Almannatryggingar. Lögmętisregla. Stjórnarskrį. Skyldubundiš mat. Meinbugir į stjórnvaldsfyrirmęlum.
(Mįl nr. 5161/2007)

Öryrkjabandalag Ķslands leitaši til umbošsmanns Alžingis fyrir hönd A vegna śrskuršar śrskuršarnefndar almannatrygginga žar sem stašfest var afgreišsla Tryggingastofnunar rķkisins į umsókn A um greišslužįtttöku stofnunarinnar vegna tannlękninga en A hafši mešfęddan beinbrotssjśkdóm sem gerši m.a. tennur hennar brothęttar. Tryggingastofnun samžykkti aš taka žįtt ķ kostnaši vegna fjögurra tannplanta ķ efri góm og tveggja ķ nešri góm en hafnaši umsókn A aš öšru leyti.

Śrskuršarnefnd almannatrygginga stašfesti nišurstöšu stofnunarinnar meš vķsan til 2. mgr. 5. gr. og 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005, um žįtttöku Tryggingastofnunar rķkisins ķ kostnaši viš tannlękningar. Umbošsmašur afmarkaši žvķ athugun sķna viš žaš įlitaefni hvort framangreind įkvęši reglugeršarinnar ęttu sér fullnęgjandi lagastoš.

Umbošsmašur tók fram aš samkvęmt žįgildandi 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007, um almannatryggingar tękju sjśkratryggingar eingöngu žįtt ķ greišslum vegna tannlęknažjónustu aldrašra, öryrkja, barna og unglinga og vęri rįšherra fališ aš setja reglugerš um greišslužįtttöku sjśkratrygginga. Ķ 2. mgr. 5. reglugeršar nr. 576/2005 var žįtttaka sjśkratrygginga takmörkuš viš kostnaš viš ķsetningu fjögurra tannplanta ķ ótenntan efri góm og tvo ķ nešri góm.

Umbošsmašur taldi aš ekki vęri aš sjį af 2. mgr. 42. gr. aš meš įkvęšinu vęri gert rįš fyrir aš sjśkratryggingar stęšu straum af öllum kostnaši vegna tannlęknažjónustu viš žį sem žar vęru tilgreindir. Taldi umbošsmašur ekki unnt aš gera athugasemdir viš žį takmörkun į žįtttöku tryggingarstofnunar ķ tannlęknakostnaši sem leiddi af 2. mgr. 5. gr. reglugeršar nr. 576/2005. Umbošsmašur taldi žó aš orka kynni tvķmęlis hvort sś óhefta heimild sem rįšherra vęri fengin til aš įkveša hlutdeild sjśkratrygginga ķ tannlęknakostnaši skv. 2. mgr. 42. gr. vęri ķ samręmi viš žau sjónarmiš sem leiddu af 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrįrinnar um aš löggjafinn yrši sjįlfur aš taka afstöšu til žess ķ megindrįttum hvaša fjįrhagslega ašstoš stęši til boša vegna tannlęknažjónustu. Žar sem įkvęši 2. mgr. 42. gr. nś hefši veriš numiš śr gildi meš setningu laga nr. 112/2008, um sjśkratryggingar, taldi umbošsmašur ekki tilefni til aš fjalla nįnar um žetta atriši.

Umbošsmašur rakti sķšan aš ķ žįgildandi c-liš 38. gr. laga nr. 100/2007 vęri aš finna sérstakt įkvęši um hlutdeild sjśkratrygginga ķ tannlęknakostnaši vegna alvarlegra afleišinga mešfęddra galla og sjśkdóma. Rįšherra hefši ķ 3. mgr. 38. gr. veriš aš setja reglugerš um greišslur samkvęmt įkvęšinu en samkvęmt 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 gįtu einungis žeir sem voru 30 įra og yngri fengiš tannlęknakostnaš sinn aš hluta greiddan samkvęmt įkvęšinu.

Umbošsmašur tók fram aš žótt rįšherra vęri heimilt aš śtfęra slķkar matskenndar efnisreglur nįnar ķ stjórnvaldsfyrirmęlum žį mętti ekki ķ framkvęmd afnema eša takmarka óhóflega žaš einstaklingsbundna mat sem löggjafinn hefši lagt til grundvallar viš setningu lagaįkvęšisins. Sś fortakslausa og hlutlęga višmišun sem fram hefši komiš ķ aldursįkvęši 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 hefši žvķ žurft aš koma fram ķ lögunum sjįlfum eša aš löggjafinn hefši gefiš žaš til kynna meš skżrri og ótvķręšri reglugeršarheimild aš rįšherra vęri heimilt aš śtfęra slķka efnisreglu ķ almenn stjórnvaldsfyrirmęli.

