hér ķ 3. mgr. 10. gr. reglugeršar 526/2000 er samhljóša žvķ įkvęši. Žaš er meginregla aš innflytjendur skuli lįta tollstjóra ķ té ašflutningsskżrslu og önnur tollskjöl vegna innfluttrar vöru, sbr. 1. mgr. 22. gr. tollalaga. Nokkur frįvik eru gerš frį tilvitnašri meginreglu og ein žeirra lżtur aš feršamönnum og farmönnum og žeim farangri sem žeir hafa mešferšis viš komu hingaš til lands, sbr. 1. mgr. 27. gr. tollalaga. Rįšherra er veitt heimild ķ 4. mgr. 27. gr. tollalaga til žess aš setja nįnari reglur um tollafgreišslu samkvęmt greininni. Viš setningu reglugeršarinnar var litiš til žess aš löggjafinn hefur veitt tollstjórum heimild til žess aš hafa ašskilin tollhliš žar sem tollafgreišsla feršamanna fer fram žannig aš faržegar velji sjįlfir tollafgreišsluhliš, gręnt eša rautt, og teljast meš vali sķnu gefa til kynna hvort žeir hafi mešferšis varning sem žeim ber aš gera tollgęslu grein fyrir. Engin slķk regla er lögfest aš žvķ er varšar farmenn enda ašstęšur ašrar viš tollafgreišslu vara sem farmenn hafa mešferšis. Žvķ er naušsynlegt aš įskilja meš reglugerš aš žeir veiti samsvarandi yfirlżsingu skriflega. Žaš er einnig gert til žess aš tryggja sönnun um efni yfirlżsingarinnar sem um ręšir ķ 1. mgr. 27. gr. tollalaga sér ķ lagi ķ ljósi žess aš tolleftirlit um borš ķ förum getur tekiš talsveršan tķma. Sömuleišis hafa farmenn ašgang aš żmsum vistarverum fars og farangur žeirra kann aš vera geymdur į żmsum stöšum ķ fari. Vegna tolleftirlits er žvķ mįlefnalegt aš krefjast žess aš gerš sé skrifleg grein fyrir žvķ hvernig umrędd undanžįguheimild er nżtt. Aš öšru leyti vķsar rįšuneytiš til sjónarmiša sem koma fram ķ greinargerš žess til umbošsmanns ķ tilefni mįls nr. 654/1992. Rįšuneytiš telur žvķ aš į grundvelli sjónarmiša um tolleftirlit og žess ašstöšumunar sem er į farmönnum og fluglišum annars vegar og faržegum hins vegar sé krafa um skriflega skżrslugjöf mįlefnaleg og byggist į lögmętum sjónarmišum. Auk žess er mešalhófs gętt ķ umręddu fyrirkomulagi.
Meš bréfi til A, dags. 27. desember 2007, gaf ég honum įsamt B og C kost į aš senda mér žęr athugasemdir sem žeir teldu įstęšu til aš gera viš efni framangreinds bréfs fjįrmįlarįšuneytisins. Mér bįrust athugasemdir žeirra 9. janśar 2008.
Ég įkvaš aš skrifa annaš bréf til fjįrmįlarįšherra, dags. 28. janśar 2008. Ķ bréfinu vék ég aš žeim oršum rįšuneytis hans sem komu fram ķ framangreindu bréfi žess um aš rįšuneytiš ętlaši aš kanna žaš hvort gera ętti tillögur um aš fęra fjįrhęšir žęr sem kęmu fram ķ reglugerš nr. 526/2000 ķ lög eša aš framkvęmdarvaldinu yršu veittar skżrar leišbeiningar ķ lögum viš hvaš skyldi mišaš viš uppfęrslu fjįrhęšanna. Einnig aš rįšuneytiš myndi kanna hvort réttara vęri aš tilgreina žaš magn įfengis sem feršamönnum og farmönnum vęri heimilt aš flytja hingaš til lands tollfrjįlst ķ lögum. Meš tilliti til žessara orša óskaši ég eftir žvķ, sbr. 7. gr. laga nr. 85/1997, um umbošsmann Alžingis, aš rįšuneytiš upplżsti mig um žaš hvort og žį hver hefši oršiš nišurstaša žessarar könnunar rįšuneytisins. Ef rįšuneytiš hefši ekki lokiš athugun sinni, óskaši ég eftir aš mér yršu veittar upplżsingar um įform rįšuneytisins um lok athugunarinnar.
Ķ bréfi mķnu vék ég einnig aš žvķ sem kom fram ķ framangreindu bréfi rįšuneytisins um aš sjónarmiš um tolleftirlit og sį ašstöšumunur sem vęri į farmönnum og fluglišum og faržegum leiddi til žess aš krafa um skriflega skżrslugjöf vęri mįlefnaleg og byggšist į lögmętum sjónarmišum. Einnig tók ég fram aš žaš yrši rįšiš af umręddu bréfi aš įlit forvera mķns ķ starfi frį 1992 og žau sjónarmiš sem žar vęru rakin hefšu enn žżšingu ķ dag. Um lagagrundvöll įkvęšisins ķ 10. gr. reglugeršar nr. 526/2000, er lyti aš skżrslugjöf farmanna sem tęki til alls varnings hvort sem hann vęri tollskyldur eša ekki, vķsaši rįšuneytiš til 4. mgr. 27. gr. tollalaga nr. 88/2005 žar sem sagši aš rįšherra gęti sett meš reglugerš nįnari reglur um tollafgreišslu samkvęmt greininni. Af žessu tilefni tók ég fram aš meš stjórnskipunarlögum nr. 97/1995, sem breyttu mannréttindakafla stjórnarskrįr lżšveldisins Ķslands nr. 33/1944, vęru geršar meiri kröfur um aš lagaheimild vęri fyrir takmörkunum į réttindum einstaklinga og lögašila. Vķsaši ég til 71. gr. stjórnarskrįrinnar um helgi einkalķfs žar sem skrifleg skżrslugjöf um allan varning, ž.į m ótollskyldan, fęli ķ sér įkvešna takmörkun į frišhelgi einkalķfs einstaklinga enda yrši ekki annaš séš en slķk upplżsingagjöf hefši ķ för meš sér mišlun persónuupplżsinga. Einnig vķsaši ég til krafna sem leiddu af lögmętisreglunni sem og dóms Hęstaréttar ķ mįli nr. 354/2000 frį 15. mars 2001 žar sem kom fram sś afstaša réttarins aš lagaheimildir žęr sem um er rętt ķ 2. og 3. mgr. 71. gr. verš[i] aš vera skżlausar.
Ég óskaši eftir afstöšu rįšuneytisins til žess hvort og žį hvernig reglugeršarheimildin ķ 4. mgr. 27. gr. tollalaga nr. 88/2005, sem 10. gr. reglugeršar nr. 526/2000, er męlti fyrir um skriflega skżrslugjöf farmanna um allan varning, ž.į m ótollskyldan, virtist sękja stoš sķna til, samrżmdist sjónarmišum um fullnęgjandi og skżra lagaheimild til takmörkunar eša skeršingar į frišhelgi einkalķfs fólks.
Svar fjįrmįlarįšuneytisins viš framangreindu bréfi mķnu barst mér ķ bréfi, dags. 27. febrśar 2008. Ķ bréfinu kom m.a. eftirfarandi fram:
1.Įkvęši b.lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005 og 2. og 3. gr. reglugeršar nr. 526/2000.
[...]
Rįšuneytiš bendir į aš ķ 5. gr. tollalaga nr. 88/2005 kemur fram aš af vörum sem fluttar eru inn į tollsvęši rķkisins skuli greiša toll. Frį žvķ įkvęši er aš finna margvķslegar undanžįgur ķ tollalögunum. Ķ b. liš 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga segir žannig aš eftirfarandi vörur skuli vera tollfrjįlsar:
b. Varningur, ž.m.t. įfengi og tóbak, sem feršamenn og farmenn hafa meš sér hingaš til lands eša kaupa ķ tollfrjįlsri verslun hér į landi umfram žaš sem greinir ķ a-liš, aš tilteknu hįmarki sem rįšherra įkvešur ķ reglugerš.
Hin nżju tollalög voru samžykkt 18. maķ 2005 og gengu ķ gildi 1. jślķ 2006. Ofangreint įkvęši sem er óbreytt frį fyrri tollalögum sżnir aš žaš hefur veriš mat löggjafans, žrįtt fyrir žęr breytingar sem uršu į stjórnarskrį Ķslands meš 15. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995, aš heimilt vęri aš veita framkvęmdarvaldinu heimild til žess aš įkvarša hįmark tollfrjįls varnings meš reglugerš.
Eins og kemur fram ķ bréfi rįšuneytisins, dags. 20. desember 2007, var žaš enn fremur mat löggjafans viš setningu laga nr. 104/2000, um breytingu į lögum um įlagningu gjalda į vörur, aš heimilt vęri aš hafa slķka reglugeršarheimild ķ lagatextanum, sbr. athugasemdir viš 2. tölul. 5. gr. žess frumvarps sem varš į lögum nr. 104/2000:
[S]ś breyting er lögš til į oršalagi laganna aš ķ staš žess aš žau kveši į um heimild fjįrmįlarįšherra til aš fella nišur toll af varningi sem feršamenn og farmenn hafa meš sér til landsins verši nišurfelling tolls lögbundin. Eftir sem įšur er gert rįš fyrir aš fjįrmįlarįšherra įkvarši ķ reglugerš magn žess varnings sem feršamenn og farmenn megi hafa tollfrjįlst meš sér til landsins.
Frį žeirri breytingu sem įtti sér staš į stjórnarskrį Ķslands, og vķsaš er til ķ bréfum yšar, meš stjórnskipunarlögum nr. 97/1995, hefur löggjafarvaldiš žvķ ķ tvķgang metiš žaš svo aš umrędd reglugeršarheimild sé ekki ķ andstöšu viš įkvęši stjórnarskrįrinnar.
Eins og fram kemur ķ bréfi rįšuneytisins, dags. 20. desember 2007, hefur veriš litiš svo į um margra įra skeiš aš ešli mįls samkvęmt séu žęr upphęšir sem tilgreindar eru nś ķ 2. gr. reglugeršar nr. 526/2000, meš sķšari breytingum, hįšar uppfęrslu žar sem bęši er horft til žróunar vķsitölu neysluveršs og vęgis ķslensku krónunnar gagnvart erlendum gjaldmišlum. Mįlefnaleg og lögmęt sjónarmiš bśi aš baki slķku fyrirkomulagi.
Rįšuneytiš vekur athygli į aš sś undanžįga frį tollskyldu sem hér um ręšir er ķvilnandi, byggist į almennum efnislegum męlikvarša og skżrri lagaheimild. Aš mati rįšuneytisins er ekki įstęša til aš ętla aš mat löggjafans į žvķ hvort ofangreint framsal til framkvęmdavaldsins sé andstętt įkvęšum stjórnarskrįr hafi breyst frį setningu ofangreindra laga nr. 104/2000 eša tollalaga nr. 88/2005.