Umbošsmašur beindi žeim tilmęlum til heilbrigšisrįšuneytisins aš žaš tęki afstöšu til žess hvort og žį hvaša breytingar žyrfti aš gera į 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 aš virtum žeim sjónarmišum sem fram kęmu ķ įlitinu og nżmęlum 20. gr. laga nr. 112/2008. Jafnframt beindi umbošsmašur žvķ til félags- og tryggingamįlarįšuneytisins aš horfa til žeirra sjónarmiša sem fram kęmu ķ įlitinu viš fyrirhugaša endurskošun almannatryggingalaga. Vegna réttarstöšu A vakti umbošsmašur athygli śrskuršarnefndar almannatrygginga į žeim sjónarmišum sem fram komu ķ įlitinu.

I. Kvörtun.

Hinn 15. nóvember 2007 leitaši Öryrkjabandalag Ķslands, f.h. A til mķn vegna śrskuršar śrskuršarnefndar almannatrygginga frį 12. september 2007 žar sem śrskuršarnefndin stašfesti afgreišslu Tryggingastofnunar rķkisins į umsókn A, dags. 13. mars 2007, um greišslužįtttöku stofnunarinnar vegna tannlękninga. Ķ erindinu eru m.a. geršar athugasemdir viš aš reglugeršarįkvęši žaš sem nefndin byggši įkvöršun sķna takmarki žann rétt sem kvešiš er į um ķ lögum og žaš eigi sér žvķ ekki lagastoš.

Žegar A sótti um styrk vegna tannlęknakostnašar til tryggingastofnunar meš umsóknum, dags. 28. desember 2006 og 13. mars 2007, voru ķ gildi lög nr. 117/1993, um almannatryggingar. Į mešan į athugun minni stóš voru lög nr. 117/1993 endurśtgefin sem lög nr. 100/2007. Į sama tķma var V. kafli laga nr. 100/2007, um almannatryggingar, sem fjallaši um sjśkratryggingar, felldur śr gildi meš tilkomu laga nr. 112/2008, um sjśkratryggingar. Nś er kvešiš į um žįtttöku sjśkratrygginga ķ kostnaši vegna tannlękninga ķ 20. gr. laga nr. 112/2008.

Ég lauk mįli žessu meš įliti, dags. 29. Desember 2008.

II. Mįlavextir.

Samkvęmt gögnum mįlsins eru mįlavextir žeir aš A hefur mešfęddan beinbrotssjśkdóm, sem gerir tennur og bein stökk og brothętt. Hśn er metin til 75% varanlegrar örorku hjį tryggingastofnun vegna sjśkdómsins.

Hinn 28. desember 2006 sótti tannlęknir A fyrir hennar hönd um žįtttöku Tryggingastofnunar rķkisins ķ kostnaši vegna sex tķtanrótarķgręša til aš bęta tannvöntun ķ efri gómi. Tryggingastofnun samžykkti meš bréfi, dags. 10. janśar 2007, aš taka žįtt ķ kostnaši vegna fjögurra tannplanta en hafnaši greišslužįtttöku vegna tveggja tannplanta žar sem 2. mgr. 5. gr. og 2. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 nęšu ašeins til greišslu į naušsynlegri mešferš sem ķ žessu tilviki tślkašist sem efri plantagómur sem hvķli į fjórum tannplöntum hiš mesta.

Meš umsókn, dags. 13. mars 2007, sótti tannlęknir A um endurskošun į įkvöršun tryggingastofnunar vegna žeirra planta sem hafnaš hafši veriš meš bréfi stofnunarinnar, dags. 10. janśar 2007, meš tilliti til tannvöntunar A og sjśkdóms hennar. Einnig var óskaš eftir žįtttöku tryggingastofnunar ķ kostnaši vegna fjögurra tannplanta ķ nešri góm af sömu įstęšum.

Tryggingastofnun samžykkti meš bréfi, dags. 21. mars 2007, aš taka žįtt ķ kostnaši vegna tveggja tannplanta ķ nešri góm en hafnaši į nż greišslužįtttöku vegna tveggja tannplanta ķ efri góm auk žess sem hafnaš var greišslužįtttöku vegna tveggja tannplanta ķ nešri góm. Ķ bréfi tryggingastofnunar til A er umrędd afgreišsla stofnunarinnar studd sömu rökum og sś fyrri, ž.e. aš heimild tryggingastofnunar samkvęmt 2. mgr. 5. gr. og 2. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 nįi ašeins til greišslu į naušsynlegri mešferš sem ķ žessu tilfelli tślkašist sem nešri plantagómur sem hvķli į tveimur tannplöntum. Ašrar heimildir séu ekki fyrir hendi og žvķ sé umsókn um frekari kostnašaržįtttöku hafnaš.