Meš vķsan til vilja löggjafans, sem og af ofangreindum įstęšum, hefur könnun rįšuneytisins, aš svo stöddu, ekki leitt ķ ljós aš naušsynlegar forsendur eša įstęšur séu fyrir žvķ aš breyta umręddu įkvęši b.lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga. Meš frekari vķsan til žess sem fram kemur ķ bréfi rįšuneytisins, dags. 20. desember 2007, telur rįšuneytiš aš mįlefnalegar įstęšur séu fyrir hendi til aš śtfęrsla tiltekinna žįtta ķ žeirri undanžįgu sem kvešiš er į um ķ lagaįkvęšinu, fari fram meš reglugerš ķ staš žess aš kvešiš sé beint į um žį žętti ķ lagaįkvęšinu.
2. Įkvęši 27. gr. tollalaga nr. 88/2005 og 10. gr. reglugeršar nr. 562/2000.
[...]
Aš mati rįšuneytisins er įkvęši 27. gr. tollalaga skżrt og afdrįttarlaust og er įkvęši 10. gr. reglugeršar nr. 526/2000 sett til fyllingar žvķ lagaįkvęši ķ samręmi viš almenna reglugeršarsetningu. Eins og nįnar er śtskżrt ķ bréfi rįšuneytisins, dags. 20. desember 2007, er talsveršur ašstöšumunur viš tollafgreišslu vara sem farmenn annars vegar hafa mešferšis og feršamenn hins vegar. Til aš mynda nį nefna aš farmenn geta fariš frjįlsir og įn eftirlits milli fars og lands. Farmenn geta žvķ fariš margar feršir til og frį borši meš tollskyldan varning, ólķkt faržegum (feršamönnum). Vegna lįgmarks tolleftirlits hefur žvķ veriš tališ naušsynlegt aš męla fyrir ķ reglugerš, meš stoš ķ 27. gr. tollalaga, um skyldu farmanna til aš gera tollgęslu skriflega grein fyrir öllum varningi sem hann hefur fengiš erlendis eša ķ viškomandi ferš. Meš sömu rökum hefur veriš tališ naušsynlegt aš skrifleg skżrslugjöf farmanna nįi bęši til tollskylds og ótollskylds varnings. Sem dęmi um įstęšu žess fyrirkomulags mį nefna aš skip eru ekki tollafgreidd meš einni ašgerš, ólķkt žvķ žegar feršamenn koma til landsins. Farmenn geta fariš til og frį borši į mešan skip liggur viš bryggju og žvķ er tališ naušsynlegt aš žeir geri tollstjóra grein fyrir žvķ hvernig žeir hafi variš sķnum tollfrjįlsu heimildum meš skriflegri skżrslu og sś skżrsla liggur žį til grundvallar tollafgreišslu žeirra. Ef farmašur žyrfti ekki aš gera grein fyrir ótollskyldum varningi gęti hann, į mešan skip liggur viš bryggju, žvķ fęrt tollskyldan varning inn ķ landiš undir žvķ yfirskyni aš varningurinn vęri ķ hvert sinn undir višmišunarfjįrhęšum.
Lagaheimild fyrir žessu fyrirkomulagi er aš mati rįšuneytisins skżr og byggir į 27. gr. tollalaga eins og įšur hefur komiš fram. Tolleftirlit er hluti af lögbundnu hlutverki tollyfirvalda og bśa almannahagsmunir aš baki žvķ aš tolleftirlit sé öruggt. Į hinn bóginn ber aš gęta žess aš viš framkvęmd tolleftirlits sé gętt mešalhófs og ekki gengiš į stjórnarskrįrbundin réttindi einstaklinga og lögašila, sbr. mannréttindakafla stjórnarskrįr lżšveldisins Ķslands nr. 33/1944. Viš mat į slķku veršur aš mati rįšuneytisins ętķš aš vega annars vegar žį almannahagsmuni sem felast ķ öruggu tolleftirliti og hins vegar stjórnarskrįrbundin réttindi einstaklinga og fyrirtękja. Aš mati rįšuneytisins er ekki unnt aš lķta svo į aš žaš fyrirkomulag sem kvešiš er į um ķ 27. gr. tollalaga, og nįnar śtfęrt ķ 10. gr. reglugeršar nr. 526/2000, leiši til ólögmętrar takmörkunar eša skeršingar į frišhelgi einkalķfs fólks. Bęši faržegar og farmenn žurfa aš gefa upp tollskyldan varning og žrįtt fyrir aš sķšarnefndi hópurinn žurfi aš gera žaš skriflega, og einnig fyrir ótollskyldan varning, er aš mati rįšuneytisins ekki meš žessu fyrirkomulagi gengiš lengra en naušsyn ber til žess aš tryggja öruggt tolleftirlit, samanber ofangreint. Aš mati rįšuneytisins er žvķ fullnęgjandi og skżr lagaheimild aš baki žessu fyrirkomulagi og fyrir žvķ eru mįlefnalegar įstęšur til aš tryggja žį almannahagsmuni sem felast ķ öruggu tolleftirliti.
Meš bréfi til A, dags. 29. febrśar 2008, gaf ég honum įsamt B og C kost į aš senda mér žęr athugasemdir sem žeir teldu įstęšu til aš gera viš efni framangreinds bréfs fjįrmįlarįšuneytisins. Bįrust mér athugasemdir žeirra 6. mars 2008.
IV. Įlit umbošsmanns Alžingis.
1.
Kvörtun A, B og C beinist aš tilteknum įkvęšum reglugeršar nr. 526/2000, um tollmešferš vara sem feršamenn og farmenn hafa meš sér viš komu til landsins, sbr. reglugerš nr. 13/2002 um breytingu į reglugerš nr. 526/2000. Gera žeir athugasemdir viš aš reglugerš nr. 526/2000 męli annars vegar fyrir um aš feršamönnum sé heimilt aš koma meš meiri varning en farmönnum inn ķ landiš, bęši meš tilliti til veršmętis og magns, įn žess aš greiša ašflutningsgjöld og hins vegar aš farmenn žurfi aš gera skriflega grein fyrir žvķ sem žeir hafa meš sér inn til landsins, hvort sem um tollskyldan eša ótollskyldan varning sé aš ręša, en ekki feršamenn.
Įšur en lengra er haldiš tek ég fram aš eftir aš kvörtun žremenninganna barst mér hefur fjįrmįlarįšherra gefiš śt reglugerš nr. 630/2008, um żmis tollfrķšindi, sbr. einnig reglugerš nr. 634/2008 um breytingu į fyrrnefndri reglugerš. Meš 2. mgr. 64. gr. reglugeršar nr. 630/2008 hefur eldri reglugerš nr. 526/2000 veriš felld śr gildi. Žį hefur rįšherra meš reglugerš nr. 630/2008 gert įkvešnar breytingar į efni og umfangi tollfrelsis varnings sem feršamenn og skipverjar og flugverjar (farmenn) flytja til landsins auk žess aš gera breytingar į reglum um upplżsingagjöf af žvķ tilefni, eins og nįnar veršur rakiš hér sķšar.
Athugun mķn į kvörtun A, B og C er žess ešlis aš ég tel naušsynlegt ķ upphafi aš fjalla meš almennum hętti um hvort įkvöršunarvald rįšherra til aš įkvarša inntak og umfang tollfrelsis varnings ķ reglugerš samrżmist stjórnskipulegum kröfum um skżra afstöšu löggjafans til innheimtu skatta og tolla, sem fram koma ķ 40. og 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįr lżšveldisins Ķslands nr. 33/1944, sbr. 15. gr. stjórnarskipunarlaga nr. 97/1995. Um žaš įkvöršunarvald var męlt fyrir um ķ 5. gr. tollalaga nr. 55/1987, sbr. 1. gr. laga nr. 104/2000, sbr. nś 6. gr. gildandi tollalaga nr. 88/2005. Aš žvķ loknu mun ég fjalla nįnar um efni reglugeršar nr. 630/2008 ķ ljósi žeirra atriša sem fram koma ķ kvörtun žremenninganna og žį aš virtu samspili gildandi reglugeršar viš įšurgildandi reglugerš nr. 526/2000 meš įoršnum breytingum.
2.
Ķ 5. gr. tollalaga nr. 55/1987, eins og sś grein hljóšaši žegar tollalögin voru samžykkt į Alžingi, voru įkvęši um tollfrjįlsar vörur. Ķ 4. og 5. tölul. 1. mgr. 5. gr. voru svohljóšandi įkvęši:
Auk žeirra vara sem tollfrjįlsar eru samkvęmt beinum fyrirmęlum ķ tollskrį skulu eftirtaldar vörur vera tollfrjįlsar:
[...]
4. Venjulegur farangur įhafnar fars sem kemur hingaš til lands frį śtlöndum, enda sé aš mati tollyfirvalds um hęfilegan fatnaš og ašrar feršanaušsynjar til eigin notkunar įhafnar ķ fari aš ręša.
5. Venjulegur farangur feršamanna sem koma hingaš til lands frį śtlöndum, enda sé aš mati tollyfirvalds um hęfilegan fatnaš og ašrar feršanaušsynjar til eigin nota žeirra į feršalaginu aš ręša.
Ķ 2. mgr. 5. gr. sagši aš rįšherra gęti sett nįnari reglur um tollfrelsi samkvęmt greininni. Ķ athugasemdum viš 5. gr. frumvarps žess er varš aš tollalögum kom m.a. fram aš ķ 2. mgr. vęri heimild til handa fjįrmįlarįšherra til žess aš setja naušsynlegar reglur til aš tryggja ķ framkvęmd aš samręmi yrši ķ žeim tilvikum žegar vörur ęttu aš njóta tollfrelsis samkvęmt įkvęši 1. mgr. (Alžt. 1986-1987, A-deild, bls. 1293.)
Samhengis vegna er rétt aš nefna žaš aš įkvęšin ķ 4. og 5. tölul. 1. mgr. 5. gr. tollalaga nr. 55/1987 komu fyrst inn ķ lög meš lögum nr. 62/1939, um tollskrį o.fl. Ķ d- og e-liš 2. gr. laganna sagši svo:
Auk žeirra vara, sem eftir tollskrįnni eru tollfrjįlsar, eru eftirtaldar vörur undanžegnar ašflutningsgjöldum:
[...]
d. Vanalegur farangur starfsmanna į farartękjum, sem koma hingaš til lands frį śtlöndum, en žaš gildir sem almenn regla, sem fjįrmįlarįšuneytiš getur gert undantekning frį meš reglugeršarįkvęšum eša fyrirmęlum ķ svipušu formi, aš meš vanalegum farangri nefndra starfsmanna er įtt viš fatnaš og ašrar naušsynjar, sem tilheyra skipverjum į skipum og starfsmönnum į öšrum farartękjum, sem koma hingaš til lands frį śtlöndum, aš svo miklu leyti sem tollstarfsmenn telja farangur žennan til eigin nota skipverjanna sjįlfra eša starfsmannanna ķ skipinu eša farartękinu.
e. Vanalegur farangur feršamanna, sem koma hingaš til lands frį śtlöndum, en žaš gildir sem almenn regla, sem fjįrmįlarįšuneytiš getur gert undantekning frį meš reglugeršarįkvęšum eša fyrirmęlum ķ svipušu formi, aš meš oršunum vanalegur farangur feršamanna er įtt viš fatnaš og ašrar feršanaušsynjar, sem faržegar į farartękjum, sem koma hingaš til lands frį śtlöndum, hafa mešferšis, aš svo miklu leyti sem tollstarfsmenn telja farangur žennan til eigin nota faržeganna į feršalaginu.
Auk framangreindrar 5. gr. tollalaga nr. 55/1987, sem fól ķ sér undanžįgu frį tollskyldu, voru einnig undanžįguheimildir ķ 6. gr. laganna. Ķ 20. tölul. 1. mgr. 6. gr. sagši aš rįšherra vęri heimilt aš fella nišur toll af varningi, allt aš įkvešnu hįmarki hverju sinni, sem farmenn og feršamenn hefšu mešferšis frį śtlöndum, umfram žį muni sem greindi ķ 4. og 5. tölul. 5. gr., enda vęri ekki um innflutning ķ atvinnuskyni aš ręša. Af žessu įkvęši leiddi aš rįšherra var heimilt, aš įkvešnu hįmarki, aš fella nišur toll af öšrum varningi en žeim sem vikiš var aš ķ 4. og 5. tölul. 5. gr. Samkvęmt žessu gat rįšherra įkvešiš tollfrelsi varnings aš įkvešnu marki sem féll ekki undir tollfrjįlsan varning ķ skilningi 4. og 5. tölul. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 55/1987. Įkvęšiš var fyrst leitt ķ lög meš 1. gr. laga nr. 102/1965, um breytingu į lögum nr. 7/1963, um tollskrį. Ķ almennum athugasemdum viš frumvarp žaš er varš aš lögum nr. 102/1965 kom fram aš žaš hefši tķškast um mörg įr aš farmenn og faržegar sem kęmu til landsins frį śtlöndum hefšu mešferšis żmsan varning sem lögum samkvęmt vęri tollskyldur įn žess aš tollgjöld hefšu veriš innheimt. Engar reglur hefšu veriš til um slķkan innflutning, til stórbaga fyrir tollgęslumenn viš framkvęmd starfa sinna. Hefši žvķ veriš įkvešiš aš setja fastar reglur um žennan innflutning og žį komiš ķ ljós aš engin įkvešin heimild vęri ķ lögum sem heimilaši aš undanžiggja vörur žessar tollgjöldum. Vęri ętlunin aš fį śr žessum annmarka bętt meš frumvarpinu. (Alžt. 1965, A-deild, bls. 656.)
Meš lögum nr. 104/2000, um breytingu į lögum um įlagningu gjalda į vörur, var m.a. gerš breyting į įšurnefndum 5. gr. og 6. gr. tollalaga nr. 55/1987. Ķ almennum athugasemdum viš frumvarp žaš er varš aš lögum nr. 104/2000 kom eftirfarandi fram:
Ķ frumvarpi žessu eru lagšar til breytingar į įkvęšum żmissa laga er kveša į um įlagningu gjalda į vörur sem fluttar eru hingaš til lands eša eru framleiddar hér į landi. Nįnar tiltekiš er hér um aš ręša breytingar į įkvęšum tollalaga, laga um vörugjald, laga um gjald af įfengi, laga um vörugjald af ökutękjum, eldsneyti o.fl. og laga um viršisaukaskatt. Meš breytingum žeim sem lagšar eru til er stefnt aš žvķ aš kvešiš verši skżrar en nś er į um žaš ķ hvaša tilvikum gjöld žau, sem lögš eru į meš fyrrgreindum lögum, skuli felld nišur eša lękkuš.
Ķ 40. gr. stjórnarskrįrinnar segir aš engan skatt megi į leggja né breyta né af taka nema meš lögum. Žį er ķ 77. gr. stjórnarskrįrinnar kvešiš į um aš skattamįlum skuli skipa meš lögum. Meš 15. gr. stjórnarskipunarlaga, nr. 97/1995, var mįlsliš bętt viš 77. gr. žar sem tekiš er fram aš ekki megi fela stjórnvöldum įkvöršun um hvort leggja skuli į skatt, breyta honum eša afnema hann. Tališ hefur veriš aš meš žessari breytingu hafi heimildir löggjafans til aš framselja til framkvęmdarvaldsins įkvöršunarvald um įlagningu, breytingu eša nišurfellingu skatta veriš žrengdar frį žvķ sem įšur var. Af žessum sökum žykir rétt aš leggja til breytingar sem miša aš žvķ aš nišurfelling żmissa gjalda sem lögš eru į vörur viš innflutning žeirra til landsins eša framleišslu žeirra hér į landi verši lögįkvešin ķ staš žess aš handhöfum framkvęmdarvalds sé framseld heimild til aš įkveša hvort til lękkunar eša nišurfellingar skuli koma. (Alžt. 1999-2000, A-deild, bls. 4186.)
Af hinum tilvitnušu oršum mį rįša aš žaš hafi veriš ętlun löggjafans aš gera m.a. breytingar į tollalögum ķ žeim tilgangi aš kveša skżrar į um žaš ķ lögunum ķ hvaša tilvikum gjöld sem lögš eru į meš lögunum skuli felld nišur eša lękkuš. Löggjafinn hafi horft ķ žvķ sambandi til 40. og 77. gr. stjórnarskrįrinnar og įhrifa žeirrar breytingar, sem gerš var į efni sķšarnefndu greinarinnar meš 15. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995, į framsal įkvöršunarvalds til handhafa framkvęmdarvalds um įlagningu, breytingu eša nišurfellingu skatta.
Meš 1. gr. laga nr. 104/2000 var gerš breyting į framangreindri 5. gr. tollalaga nr. 55/1987. Eftir breytinguna hljóšaši 2. tölul. 1. mgr. 5. gr. svo:
Auk žeirra vara sem tollfrjįlsar eru samkvęmt beinum fyrirmęlum ķ tollskrį skulu eftirfarandi vörur vera tollfrjįlsar:
[...]
2. Varningur sem farmenn og feršamenn hafa mešferšis frį śtlöndum sem hér segir:
a. Venjulegur farangur įhafnar fars sem kemur hingaš til lands frį śtlöndum, enda sé aš mati tollyfirvalda um feršanaušsynjar til eigin notkunar įhafnar ķ fari aš ręša. Jafnframt venjulegur farangur feršamanna sem koma hingaš til lands frį śtlöndum, enda sé aš mati tollyfirvalda um feršanaušsynjar til eigin nota žeirra į feršalaginu aš ręša.
b. Varningur, ž.m.t. įfengi og tóbak, sem feršamenn og farmenn hafa meš sér hingaš til lands umfram žaš sem greinir ķ a-liš, aš tilteknu hįmarki sem rįšherra įkvešur ķ reglugerš.
Af samanburši 2. tölul. 1. mgr. 5. gr. viš 4. og 5. tölul. 1. mgr. 5. gr. tollalaga nr. 55/1987, eins og töluliširnir voru śr garši geršir fyrir umrędda breytingu, veršur rįšiš aš a-lišur 2. tölul. hafi leyst af hólmi samsvarandi įkvęši ķ 4. og 5. tölul. Hins vegar var b-liš bętt viš. Hann hafši aš geyma įkvęši um annars konar varning en greindi ķ a-lišnum sem var tollfrjįls aš tilteknu hįmarki sem rįšherra įkvaš. Ķ athugasemdum viš 1. gr. frumvarps žess er varš aš lögum nr. 104/2000 kom m.a. eftirfarandi fram:
Ķ 5. gr. tollalaga er kvešiš į um hvaša vörur skuli vera tollfrjįlsar viš innflutning. Gert er rįš fyrir aš svo verši įfram en aš viš įkvęšiš bętist żmsar heimildir sem samkvęmt gildandi lögum eru hįšar įkvöršun fjįrmįlarįšherra um nišurfellingu og falla af žeim sökum undir 6. gr. laganna. Jafnframt er lagt til aš tekin verši upp ķ greinina nokkur nišurfellingarįkvęši sem ekki er aš finna ķ gildandi lögum.
[...]
Um 2. tölul.:Sś breyting er lögš til į oršalagi laganna aš ķ staš žess aš žau kveši į um heimild fjįrmįlarįšherra til aš fella nišur toll af varningi sem feršamenn og farmenn hafa meš sér til landsins verši nišurfelling tolls lögbundin. Eftir sem įšur er gert rįš fyrir aš fjįrmįlarįšherra įkvarši ķ reglugerš magn žess varnings sem feršamenn og farmenn megi hafa tollfrjįlst meš sér til landsins.(Alžt. 1999-2000, A-deild, bls. 4187.)
Af hinum tilvitnušu oršum veršur rįšiš aš įkvešiš hafi veriš aš nišurfelling tolla af innfluttum varningi af hįlfu feršamanna og farmanna yrši lögbundin ķ staš žess aš fjįrmįlarįšherra hefši heimild til aš fella nišur toll af varningi sem feršamenn og farmenn hefšu meš sér til landsins. Viš įkvęši 5. gr. hafi bęst żmsar heimildir sem hafi veriš hįšar įkvöršun fjįrmįlarįšherra um nišurfellingu og féllu af žeim sökum undir 6. gr. tollalaga nr. 55/1987. Meš 2. gr. laga nr. 104/2000 var 20. tölul. 1. mgr. 6. gr. felldur brott. Veršur ekki annaš séš en aš b-lišur 2. tölul. 5. gr. hafi komiš ķ staš 20. tölul. 1. mgr. 6. gr., enda įkvęšin aš mörgu leyti sama efnis, sbr. framangreinda umfjöllun um tölulišinn.
Hinn 1. janśar 2006 tóku gildi nż tollalög nr. 88/2005. Ķ 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. laganna er samhljóša įkvęši og var ķ 2. tölul. 1. mgr. 5. gr. tollalaga nr. 55/1987. Žį var mešal annars veršmęti tollfrjįlsra gjafa hękkaš śr 7.000 kr. ķ 10.000 kr. ķ a-liš 8. tölul., en um žżšingu žessa atrišis ręši ég nįnar hér sķšar.
Eins og rakiš er ķ köflum II og IV.1 hér aš framan setti fjįrmįlarįšherra reglugerš nr. 526/2000, um tollmešferš vara sem feršamenn og farmenn hafa meš sér viš komu til landsins, m.a. į grundvelli eldra įkvęšis 2. tölul. 1. mgr. 5. gr., sbr. 2. mgr. 5. gr. tollalaga nr. 55/1987. Hinn 27. jśnķ 2008 var reglugerš nr. 526/2000 felld śr gildi meš reglugerš nr. 630/2008 sem sett er m.a. meš stoš ķ 2. mgr. 6. gr. gildandi tollalaga nr. 88/2005. Tók hśn gildi 1. jślķ 2008, sbr. 1. mgr. 64. gr. reglugeršarinnar, en hśn var birt ķ B-deild Stjórnartķšinda 30. jśnķ s.į.
Ķ 1. gr. įšurgildandi reglugeršar nr. 526/2000, sbr. reglugerš nr. 13/2002, um breytingu į henni, sagši aš meš ašflutningsgjöldum vęri ķ reglugeršinni įtt viš alla skatta og gjöld sem greiša bęri viš tollmešferš vöru. Ķ 1. og 2. mgr. 2. gr., sem fjallaši um feršabśnaš og annan farangur, sagši:
Feršamönnum, sem bśsettir eru hér į landi, er heimilt aš hafa meš sér viš komu til landsins įn greišslu ašflutningsgjalda fatnaš og feršabśnaš sem žeir hafa haft meš sér héšan til śtlanda og auk žess varning fenginn erlendis ķ feršinni, um borš ķ flutningsfari eša ķ tollfrjįlsri verslun hér į landi - auk įfengis og tóbaks sbr. 3. og 5. gr., fyrir allt aš 46.000 kr. aš smįsöluverši į innkaupsstaš. Andvirši hvers hlutar mį žó ekki nema hęrri fjįrhęš en 23.000 kr. Börn yngri en 12 įra skulu njóta aš hįlfu žeirra réttinda er aš framan greinir.