Meš bréfi, dags. 9. maķ 2007, kęrši C, hęstaréttarlögmašur, f.h. A, nišurstöšu Tryggingastofnunar rķkisins til śrskuršarnefndar almannatrygginga. Meš śrskurši, dags. 12. september 2007, stašfesti nefndin synjun tryggingastofnunar. Ķ nišurstöšu sinni vķsaši nefndin sérstaklega til 33. og 37. gr. laga nr. 117/1993, sbr. sķšar 38. og 42. gr. laga nr. 100/2007, svo og žess aš nįnari įkvęši um žessar greišslur vęri aš finna ķ reglugerš nr. 576/2005. Ķ śrskuršinum segir nįnar svo:

„Gildandi reglugerš um žįtttöku Tryggingastofnunar rķkisins ķ kostnaši viš tannlękningar er nr. 576/2005. Ķ II. kafla reglugeršarinnar eru įkvęši er varša žįtttöku Tryggingastofnunar rķkisins ķ kostnaši viš almennar tannlękningar samkvęmt 37. gr. almannatryggingalaga. Žar eru ķ 5. gr. įkvęši er varša tanngervi og tannplanta og ķ 2. mgr. žeirrar greinar segir:

„Tryggingastofnun rķkisins er heimilt, aš undangenginni umsókn, aš taka žįtt ķ kostnaši žeirra sem falla undir 1., 2., 4., og 5. tölul. 2. gr. viš ķsetningu tveggja tannplanta til stušnings heilgómi ķ ótenntan nešri góm og allt aš fjögurra tannplanta ķ ótenntan efri góm.“

Heimild Tryggingastofnunar til greišslužįtttöku vegna ķsetningar tannplanta er samkvęmt reglugeršarįkvęši žessu bundin viš ķsetningu tveggja tannplanta ķ ótenntan nešri góm og ķsetningu fjögurra tannplanta ķ ótenntan efri góm.

Meš vķsan til framangreinds telur śrskuršarnefnd almannatrygginga aš Tryggingastofnun rķkisins geti ekki, į grundvelli žess aš kęrandi sé lķfeyrisžegi, samžykkt meiri greišslužįtttöku en stofnunin hefur gert, ž.e. greišslužįtttöku vegna ķsetningu tveggja tannplanta ķ nešri góm kęranda og ķsetningu fjögurra tannplanta ķ efri góm hennar.

Eins og aš framan greinir gera almannatryggingalögin almennt ekki rįš fyrir kostnašaržįtttöku almannatrygginga ķ tannlęknažjónustu fyrir ašra en börn og lķfeyrisžega. Undantekningu frį žeirri meginreglu er žó aš finna ķ c-liš 1. mgr. 33. gr. almannatryggingalaganna žar sem kvešiš er į um aš veita skuli styrk vegna alvarlegra afleišinga mešfęddra galla, slysa og sjśkdóma. Ķ 3. mgr. 33. gr. segir sķšan aš rįšherra setji reglugerš um greišslur samkvęmt įkvęšum greinarinnar.

Ķ III. kafla reglugeršar nr. 576/2005 eru įkvęši er varša žįtttöku Tryggingastofnunar rķkisins ķ kostnaši viš tannlękningar vegna alvarlegra afleišinga fęšingargalla, sjśkdóma og slysa. Ķ 9. gr. reglugeršarinnar žar sem kvešiš er į um mešfędda fęšingargalla og sjśkdóma segir:

„Tryggingastofnun rķkisins greišir 80% kostnašar samkvęmt gjaldskrį rįšherra viš naušsynlegar tannlękningar, ašrar en tannréttingar, vegna eftirtalinna tilvika, enda sé um sannanlegar alvarlegar afleišingar fęšingargalla eša sjśkdóma aš ręša:

[...]

6. Alvarlegt nišurbrot į stošvefjum tanna einstaklinga 30 įra og yngri.

[...].“

Greišslužįtttaka Tryggingastofnunar vegna framantalinna tilvika ķ reglugeršinni er undantekning frį hinum įšurgreindu almennu reglum um žįtttöku stofnunarinnar ķ tannlękningum fulloršinna sem hvorki eru elli- né örorkulķfeyrisžegar. Samkvęmt almennum lögskżringarsjónarmišum ber aš skżra undantekningarreglur žröngt.

Af gögnum mįlsins telur śrskuršarnefnd almannatrygginga aš óumdeilt sé aš tannlękningar žęr sem kęran varšar megi rekja til mešfędds sjśkdóms kęranda. Śrskuršarnefndin, sem m.a. er skipuš lękni, leggur sjįlfstętt mat į sjśkdóm kęranda į grundvelli fyrirliggjandi gagna sem nefndin telur nęgjanleg. Er žaš mat nefndarinnar aš sjśkdómur kęranda feli ķ sér alvarlegt nišurbrot į stošvefjum tanna kęranda, eins og tilgreint er ķ 6. tölul. 9. gr. reglugeršarinnar. Įkvęši 6. tl. 9. gr. reglugeršarinnar takmarkar hins vegar kostnašaržįtttöku Tryggingastofnunar viš einstaklinga sem eru 30 įra og yngri.

Kęrandi er fędd įriš 1963 og var žvķ eldri en 30 įra žegar tannlękningar žęr įttu sér staš sem krafist er aš Tryggingastofnun taki žįtt ķ aš greiša.

Meš vķsan til framangreinds og žess aš skżra veršur undantekningarįkvęši žröngt getur śrskuršarnefnd almannatrygginga ekki fallist į aš Tryggingastofnun rķkisins skuli greiša kęranda styrk į grundvelli 33. gr. almannatryggingalaganna vegna tannvišgerša žeirra sem mįl žetta varšar.

Meš vķsan til alls žess sem aš framan er rakiš telur śrskuršarnefnd almannatrygginga aš sś įkvöršun Tryggingastofnunar aš samžykkja greišslužįtttöku vegna tannplanta ķ tannstęši 12, 14, 22, 24, 33, og 43 og synja um greišslužįtttöku fyrir ķsetningu tannplanta ķ tannstęši 11, 21, 31 og 41 hafi veriš rétt.“

III. Samskipti umbošsmanns Alžingis og stjórnvalda.

Ķ tilefni af kvörtun A ritaši ég heilbrigšis- og tryggingamįlarįšuneytinu bréf, dags. 30. nóvember 2007. Žar rakti ég mįlavexti og nišurstöšu śrskuršarnefndar almannatrygginga, dags. 12. september 2007 og helstu lagaįkvęši sem ég taldi aš į reyndi ķ mįlinu. Ķ bréfi mķnu tók ég fram aš af śrskurši śrskuršarnefndar almannatrygginga yrši rįšiš aš nišurstaša nefndarinnar um aš stašfesta synjun tryggingastofnunar į frekari žįtttöku ķ greišslum vegna tannlęknažjónustu A byggši ķ reynd į tvķžęttum forsendum. Annars vegar aš nefndin teldi aš greišslužįtttaka stofnunarinnar vęri samkvęmt 2. mgr. 5. gr. reglugeršar nr. 576/2005 bundin viš ķsetningu tveggja tannplanta ķ ótenntan nešri góm og ķsetningu fjögurra tannplanta ķ ótenntan efri góm og hins vegar į žvķ aš óumdeilt vęri aš tannlękningar žęr sem kęra A lyti aš mętti rekja til mešfędds sjśkdóms hennar ķ skilningi c-lišar 1. mgr. 33. gr. laga nr. 117/1993 en žrįtt fyrir žaš bęri aš synja beišni um hennar um frekari greišslužįtttöku meš vķsan til įkvęšis 6. tölul. 9. gr. reglugeršarinnar į žeim forsendum aš įkvęšiš takmarkaši greišslužįtttöku viš žį einstaklinga sem vęru 30 įra og yngri.

Meš vķsan til 7. og 9. gr. laga nr. 85/1997, um umbošsmann Alžingis, óskaši ég eftir žvķ aš heilbrigšis- og tryggingamįlarįšuneytiš lżsti afstöšu sinni til žess hvernig sį fjöldi tannplanta sem 2. mgr. 5. gr. reglugeršar nr. 576/2005 heimilar Tryggingastofnun rķkisins aš taka žįtt ķ kostnaši vegna var fundinn śt og hvaša sjónarmiš hefšu bśiš aš baki įkvöršun žess fjölda meš tilliti til lagagrundvallar žessa įkvęšis reglugeršarinnar, sbr. 2. mgr. 37. gr. laga nr. 117/1993, nś 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007. Ég vakti athygli rįšuneytisins į žvķ aš ég hefši aš žessu leyti jafnframt ķ huga žį almennu reglu aš įkvaršanir og fyrirmęli stjórnvalda žurfi aš byggjast į mįlefnalegum og lögmętum forsendum.