Skipverjum og fluglišum innlendra farartękja svo og ķslenskum farmönnum og fluglišum erlendra farartękja sem leigš eru til nota hérlendis af ķslenskum ašilum er heimilt aš hafa meš sér įn greišslu ašflutningsgjalda varning er greinir ķ 1. mgr. fyrir allt aš 17.000 kr. viš hverja komu til landsins, hafi žeir veriš skemur en 15 daga ķ ferš, en 34.000 kr. fyrir lengri ferš. Andvirši hvers hlutar mį žó ekki nema hęrri fjįrhęš en 17.000 kr.
Samkvęmt žessum įkvęšum var ljóst aš faržegum eša feršamönnum var heimilt aš hafa meš sér viš komu til landsins įn greišslu ašflutningsgjalda fatnaš og feršabśnaš og annan varning fyrir allt aš 46.000 kr. en farmönnum var heimilt aš hafa meš sér tollfrjįlsan varning fyrir allt aš 17.000 kr. vęri um skemmri en 15 daga aš ręša en 34.000 kr. fyrir lengri ferš. Andvirši hvers hlutar mįtti ekki vera hęrra en 23.000 kr. ķ fyrra tilvikinu en 17.000 kr. ķ sķšara tilvikinu.
Įkvęši 3. gr. reglugeršar nr. 526/2000, meš sķšari breytingum, tók til įfengis sem feršamenn og farmenn höfšu meš sér til landsins. Žar sagši svo:
Feršamönnum, farmönnum og fluglišum er heimilt aš hafa meš sér til landsins įn greišslu ašflutningsgjalda įfengi sem hér segir:
1. Feršamenn:
a. Einn lķtri įfengis sem er 22% eša meira aš styrkleika og einn lķtri įfengis sem er minna en 22% aš styrkleika, eša
b. Einn lķtri įfengis sem er 22% eša meira aš styrkleika og sex lķtrar öls, eša
c. Einn lķtri įfengis sem er minna en 22% aš styrkleika og sex lķtrar öls, eša
d. Tveir lķtrar įfengis sem er minna en 22% aš styrkleika.
2. Skipverjar į ķslenskum skipum og erlendum skipum ķ leigu ķslenskra ašila sem eru 15 daga eša lengur ķ ferš:
a. Einn og hįlfur lķtri įfengis sem er 22% eša meira aš styrkleika og žrķr lķtrar įfengis sem er minna en 22% aš styrkleika, eša
b. Einn og hįlfur lķtri įfengis sem er 22% eša meira aš styrkleika og 24 lķtrar öls.
3. Skipverjar į ķslenskum skipum og erlendum skipum ķ leigu ķslenskra ašila sem eru skemur en 15 daga ķ ferš:
a. 0,75 lķtrar įfengis sem er 22% eša meira aš styrkleika og einn og hįlfur lķtri įfengis sem er minna en 22% aš styrkleika, eša
b. 0,75 lķtrar įfengis sem er 22% eša meira aš styrkleika og 12 lķtrar öls.
4. Flugįhafnir(ž.m.t. aukaįhafnir), sem hafa 15 daga samfellda śtivist eša lengri:
a. Einn lķtri įfengis sem er 22% eša meira aš styrkleika og 0,75 lķtrar įfengis sem er minna en 22% aš styrkleika, eša
b. Einn lķtri įfengis sem er 22% eša meira aš styrkleika og sex lķtrar öls, eša
c. 0,75 lķtrar įfengis sem er minna en 22% aš styrkleika og sex lķtrar öls.
5. Flugįhafnir (ž.m.t. aukaįhafnir), sem hafa skemmri śtivist en 15 daga:
a. 0,375 lķtrar įfengis sem er 22% eša meira aš styrkleika og 0,75 lķtrar įfengis sem er minna en 22% aš styrkleika, eša
b.0,375 lķtrar įfengis sem er 22% eša meira aš styrkleika og žrķr lķtrar öls, eša
c. 0,75 lķtrar įfengis sem er minna en 22% aš styrkleika og žrķr lķtrar öls.
Af 3. gr. varš žvķ rįšiš aš feršamönnum var heimilt aš hluta til aš koma meš meira til landsins en farmönnum įn žess aš greiša ašflutningsgjöld. Samkvęmt a-liš 1. tölul. 3. gr. var feršamönnum heimilt aš koma meš einn lķtra įfengis sem vęri 22% eša meira aš styrkleika en skipverjum į ķslenskum skipum og erlendum skipum ķ leigu ķslenskra ašila sem voru skemur en 15 daga ķ ferš 0,75 lķtra, sbr. a-liš 3. tölul. Samkvęmt a-liš 5. tölul. var flugįhöfnum sem höfšu skemmri śtivist en 15 daga heimilt aš hafa 0,375 lķtra įfengis sem hefur sambęrilegan styrkleika.
Meš nśgildandi reglugerš nr. 630/2008, um żmis tollfrķšindi, er ķ meginatrišum byggt į samsvarandi fyrirkomulagi um tollfrelsi įkvešins varnings sem feršamenn og farmenn flytja til landsins. Um tollfrjįlsan farangur er fjallaš ķ I. kafla reglugeršarinnar. Ķ 2. mgr. 1. gr. er nś notaš heildarhugtakiš farangur yfir feršabśnaš og annan varning sem hafšur er meš ķ ferš auk varnings aš tilteknu hįmarki sem fenginn er erlendis, ķ fari eša ķ tollfrjįlsri verslun hér į landi. Įkvęši 2.-4. gr. reglugeršar nr. 630/2008 fjalla sķšan sérstaklega um feršamenn, en ķ 1. mgr. 2. gr. er męlt fyrir um inntak og umfang tollfrelsis varnings sem feršamönnum, bśsettum hér į landi, er heimilt aš flytja inn. Žaš įkvęši er byggt upp eins og 1. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 526/2000. Žó hafa žęr fjįrhęšir, sem įšur voru tilgreindar ķ eldra įkvęšinu, sbr. breytingu meš a. og b-lišum 1. gr. reglugeršar nr. 13/2002, veriš breytt meš 2. tölul. 1. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 630/2008. Nś er feršamanni, sem bśsettur er hér į landi, heimilt aš flytja inn varning sem fenginn er erlendis, ķ fari eša ķ tollfrjįlsri verslun hér į landi, aš veršmęti allt aš kr. 65.000, mišaš viš smįsöluverš į innkaupsstaš, en žaš var įšur kr. 46.000, sbr. a-liš 1. gr. reglugeršar nr. 13/2002. Žį mį veršmęti einstaks hlutar vera aš hįmarki kr. 32.500 en var įšur kr. 23.000, sbr. b-liš 1. gr. reglugeršar nr. 13/2002.
Ég vek athygli į žvķ aš frį setningu reglugeršar nr. 13/2002, sem breytti įšurgreindum hįmarksfjįrhęšum innflutts varnings į grundvelli eldri reglugeršar nr. 526/2000, er sś breyting sem gerš var į fjįrhęšunum til hękkunar meš 1. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 630/2008 eina hękkunin į fjįrhęšunum. Engin breyting var žvķ gerš į heimilušum hįmarksfjįrhęšum innflutts varnings feršamanna af hįlfu fjįrmįlarįšherra ķ um sex įr. Um žżšingu žessa atrišis fyrir athugun mķna veršur nįnar rętt ķ kafla IV.3.
Ķ 2. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 630/2008 er fjallaš um tollfrelsi feršabśnašar og annars farangurs sem feršamenn, bśsettir erlendis, flytja inn til landsins. Įšurgildandi įkvęši žessa efnis var aš finna ķ 4. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 526/2000, en nokkrar breytingar hafa veriš geršar į oršalagi žess meš setningu reglugeršar nr. 630/2008. Ekki er žörf į aš fjalla nįnar um žęr hér.
Samkvęmt 3. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 630/2008 takmarkast magn tollfrjįlsra matvęla ķ farangri feršamanna af 1. mgr. 3. gr. reglugeršarinnar, en sķšarnefnda įkvęšiš er samsvarandi og 5. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 526/2000. Žar var žó gert rįš fyrir aš hįmarksfjįrhęš matvęla, ž.m.t sęlgętis, vęri kr. 10.000 en meš 3. gr. reglugeršar nr. 630/2008 er fjįrhęšin nś įkvešin kr. 18.500.
Um tollfrjįlsan innflutning feršamanna į įfengi og tóbaki fer eftir 4. gr. reglugeršar nr. 630/2008 og er žaš ķ grunninn eins aš uppbyggingu og a-d lišir 1. tölul. 1. mgr. 3. gr. reglugeršar nr. 526/2000. Magn tollfrjįls įfengis og tóbaks, sem feršamönnum er nś heimilt aš flytja inn, er tilgreint meš eftirfarandi hętti ķ 4. gr. reglugeršar nr. 630/2008:
A. Įfengi:
1. 1 lķtra af sterku įfengi og 1 lķtra af léttvķni eša
2. 3 lķtra af léttvķni eša
3. 1 lķtra af sterku įfengi og 1,5 lķtra af léttvķni eša 1 lķtra af sterku įfengi og 6 lķtra af öli.
B. Tóbak:
1. 200 vindlinga eša
2. 250 g af öšru tóbaki.
Žį hefur hlutfallstölum styrkleika įfengis veriš breytt žannig aš nś skal miša viš aš sterkt įfengi sé įfengi sem ķ sé meira en 21% af vķnanda aš rśmmįli og aš léttvķn sé įfengi, annaš en öl, sem ķ er minna af vķnanda, sbr. 2. mgr. 4. gr. reglugeršar nr. 630/2008. Ķ tķš reglugeršar nr. 526/2000 var mišaš viš aš sterkt įfengi vęri meš vķnanda aš styrkleika 22% eša meira, sbr. 3. gr.
Žess skal getiš aš meš 1. gr. reglugeršar nr. 634/2008, sem einnig tók gildi 1. jślķ 2008, var gerš sś breyting į 3. tölul. A-lišar 1. mgr. 4. gr. reglugeršar nr. 630/2008 aš tollfrelsi mišast nś viš 1 lķtra af sterku įfengi eša 1,5 lķtra af léttvķni og 6 lķtra af öli.
Um tollfrjįlsan farangur skipverja og flugverja ķ millilandaferšum er nś fjallaš ķ 5. og 6. gr. reglugeršar nr. 630/2008, sbr. įšur 2. mgr. 2. gr. og 2. mgr. 3. gr. reglugeršar nr. 526/2000, sbr. reglugerš nr. 13/2002, sem aš framan eru rakin. Rétt er til samanburšar aš taka įkvęši 5. og 6. gr. gildandi reglugeršar nr. 630/2008 oršrétt upp:
5. gr.
Feršabśnašur og annar farangur.
Skipverjum og flugverjum, bśsettum hér į landi, er
heimilt aš flytja eftirtalinn varning inn tollfrjįlst:
1. Feršabśnaš og annan farangur sem žeir höfšu meš sér ķ ferš til śtlanda.
2. Varning sem fenginn er erlendis, ķ fari eša ķ tollfrjįlsri verslun hér į landi, aš veršmęti allt aš kr. 24.000, mišaš viš smįsöluverš į innkaupsstaš, hafi žeir veriš skemur en 15 daga ķ ferš, en kr. 48.000, samkvęmt sömu višmišun, hafi žeir veriš lengur ķ ferš. Veršmęti einstaks hlutar skal žó aš hįmarki vera kr. 24.000.
Skipverjum og flugverjum, bśsettum erlendis, er heimilt aš flytja inn tollfrjįlst feršabśnaš og annan farangur sem er hęfilegur mišaš viš tilgang feršar og dvalartķma viškomandi hér į landi, enda verši hann fluttur śr landi į nż viš brottför eiganda.
Magn tollfrjįlsra matvęla ķ farangri skipverja og flugverja takmarkast af 1. mgr. 3. gr.
Um tollfrjįlsan innflutning skipverja og flugverja į įfengi og tóbaki fer eftir 6. gr.
6. gr.
Įfengi og tóbak.
Auk varnings skv. 5. gr. er skipverjum og flugverjum heimilt aš flytja tollfrjįlst inn įfengi og tóbak sem hér segir:
1. Skipverjum į ķslenskum skipum eša skipum ķ leigu ķslenskra ašila sem eru 15 daga eša lengur ķ ferš:
a. 1,5 lķtra af sterku įfengi og 3 lķtra af léttvķni eša
b. 1,5 lķtra af sterku įfengi eša léttvķni og 24 lķtra af öli.
c. 400 vindlinga eša 500 g af öšru tóbaki.
2. Skipverjum į ķslenskum skipum eša skipum ķ leigu ķslenskra ašila sem eru skemur en 15 daga ķ ferš:
a. 0,75 lķtra af sterku įfengi og 1,5 lķtra af léttvķni eša
b. 0,75 lķtra af sterku įfengi eša léttvķni og 12 lķtra af öli.
c. 200 vindlinga eša 250 g af öšru tóbaki.
3. Flugverjum, ž.m.t. flugverjum ķ aukaįhöfn, sem eru 15 daga eša lengur ķ ferš:
a. 1 lķtra af sterku įfengi og 0,75 lķtra af léttvķni eša
b. 1 lķtra af sterku įfengi eša 0,75 lķtra af léttvķni og 6 lķtra af öli.
c. 200 vindlinga eša 250 g af öšru tóbaki.
4. Flugverjum, ž.m.t. flugverjum ķ aukaįhöfn, sem eru skemur en 15 daga ķ ferš:
a. 0,375 lķtra af sterku įfengi og 0,75 lķtra af léttvķni eša
b. 0,375 lķtra af sterku įfengi eša 0,75 lķtra af léttvķni og 3 lķtra af öli.
c. 100 vindlinga eša 125 g af öšru tóbaki.
Um styrkleikamörk sterks įfengis og léttvķns skv. 1. mgr. fer eftir 2. mgr. 4. gr.
Skipstjóra, yfirstżrimanni, yfirvélstjóra og bryta, svo og matsveinum į faržega- og vöruflutningaskipum, er heimilt aš taka tollfrjįlst aukalega til risnu um borš jafnstóran skammt og žeir mega hafa tollfrjįlst skv. 1. mgr.
Eins og rįšiš veršur af framangreindu hefur einnig veriš gerš breyting til hękkunar į hįmarksfjįrhęšum innflutts varnings skipverja og flugverja, sbr. 2. tölul. 1. mgr. 5. gr. reglugeršar nr. 630/2008, frį žvķ sem įšur gilti samkvęmt reglugerš nr. 526/2000, sbr. reglugerš nr. 13/2002. Žaš er eina breytingin į žessum fjįrhęšum sem įtt hefur sér staš frį gildistöku reglugeršar nr. 13/2002.
3.
Ķ 1. mįlsl. 40. gr. stjórnarskrįr lżšveldisins Ķslands nr. 33/1944 segir aš engan skatt megi į leggja né breyta né af taka nema meš lögum. Ķ 1. mgr. 77. gr. er įkvęši er lżtur aš sama efni. Žar segir:
Skattamįlum skal skipaš meš lögum. Ekki mį fela stjórnvöldum įkvöršun um hvort leggja skuli į skatt, breyta honum eša afnema hann.
Meš lögfestingu 15. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995 var 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįrinnar breytt ķ žaš horf sem aš ofan er lżst. Ķ athugasemdum viš 15. gr. ķ greinargerš sem fylgdi frumvarpi žvķ er varš aš lögum nr. 97/1995 kom fram aš hugtakiš skattur vęri ekki bundiš viš gjöld sem vęru bókstaflega nefnd skattar ķ lögum eins og į t.d. viš um tekjuskatt, eignarskatt og viršisaukaskatt, heldur nęši žaš einnig til gjalda sem hefšu sömu einkenni, svo sem śtsvar, sóknargjald og tollar. Einnig kom eftirfarandi fram:
Annars vegar er lagt til meš sķšari mįlsliš 1. mgr. aš beinlķnis verši tekiš fram aš ekki megi fela stjórnvöldum įkvöršun um hvort skattur verši lagšur į, honum verši breytt eša hann verši afnuminn. Efnislega er žessi regla nokkuš skyld žeirri sem kemur fram ķ upphafsmįlsliš 40. gr. stjórnarskrįrinnar žar sem er męlt fyrir um aš engan skatt megi į leggja, breyta né af taka nema meš lögum. Dómstólar hafa oršiš aš leysa śr žvķ ķ allnokkrum mįlum, hvort eša hvernig žau fyrirmęli śtiloki eša takmarki heimildir löggjafans til aš framselja meš lögum įkvöršunarvald um žessi atriši til stjórnvalda. Meš oršalaginu ķ žessu įkvęši frumvarpsins er leitast viš aš taka af skariš meš miklu įkvešnari hętti en gert er ķ 40. gr. stjórnarskrįrinnar um aš löggjafinn megi ekki framselja til framkvęmdarvaldsins įkvöršunarrétt um fyrrnefnd atriši, heldur verši aš taka afstöšu til žeirra ķ settum lögum. (Alžt. 1994-1995, A-deild, bls. 2110-2111.)
Af hinum tilvitnušu oršum veršur rįšiš aš žaš hafi veriš afstaša stjórnarskrįrgjafans meš oršalagi 1. mgr. 77. gr. aš taka af skariš meš miklu įkvešnari hętti en kęmi fram ķ 40. gr. stjórnarskrįrinnar aš löggjafinn mętti ekki framselja įkvöršunarrétt um lagningu skatts, breytingu og nišurfellingu hans til framkvęmdarvaldsins. Ķ dómi Hęstaréttar frį 21. október 1999 ķ mįli nr. 64/1999, sem birtur er į bls. 3780 ķ dómasafni réttarins žaš įr, var tališ aš af oršalagi 1. mgr. 77. gr., eins og žaš varš meš 15. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995, og meš vķsun til framangreindra athugasemda yrši rįšiš aš ętlun stjórnarskrįrgjafans hafi veriš sś aš banna meš žvķ fortakslaust aš almenni löggjafinn heimilaši stjórnvöldum aš įkveša hvort leggja skyldi į skatt, breyta honum eša afnema. Śrlausnir dómstóla fyrir žessa stjórnarskrįrbreytingu yršu af žessum sökum ekki taldar hafa nema takmörkuš įhrif viš skżringu į lögmęti skattlagningarheimilda eftir breytinguna. Hęstiréttur hefur ekki vikiš frį žessari afstöšu sinni og žvķ veršur aš hafa žaš lögskżringarsjónarmiš sem ķ afstöšunni felst ķ huga viš mat į žvķ hvort viškomandi lagaįkvęši, sem Alžingi hefur sett, sé ķ samręmi viš 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįrinnar.
Af framangreindu tilefni vil ég ķtreka aš ķ b-liš 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005, sbr. įšur b-liš 2. tölul. 1. mgr. 5. gr. tollalaga nr. 55/1987, segir svo:
Auk žeirra vara sem tollfrjįlsar eru samkvęmt beinum fyrirmęlum ķ tollskrį skulu eftirfarandi vörur vera tollfrjįlsar:
[...]
a. Venjulegur farangur įhafnar fars sem kemur hingaš til lands frį śtlöndum, enda sé aš mati tollyfirvalda um feršanaušsynjar til eigin notkunar įhafnar ķ fari aš ręša. Jafnframt venjulegur farangur feršamanna sem koma hingaš til lands frį śtlöndum, enda sé aš mati tollyfirvalda um feršanaušsynjar til eigin nota žeirra į feršalaginu aš ręša.
b. Varningur, ž.m.t. įfengi og tóbak, sem feršamenn og farmenn hafa meš sér hingaš til lands eša kaupa ķ tollfrjįlsri verslun hér į landi umfram žaš sem greinir ķ a- liš, aš tilteknu hįmarki sem rįšherra įkvešur ķ reglugerš.
Ķ skżringum fjįrmįlarįšuneytisins til mķn kemur m.a. fram aš žaš hafi veriš mat löggjafans aš 2. tölul. 1. mgr. 5. gr. tollalaga nr. 55/1987, sbr. lög nr. 104/2000, samrżmdist 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįrinnar. Vķsaš er til ummęla ķ almennum athugasemdum meš frumvarpi žvķ er varš aš lögum nr. 104/2000 og žeirra athugasemda sem komu fram ķ 1. gr. frumvarpsins um aš eftir sem įšur vęri gert rįš fyrir aš fjįrmįlarįšherra įkvaršaši ķ reglugerš magn žess varnings sem feršamenn og farmenn męttu hafa tollfrjįlst meš sér til landsins. Einnig kemur fram ķ skżringum rįšuneytisins aš 6. gr. tollalaga nr. 88/2005, sem er óbreytt frį fyrri tollalögum, sżni aš žaš hafi veriš mat löggjafans, žrįtt fyrir žęr breytingar sem uršu į stjórnarskrį Ķslands meš 15. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995, aš heimilt vęri aš veita framkvęmdarvaldinu heimild til žess aš įkvarša hįmark tollfrjįls varnings meš reglugerš. Loks segir rįšuneytiš aš ekki sé įstęša til aš ętla aš mat löggjafans į žvķ hvort umrętt framsal til framkvęmdarvaldsins sé andstętt įkvęšum stjórnarskrįr hafi breyst frį setningu laga nr. 104/2000 eša tollalaga nr. 88/2005.
Vegna žessara skżringa fjįrmįlarįšuneytisins tek ég ķ upphafi fram aš ķ almennum athugasemdum frumvarps žess er varš aš lögum nr. 104/2000, sem teknar eru oršréttar upp ķ kafla IV.2, segir aš žaš žyki rétt aš leggja til breytingar sem miša aš žvķ aš nišurfelling żmissa gjalda sem lögš eru į vöru viš innflutning žeirra til landsins verši lögįkvešin ķ staš žess aš handhöfum framkvęmdarvalds sé framseld heimild til aš įkveša hvort til lękkunar eša nišurfellingar skuli koma. Žessi tilvitnušu lögskżringargögn benda til žess aš žaš hafi lķkast til veriš ętlun löggjafans meš setningu laga nr. 104/2000 aš bśa svo um hnśtana aš įkvaršanir um tollfrelsi innflutts varnings yršu lögįkvešnar og žannig ekki ķ höndum rįšherra. Žaš sem hér er til śrlausnar er hvort aš žaš oršalag og framsetning sem višhaft er ķ b-lišar 2. tölul.1. mgr. 6. gr. gildandi tollalaga, sbr. įšur b-lišur 2. tölul. 1. mgr. 5. gr. eldri laga, sé ķ samręmi viš žessa rįšagerš löggjafans.
Af oršalagi b-lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005, sbr. b-liš 2. tölul. 1. mgr. 5. gr. eldri tollalaga nr. 50/1987, veršur rįšiš aš löggjafinn hafi įkvešiš aš varningur, ž.m.t. įfengi og tóbak, sem feršamenn og farmenn hafa meš sér hingaš til lands eša kaupa ķ tollfrjįlsri verslun hér landi umfram žaš sem greinir ķ a-liš skuli vera tollfrjįls, aš tilteknu hįmarki sem rįšherra įkvešur ķ reglugerš. Af hinu tilvitnaša oršalagi veršur dregin sś įlyktun aš löggjafinn hafi įkvešiš aš veita fjįrmįlarįšherra verulegt svigrśm til aš įkvarša hįmarkstollfrelsi varnings ķ reglugerš og žar meš hvert skuli vera efnislegt inntak žess tollfrelsis sem löggjafinn hefur įkvešiš. Kemur žį til skošunar hvort fyrirkomulag žaš, sem męlt er fyrir um ķ b-liš 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005, samrżmist žeim kröfum um skżra og ótvķręša afstöšu löggjafans til įlagningar skatta og gjalda, ž. į m. tolla, sem leiša af įšurnefndum įkvęšum 40. og 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįrinnar, sbr. 15. gr. stjórnskipunarlaga nr. 97/1995.
Ķ skżringum fjįrmįlarįšuneytisins, sem fram koma ķ sķšara bréfi žess til mķn, dags. 27. febrśar 2008, segir oršrétt mešal annars eftirfarandi, umfram žaš sem aš framan greinir um mat löggjafans į samręmi b-lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005 viš įkvęši stjórnarskrįr:
[...]
Frį žeirri breytingu sem įtti sér staš į stjórnarskrį Ķslands, og vķsaš er til ķ bréfum yšar, meš stjórnskipunarlögum nr. 97/1995, hefur löggjafarvaldiš žvķ ķ tvķgang metiš žaš svo aš umrędd reglugeršarheimild sé ekki ķ andstöšu viš įkvęši stjórnarskrįrinnar.
Eins og fram kemur ķ bréfi rįšuneytisins, dags. 20. desember 2007, hefur veriš litiš svo į um margra įra skeiš aš ešli mįls samkvęmt séu žęr upphęšir sem tilgreindar er nś ķ 2. gr. reglugeršar nr. 526/2000, meš sķšari breytingum, hįšar uppfęrslu žar sem bęši er horft til žróunar vķsitölu neysluveršs og vęgis ķslensku krónunnar gagnvart erlendum gjaldmišlum. Mįlefnaleg og lögmęt sjónarmiš bśi aš baki slķku fyrirkomulagi.
Rįšuneytiš vekur athygli į aš sś undanžįga frį tollskyldu sem hér um ręšir er ķvilnandi, byggist į almennum efnislegum męlikvarša og skżrri lagaheimild. Aš mati rįšuneytisins er ekki įstęša til aš ętla aš mat löggjafans į žvķ hvort ofangreint framsal til framkvęmdavaldsins sé andstętt įkvęšum stjórnarskrįr hafi breyst frį setningu ofangreindra laga nr. 104/2000 eša tollalaga nr. 88/2005.
[...]
Žegar ofangreint įlitaefni er metiš, og žį ķ ljósi skżringa fjįrmįlarįšuneytisins, veršur ķ upphafi aš hafa ķ huga aš ķ a-liš 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga er aš finna matskennda framsetningu į žeim varningi sem telst tollfrjįls, žar sem vķsaš er til venjulegs farangurs, en nįnari afmörkun žessa oršasambands er ašeins aš finna ķ žeirri lżsingu aš um sé aš ręša feršanaušsynjar til eigin notkunar eša nota ķ fari eša į feršalagi. Gildissviš b-lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. er skilgreint neikvętt meš žeim hętti aš žaš tekur til alls annars varnings, en greinir ķ a-liš, sem feršamenn og farmenn hafa meš sér hingaš til lands eša kaupa ķ tollfrjįlsri verslun hér į landi. Nįnari afmörkun į žeim atrišum eša sjónarmišum sem horfa veršur til žegar gildissviš įkvęšisins er metiš er ekki aš finna ķ įkvęšinu, en įfengi og tóbak er žó tilgreint. Žį er gert rįš fyrir žvķ aš hįmarks, hvort sem žaš er veršmęti eša magn, žess varnings sem fellur undir įkvęšiš sé alfariš įkvešiš af rįšherra ķ reglugerš įn nokkurra višmiša ķ lagaįkvęšinu sjįlfu. Ég tek fram aš ešli mįls samkvęmt er įkvöršun um fjįrhagslegt hįmarksveršmęti innflutts varnings grundvallaratriši žegar tollaįlögur į feršamenn og farmenn og undanžįgur frį žeim eru įkvešnar. Reglugeršarheimild b-lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005, sbr. samsvarandi įkvęši ķ 5. gr. eldri laganna frį 1987, endurspeglar žvķ žaš fyrirkomulag aš löggjafinn hefur ķ reynd framselt handhafa framkvęmdarvaldsins, rįšherra, vald til aš įkvarša inntak og umfang žess tollfrelsis sem feršamenn og farmenn njóta į hverjum tķma vegna innflutts varnings samkvęmt tollalögum. Ég legg į žaš įherslu aš af lagaįkvęšinu sjįlfu eša lögskżringargögnum veršur ekki rįšin meginafmörkun į žeim hlutlęgu efnisatrišum og sjónarmišum sem žaš mat rįšherra į aš byggjast į. Rįšherra hefur žvķ nįnast óheft vald til aš įkvarša į hvaša fjįrhagslegum og öšrum forsendum tollfrelsi varnings skuli mišast samkvęmt b-liš 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga. Vegna ofangreindra skżringa fjįrmįlarįšuneytisins tek ég fram aš ég tel ķ sjįlfu sér ekki śtilokaš aš žaš geti eftir atvikum talist mįlefnalegt aš horfa til žróunar vķsitölu neysluveršs og vęgis ķslensku krónunnar gagnvart erlendum gjaldmišlum žegar geršar eru breytingar į hįmarksfjįrhęšum innflutts varnings. Ašalatrišiš er žaš aš žess sér hvergi staš ķ b-liš 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga, öšrum įkvęšum laganna eša lögskżringargögnum aš löggjafinn hafi tekiš afstöšu til žessara sjónarmiša eša annarra ķ žessu sambandi, eins og nįnar veršur rakiš hér sķšar.
Ķ skżringum sķnum til mķn vekur rįšuneytiš athygli į žvķ aš sś undanžįga frį tollskyldu sem hér um ręšir [sé] ķvilnandi. Ég tel af žessu tilefni rétt aš minna į aš löggjafinn hefur tekiš hina ķvilnandi įkvöršun um aš varningur sem feršamenn hafa meš sér til landsins eša kaupa ķ tollfrjįlsri verslun skuli vera tollfrjįls en įkvöršun fjįrmįlarįšherra um takmörkun į žvķ tollfrelsi ķ formi žess aš įkveša hįmark hins tollfrjįlsa varnings er ķ žessu samhengi ķžyngjandi. Ég fę žvķ ekki séš aš sjónarmiš um mismunandi kröfur til lagaheimilda žegar um er aš ręša ķžyngjandi annars vegar og hins vegar ķvilnandi reglur eša įkvaršanir eigi hér viš.
Ég minni į aš ķ įkvęši 2. mįlsl. 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįrinnar hefur stjórnarskrįrgjafinn įkvešiš aš ekki sé heimilt aš fela stjórnvöldum įkvöršun um hvort leggja skuli į skatt, breyta honum eša afnema hann. Įkvöršun um tollfrelsi sem mišast viš įkvešna fjįrhęš og/eša magn sem rįšherra er alfariš fališ aš įkveša felur um leiš ķ sér įkvöršun į tollstofni, ž.e. hśn afmarkar žį upphęš og/eša magn sem tollur er greiddur af. Ef sś ašstaša er uppi aš veršmęti og/eša magn varnings sé meira en sś fjįrhęš og/eša žaš magn sem tollfrelsiš mišast viš žį er varningurinn meš öšrum oršum tollskyldur aš žvķ marki sem hann er umfram žį fjįrhęš aš veršmęti og/eša žaš magn. Efnislegt inntak žess tollfrelsis sem löggjafinn hefur ķ žessu sambandi męlt fyrir um ręšst alfariš af įkvöršun fjįrmįlarįšherra ķ reglugerš.
Samkvęmt framangreindu fę ég ekki annaš séš en aš löggjafinn hafi meš reglugeršarheimild b-lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005, sbr. įšur b-liš 2. tölul. 1. mgr. 5. gr. tollalaga nr. 55/1987, gengiš lengra viš framsal į valdi til aš įkvarša įlögur ķ formi tolla į varning sem feršamenn og farmenn flytja inn til landsins en samrżmist 40. og 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįrinnar, sbr. 15. gr. stjórnarskipunarlaga nr. 97/1995. Ķ žessu sambandi legg ég į žaš įherslu aš žęr kröfur sem leiša af framangreindum stjórnarskrįrįkvęšum eru ekki meš öllu fortakslausar heldur žarf aš meta ķ hverju tilviki fyrir sig hvort śtfęrsla ķ lögum į įkvöršunarvaldi um įlagningu skatta og gjalda, ž. į m. tolla, feli efnislega ķ sér aš į skorti aš öllu leyti pólitķska afstöšu hins lżšręšislega handhafa valds til žeirrar įlagningar sem lög gera rįš fyrir. Žar kann aš hafa žżšingu hvort form og efni įlagningar sé žess ešlis aš ekki verši į hagnżtum forsendum tališ fęrt aš löggjafinn taki žar beina afstöšu ķ hvert skipti, enda sé žess žį gętt aš ķ lögum sé męlt fyrir um žį meginafmörkun og forsendur sem śtfęrsla ķ stjórnvaldsfyrirmęlum skuli reist į. Žar kann aš skipta mįli hvort ešli mįlsins samkvęmt sé naušsynlegt aš tiltekin skatta- eša tollįlagning sé ķ sķfelldri endurskošun og taki tķšum breytingum.
Meš žetta ķ huga ķtreka ég aš žegar fjįrmįlarįšherra setti reglugerš nr. 630/2008, 27. jśnķ 2008, höfšu af hįlfu rįšherra ekki veriš geršar neinar efnisbreytingar į hįmarksfjįrhęšum tollfrelsis varnings sem feršamenn og farmenn flytja inn frį setningu reglugeršar nr. 13/2002 eša ķ um sex įr. Vart veršur žvķ dregin önnur įlyktun af žessari framkvęmd en aš įkvöršunartaka um hįmarksfjįrhęš varnings sé ekki žvķ marki brennd aš naušsynlegt sé aš breytingar į žessum fjįrhęšum eigi sér staš meš einhliša stjórnvaldsathöfn ķ formi reglugeršarsetningar. Ég fę meš öšrum oršum ekki séš aš hagnżt sjónarmiš séu žvķ til fyrirstöšu aš įkvöršun, aš minnsta kosti aš stofni til, um hįmarksfjįrhęšir innflutts varnings sé tekin į vettvangi löggjafans, eins og įskiliš er samkvęmt įšurnefndum įkvęšum stjórnarskrįrinnar, enda žótt ekki sé śtilokaš aš ķ lögum sé žį męlt fyrir um tiltekna męlikvarša eša forsendur, t.d. ķ formi vķsitölu eša gengis, sem breytingar į fjįrhęšum skuli taka miš af og aš slķkar breytingar séu birtar į hverjum tķma meš setningu stjórnvaldsfyrirmęla. Žegar slķkar forsendur eru skżrt oršašar ķ lögum gefst auk žess mun betra tękifęri til aš hafa reglulegt eftirlit meš žvķ hvort hįmarksfjįrhęšir hafi tekiš breytingum ķ samręmi viš žau sjónarmiš sem įkvöršuš hafa veriš į vettvangi löggjafans og birt ķ samręmi viš meginreglu 27. gr. stjórnarskrįrinnar. Ég minni į aš ķ skżringarbréfi fjįrmįlarįšuneytisins til mķn, dags. 27. febrśar 2008, er einmitt vikiš aš žvķ aš ķ reynd hafi ķ framkvęmd um margra įra skeiš veriš litiš til žróunar vķsitölu neysluveršs og vęgis ķslensku krónunnar gagnvart erlendum gjaldmišlum viš uppfęrslu hįmarksfjįrhęša į innfluttum varningi feršamanna og farmanna. Meš žetta ķ huga mį raunar draga ķ efa aš ekki hafi veriš tilefni til žess fyrir rįšherra til aš huga aš breytingum į hįmarksfjįrhęšum varnings, sbr. reglugerš nr. 526/2000, sbr. reglugerš nr. 13/2002, fyrr en meš setningu reglugeršar nr. 630/2008, eins og įšur er lżst. Fęrir žetta aš mķnu įliti heim sanninn um naušsyn žess aš skżr og ótvķręš afstaša löggjafans til žessa atrišis liggi fyrir svo ekki leiki vafi į žvķ hvort og žį hvenęr eigi aš gera breytingar į žeim grundvelli sem tollįlagning og undanžįgur frį žeim eru reistar į, žannig aš réttaröryggi borgaranna sé tryggt.
Ķ žessu sambandi bendi ég til višbótar į aš ķ a-liš 8. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005 er męlt fyrir um tollfrelsi gjafa og er žar beinlķnis tilgreind sś upphęš sem tollfrelsi žeirra mišast viš. Įkvęši a-lišar 8. tölul. 1. mgr. 6. gr. hljóšar svo:
Gjafir sem ašilar bśsettir erlendis senda hingaš til lands eša hafa meš sér frį śtlöndum af sérstöku tilefni, žó ekki ķ atvinnuskyni, enda sé veršmęti gjafarinnar ekki meira en 10.000 kr. Sé veršmęti gjafar meira en 10.000 kr. skal gjöf žó einungis tollskyld aš žvķ marki sem hśn er umfram žį fjįrhęš aš vermęti. Brśškaupsgjafir skulu vera tollfrjįlsar žótt žęr séu meira en 10.000 kr. aš veršmęti, enda sé aš mati tollstjóra um ešlilega og hęfilega gjöf aš ręša.
Ķ athugasemdum viš 1. gr. frumvarps žess er varš aš lögum nr. 104/2000, um breytingu į lögum um įlagningu gjalda į vörur, sem breytti 5. gr. tollalaga nr. 55/1987, sbr. nś 6. gr. tollalaga nr. 55/2005, kom fram aš nišurfelling į tolli af sendingum sem vikiš er aš ķ a-liš hefši byggst į įkvęši 4. mįlsl. 10. tölul. 1. mgr. 6. gr. gildandi tollalaga en žar vęri rįšherra heimilaš aš fella nišur toll af gjöfum sem vęru sendar hingaš af sérstöku tilefni. Af žessum oršum mį rįša aš žaš hafi veriš ętlun löggjafans aš binda ķ lög tollfrelsi gjafa ķ framangreindum tilvikum ķ staš žess aš žaš vęri į valdi rįšherra aš įkvarša slķkt. Ég fę ekki annaš séš en aš žessi löggjafarhįttur sé ķ góšu samręmi viš fyrirmęli 40. og 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįrinnar og renni enn frekar stošum undir framangreind sjónarmiš um aš į skorti aš žaš fyrirkomulag sem męlt er fyrir um ķ b-liš 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005 feli ķ sér naušsynlega śtfęrslu af hįlfu löggjafans aš gęttum žeim kröfum sem leiša af įšurnefndum įkvęšum stjórnarskrįrinnar.
Meš vķsan til alls framangreinds er žaš nišurstaša mķn aš įkvęši b-lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005, sem męlir fyrir um aš rįšherra įkvarši tollfrelsi varnings aš tilteknu hįmarki ķ reglugerš, samrżmist ekki įkvęšum 40. og 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįrinnar.
Ķ kvörtun A, B og C er gerš athugasemd viš aš faržegum eša feršamönnum sé heimilašur innflutningur į mun meira veršmęti og magni en farmönnum įn žess aš greiša ašflutningsgjöld, sbr. 2. gr. reglugeršar nr. 526/2000, er lżtur aš feršabśnaši og öšrum farangri, og 3. gr. reglugeršarinnar, er lżtur aš įfengi sem feršamenn og farmenn mega hafa tollfrjįlst meš sér til landsins. Žeir telja aš žetta fyrirkomulag feli ķ sér brot į jafnręšisreglu. Ég vek athygli į žvķ aš žennan greinarmun į milli feršamanna annars vegar og farmanna (skipverja og flugverja) hins vegar er einnig aš finna ķ nśgildandi reglugerš nr. 630/2008, um żmis tollfrķšindi, sem tók viš af eldri reglugerš nr. 526/2000, sbr. og reglugerš nr. 13/2002. Ķ tilefni af kvörtun žremenninganna aš öšru leyti tek ég ašeins fram aš nišurstaša mķn hér aš framan er sś aš įkvęši b-lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005, sem męlir fyrir um aš rįšherra įkvarši tollfrelsi varnings aš tilteknu hįmarki ķ reglugerš, samrżmist ekki įkvęšum 40. og 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįrinnar. Eins og nįnar er rakiš ķ nišurstöšukafla įlitsins hér sķšar eru žaš tilmęli mķn til fjįrmįlarįšherra aš brugšist verši viš ofangreindri nišurstöšu minni um skort į samręmi b-lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005 viš įkvęši stjórnarskrįr, eftir atvikum meš žvķ aš leggja žaš til aš nefnt lagaįkvęši verši endurskošaš į vettvangi Alžingis. Ešli mįls samkvęmt žyrfti žį einnig aš huga aš žvķ hvort rétt sé og mįlefnalegt aš gera ķ lögunum sjįlfum žann greinarmun į feršamönnum annars vegar og farmönnum hins vegar sem nś kemur fram ķ reglugerš nr. 630/2008, sbr. įšur reglugerš nr. 526/2000, sbr. reglugerš nr. 13/2002. Ég hef žvķ įkvešiš aš taka žetta kvörtunarefni ekki til frekari athugunar ķ įliti žessu.
5.
Ķ 27. gr. tollalaga nr. 88/2005 eru įkvęši um skżrslugjafir feršamanna og farmanna. Žar segir svo:
Feršamenn og farmenn, sem koma til landsins frį śtlöndum,skulu ótilkvaddir gera tollstjóra grein fyrir tollskyldum varningi sem žeir hafa mešferšis. Sama gildir um varning sem er hįšur sérstökum innflutningsskilyršum eša óheimilt er aš flytja til landsins.
Feršamenn og farmenn, sem koma til landsins frį śtlöndum eša fara frį landinu til śtlanda, skulu ótilkvaddir gera grein fyrir hęrri fjįrhęš en sem nemur 15.000 evrum, mišaš viš opinbert višmišunargengi eins og žaš er skrįš hverju sinni, sem žeir hafa mešferšis ķ reišufé.
Žar sem tollafgreišsla feršamanna fer fram er tollstjóra heimilt aš hafa ašskilin tollafgreišsluhliš, annars vegar fyrir žį sem hafa mešferšis tollskyldan varning eša varning sem hįšur er sérstökum innflutningsskilyršum eša óheimilt er aš flytja til landsins og hins vegar fyrir žį sem hafa engan slķkan varning mešferšis. Faržegar skulu žį sjįlfir velja sér tollafgreišsluhliš og teljast žeir meš vali sķnu gefa til kynna hvort žeir hafi mešferšis varning sem žeim ber aš gera tollgęslu grein fyrir.
Rįšherra getur meš reglugerš sett nįnari reglur um tollafgreišslu samkvęmt žessari grein.
Samkvęmt 1. mgr. 27. gr. skulu feršamenn og farmenn ótilkvaddir gera tollstjóra grein fyrir tollskyldum varningi sem žeir hafa mešferšis. Ķ athugasemdum viš 27. gr. ķ frumvarpi žvķ er varš aš tollalögum kemur fram aš 1. mgr. sé ķ ašalatrišum samhljóša 1. og 2. mįlsl. 1. mgr. 20. gr. tollalaga nr. 55/1987. Žó hafi oršinu ótilkvaddir veriš bętt inn ķ 1. mgr. greinarinnar til įhersluauka žannig aš ljóst sé aš faržegar og farmenn skuli aš eigin frumkvęši upplżsa tollgęslu um tollskyldan varning sem žeir hafi ķ fórum sķnum viš komu til landsins. (Alžt. 2004-2005, A-deild, bls. 3568.)
Af framangreindu tel ég mega rįša aš löggjafinn hafi įkvešiš aš feršamönnum og farmönnum beri skylda til aš veita tollstjóra upplżsingar um varning sem er tollskyldur. Ķ 1. mgr. 20. gr. tollalaga nr. 55/1987, sbr. 9. gr. laga nr. 69/1996, var eins og įšur segir aš mestu leyti sams konar įkvęši og er ķ 1. mgr. 27. gr. Žó kom fram til višbótar ķ 3. mįlsliš 1. mgr. 20. gr. aš feršamönnum og farmönnum vęri skylt aš opna töskur og ašrar umbśšir um farangur žegar tollvöršur óskaši žess, taka upp śr žeim og veita žį ašstoš og gefa žęr upplżsingar um farangurinn sem óskaš vęri eftir.
Ķ 10. gr. eldri reglugeršar nr. 526/2000, um tollmešferš vara sem feršamenn og farmenn hafa meš sér viš komu til landsins, er įkvęši um framvķsunarskyldu o.fl. Ķ 1.-3. mgr. 10. gr. segir svo:
Faržegi sem kemur til landsins frį śtlöndum skal viš komu ótilkvaddur skżra tollgęslumanni frį og framvķsa viš hann tollskyldum varningi sem hann hefur mešferšis svo og žeim varningi sem hįšur er innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni. Af tollskyldum varningi sem heimilašur er innflutningur į skal greiša ašflutningsgjöld meš venjulegum hętti.
Žar sem tollafgreišsla faržega fer fram er tollstjóra heimilt aš hafa ašskilda tollafgreišslu, annars vegar fyrir žį sem hafa engan tollskyldan farangur mešferšis viš komu til landsins og hins vegar fyrir žį sem annaš hvort hafa tollskyldan farangur mešferšis eša farangur sem hįšur er innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni. Fyrrnefndir faržegar skulu ganga um hliš, merkt gręnu įtthyrndu skilti meš įletruninni: ENGINN TOLLSKYLDUR VARNINGUR. Sķšarnefndir faržegar skulu ganga um hliš, merkt raušu ferhyrndu skilti meš įletruninni: TOLLSKYLDUR VARNINGUR. Viš skiltin skal skrįš TOLLGĘSLA. Įletranir skulu vera į ķslensku og žeim erlendu tungumįlum sem tollstjóra žykir įstęša til. Um leiš og faržegi hefur gengiš um hliš sem merkt er samkvęmt framansögšu telst hann hafa svaraš žvķ hvort hann hafi mešferšis tollskyldan varning eša varning sem hįšur er innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni.
Viš tollafgreišslu aškomufars skal sérhver farmašur gera tollgęslunni skriflega grein fyrir öllum varningi sem hann hefur fengiš erlendis eša ķ feršinni, hvort sem hann er tollskyldur eša ekki og eins žótt sį varningur kunni aš vera hįšur innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni. Einnig skal hann gera tollgęslunni skriflega grein fyrir įšur fengnum tollskyldum varningi, en ótollafgreiddum, sem notašur er um borš ķ fari. Framvķsa ber viš tollgęslumann žeim varningi sem kann aš vera hįšur innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni svo og öšrum žeim varningi sem tollgęslumašur óskar eftir aš skoša.
Af 1. mgr. 10. gr. reglugeršarinnar varš rįšiš aš faržegi sem kom til landsins bar viš komu ótilkvöddum aš skżra tollgęslumanni frį og framvķsa viš hann tollskyldum varningi sem hann hafši mešferšis. Ķ 3. mgr. var lögš sś skylda į farmann aš gera tollgęslunni skriflega grein fyrir öllum varningi sem hann hafši fengiš erlendis eša ķ feršinni, hvort sem hann var tollskyldur eša ekki.
Žegar eldri reglugerš nr. 526/2000 var ķ gildi veršur aš telja samkvęmt ofangreindu aš įlitaefni hafi veriš til stašar um hvort heimilt hafi veriš aš lögum aš męla svo fyrir um ķ 3. mgr. 10. gr. reglugeršar nr. 526/2000 aš viš tollafgreišslu aškomufars skyldi sérhver farmašur gera skriflega grein fyrir öllum varningi sem hann hefur fengiš erlendis eša ķ feršinni, hvort sem hann er tollskyldur eša ekki. Meš öšrum oršum hvort heimilt vęri aš lögum aš leggja žį skyldu į farmenn aš gera meš skriflegum hętti grein fyrir ótollskyldum varningi.
Um upplżsingagjöf vegna farangurs er nś hins vegar fjallaš ķ 12. gr. reglugeršar nr. 630/2008, um żmis tollfrķšindi, sem tók sem fyrr greinir viš af ofangreindri reglugerš nr. 526/2000, hinn 1. jślķ 2008. Ķ 12. gr. gildandi reglugeršar segir svo:
Žeir sem koma til landsins frį śtlöndum skulu ótilkvaddir gera tollstjóra grein fyrir tollskyldum vörum sem žeir hafa mešferšis svo og žeim hlutum sem eru hįšir sérstökum innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni.
Žar sem rauš og gręn hliš eru notuš viš tollafgreišslu komufaržega skulu žeir sem eru meš tollskyldar vörur eša vörur sem eru hįšar sérstökum innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni fara um rautt hliš og framvķsa žar varningnum til tollskošunar. Žeim sem ekki eru meš neinn slķkan varning er heimilt aš fara um gręnt hliš. Faržegar sem velja gręnt hliš teljast meš žvķ gefa til kynna aš žeir hafi engan varning mešferšis sem žeim ber aš gera grein fyrir.
Žeir sem eru ķ įhöfn aškomufars skulu gera grein fyrir varningi skv. 1. mgr. į sérstöku eyšublaši, hvort sem flytja į hann ķ land eša nota hann um borš ķ fari, og jafnframt framvķsa vörum sem eru hįšar innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni.
Ég tek fram aš žegar įšurtilvitnuš 3. mgr. 10. gr. reglugeršar nr. 526/2000 og 3. mgr. 12. gr. gildandi reglugeršar nr. 630/2008 eru bornar saman veršur aš mķnu įliti ekki annaš rįšiš en aš sś breyting hafi veriš gerš meš nżju reglugeršinni aš upplżsingaskylda farmanna, ž.e. įhafnar aškomufars, sé nś bundin viš tollskyldar vörur og aš žeir skuli framvķsa vörum sem hįšar eru innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni. Žaš er žvķ ekki lengur įskiliš aš farmašur geri skriflega grein fyrir ótollskyldum varningi eins og męlt var fyrir um ķ 3. mgr. 10. gr. reglugeršar nr. 526/2000. Žar sem nś er ekki lengur fyrir aš fara skyldu farmanna til aš gera skriflega grein fyrir ótollskyldum varningi, sbr. framangreint, tel ég aš hvaš sem lķši žvķ įlitaefni sem įšur var til stašar um lögmęti eldra fyrirkomulags samkvęmt reglugerš nr. 526/2000, sé ekki tilefni til žess, eins og kvörtun mįlsins er lögš fyrir mig, aš fjalla frekar um žetta efnisatriši.
A, B og C, sem bera fram kvörtunina viš mig, gera ķ öšru lagi athugasemd viš aš žeir žurfi aš gera skriflega grein fyrir žvķ sem žeir koma meš til landsins en ekki faržegar eša feršamenn. Um brot į jafnręši sé aš ręša.
Kvörtun žremenninganna aš žessu leyti beinist aš žvķ fyrirkomulagi sem įšur var fjallaš um ķ 3. mgr. 10. gr. reglugeršar nr. 526/2000. Eins og fyrr er rakiš er nś hins vegar fjallaš um upplżsingagjöf įhafnar aškomufars (farmanna, ž.e. skipverja og flugverja) ķ 3. mgr. 12. gr. reglugeršar nr. 630/2008. Žar er įskiliš aš įhöfn aškomufars geri grein fyrir varningi sem er tollskyldur į sérstöku eyšublaši og framvķsi vörum sem hįšar eru innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni. Samsvarandi skylda hvķlir ekki į faržegum, feršamönnum, žar sem gert er sem fyrr rįš fyrir aš tollafgreišsla žeirra sé framkvęmd ķ gegnum tollafgreišsluhliš. Žaš er žvķ enn tilefni til žess aš fjalla sérstaklega um kvörtunaratriši A, B og C aš žessu leyti.
Ķ skżringum sķnum til mķn vķsar fjįrmįlarįšuneytiš til 4. mgr. 27. gr. tollalaga nr. 88/2005, en žar er rįšherra veitt heimild meš reglugerš til žess aš setja nįnari reglur um tollafgreišslu. Segir rįšuneytiš aš ašstęšur séu ašrar viš tollafgreišslu vara sem farmenn hafa mešferšis en žegar um faržega sé aš ręša. Löggjafinn hafi veitt tollstjórum heimild til žess aš hafa ašskilin tollhliš žar sem tollafgreišsla feršamanna fari fram žannig aš faržegar velji sjįlfir tollafgreišsluhliš, gręnt eša rautt, og teljist meš vali sķnu gefa til kynna hvort žeir hafi mešferšis varning sem žeim ber aš gera tollgęslu grein fyrir. Žvķ sé naušsynlegt aš įskilja meš reglugerš aš farmenn veiti samsvarandi yfirlżsingu skriflega. Rįšuneytiš nefnir einnig aš tolleftirlit um borš ķ förum geti tekiš talsveršan tķma. Farmenn hafi ašgang aš żmsum vistarverum fars og farangur žeirra kunni aš vera geymdur į żmsum stöšum ķ fari. Loks nefnir rįšuneytiš aš farmenn geti fariš margar feršir til og frį borši meš tollskyldan varning, ólķkt faržegum (feršamönnum).
Ég tel aš almennt megi fallast į žaš meš fjįrmįlarįšuneytinu aš ašstęšur faržega og farmanna meš tilliti til tollafgreišslu vara eru meš ólķkum hętti. Ešli mįlsins samkvęmt veršur tolleftirlit aš taka miš af žvķ. Rįšherra hefur žvķ svigrśm til aš įkvarša ķ reglugerš hvernig beri aš standa aš eftirliti žvķ sem lżtur aš tollafgreišslu varnings hjį farmönnum, sbr. reglugeršarheimild 4. mgr. 27. gr. tollalaga nr. 88/2005. Meš tilliti til žessa tel ég aš ekki séu af minni hįlfu forsendur til žess aš gera athugasemdir viš lagastoš žess fyrirkomulag, sem nś er męlt fyrir um ķ 3. mgr. 12. gr. reglugeršar nr. 630/2008, aš farmenn, ž.e. įhöfn aškomufars, geri grein fyrir tollskyldum varningi į sérstöku eyšublaši og framvķsi vörum sem hįšar eru innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni.
V. Nišurstaša.
Samkvęmt žvķ sem rakiš er hér aš framan er ķ fyrsta lagi nišurstaša mķn aš įkvęši b-lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005, sem męlir fyrir um aš rįšherra įkvarši tollfrelsi varnings aš tilteknu hįmarki ķ reglugerš, samrżmist ekki įkvęšum 40. og 1. mgr. 77. gr. stjórnarskrįrinnar. Ķ öšru lagi tel ég aš ekki séu af minni hįlfu forsendur til žess aš gera athugasemdir viš lagastoš žess fyrirkomulag, sem nś er męlt fyrir um ķ 3. mgr. 12. gr. reglugeršar nr. 630/2008, um żmis tollfrķšindi, aš farmenn, ž.e. įhöfn aškomufars, geri grein fyrir tollskyldum varningi į sérstöku eyšublaši og framvķsi vörum sem hįšar eru innflutningstakmörkunum eša innflutningsbanni. Loks er žaš nišurstaša mķn aš ekki sé tilefni til žess aš ég fjalli um önnur atriši sem fram koma ķ kvörtun mįlsins.
Samkvęmt įkvęši 11. gr. laga nr. 85/1997, um umbošsmann Alžingis, skal umbošsmašur tilkynna žaš Alžingi og hlutašeigandi rįšherra verši hann žess var aš meinbugir séu į lögum og almennum stjórnvaldsfyrirmęlum. Į žessum grundvelli og ķ samręmi viš nišurstöšu mķna hér aš framan beini ég žeim tilmęlum til fjįrmįlarįšherra aš brugšist verši viš ofangreindri nišurstöšu minni um skort į samręmi b-lišar 2. tölul. 1. mgr. 6. gr. tollalaga nr. 88/2005 viš framangreind įkvęši stjórnarskrįrinnar, eftir atvikum meš žvķ aš leggja žaš til aš nefnt lagaįkvęši verši endurskošaš į vettvangi Alžingis. Ešli mįls samkvęmt žyrfti žį einnig aš huga aš žvķ hvort rétt sé og mįlefnalegt aš gera ķ lögunum sjįlfum žann greinarmun į feršamönnum annars vegar og farmönnum hins vegar sem nś kemur fram ķ reglugerš nr. 630/2008, sbr. įšur reglugerš nr. 526/2000, sbr. reglugerš nr. 13/2002. Einnig hef ég įkvešiš aš vekja athygli Alžingis į žessu įliti, sbr. 11. gr. laga nr. 85/1997.
|