Ķ bréfi mķnu óskaši ég einnig eftir žvķ aš rįšuneytiš veitti mér skżringar į žvķ į hvaša lagagrundvelli žaš teldi sér heimilt aš setja žau aldursmörk sem kvešiš er į um ķ 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005. Ķ žvķ sambandi taldi ég rétt aš benda į aš įkvęši c-lišar 1. mgr. 33. gr. laga nr. 117/1993, sbr. c-liš 1. mgr. 38. gr. nr. 100/2007, męlti fyrir um veitingu styrkja ef tiltekin almenn og hlutlęg skilyrši vęru uppfyllt um alvarlegar afleišingar mešfęddra galla, slysa eša sjśkdóma. Ķ žessu sambandi vakti ég athygli į žeim sjónarmišum sem fram kęmu ķ įliti mķnu frį 12. febrśar 2007 ķ mįli nr. 4747/2006 en ķ athugasemdum žeim er fylgdu frumvarpi žvķ er varš aš lögum nr. 1/1992, žegar įkvęši c-lišar 1. mgr. 38. gr. var fyrst sett ķ lög yrši ekki séš aš nokkur rįšagerš hefši veriš uppi um aš takmarka ašstoš samkvęmt įkvęšinu viš įkvešna aldurshópa.

Aš lokum óskaši ég sérstaklega eftir aš rįšuneytiš lżsti višhorfi sķnu til žess hvaša žżšingu žaš hefši um lagastoš reglugeršarinnar aš löggjafinn hefši žegar ķ įkvęši 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007 tekiš afstöšu til aš binda žjónustuna viš tiltekinn aldur, sbr. tilvķsun įkvęšisins til tannlęknažjónustu barna og unglinga „yngri en 18 įra“. Benti ég į aš slķk aldursafmörkun hefši hins vegar ekki veriš sett um öryrkja en samkvęmt sama įkvęši 2. mgr. 42. gr. ęttu žeir rétt til žįtttöku tryggingastofnunar ķ greišslum vegna tannlęknažjónustu. Ég vakti ķ žessu sambandi athygli į žvķ aš samkvęmt gögnum mįlsins hefši örorka A veriš talin 75% og ķ śrskurši śrskuršarnefndar almannatrygginga vęri į žvķ byggt aš hśn ętti sem lķfeyrisžegi rétt į žvķ aš tryggingastofnun tęki žįtt ķ kostnaši hennar samkvęmt žvķ įkvęši sem nś vęri aš finna ķ 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007.

Svar heilbrigšisrįšuneytisins barst meš bréfi, dags. 25. mars 2008. Ķ bréfi rįšuneytisins segir eftirfarandi um fyrri liš fyrirspurnarbréfs mķns til rįšuneytisins:

„[...] Fyrrum var einungis um aš ręša žįtttöku sjśkratrygginga ķ kostnaši viš laus tanngervi. Slķkt žótti įriš 2003 hvorki samręmast breyttum ašferšum ķ nśtķmatannlękningum né stefnumörkun rįšuneytisins ķ tannverndarmįlum. Fjöldi tannplanta var fundinn śt frį višurkenndum įbendingum og meš hlišsjón af fjįrheimildum sjśkratrygginga. Tveir tannplantar ķ nešri góm töldust nęgilegur fjöldi til aš festa lausan heilgóm en nešri heilgómar eru of lausir ķ munni og valda miklum óžęgindum. Žörf er hinsvegar į fleiri tannplöntum til stušnings efri heilgómi žar sem aš bein ķ efri kjįlka er gljśpara og žvķ er festa planta žar ekki eins góš ķ nešri kjįlka. Žvķ er heimild ķ reglugerš fyrir ķsetningu allt aš fjögurra tannplanta ķ ótenntan efri góm. Įréttaš er aš hér er um festingar į lausum heilgómum aš ręša. Sjónarmišiš sem bjó aš baki fjölda tannplanta var aš taka, innan ramma fjįrheimilda sjśkratrygginga, žįtt ķ kostnaši sjśkratryggšra viš višurkenndar lausnir sem framfarir ķ tannlękningum bušu upp į.“

Ekki kom fram ķ svari rįšuneytisins hvort framangreind afstaša og sjónarmiš voru byggš į lęknisfręšilegum gögnum, og žį hvaša gögn um vęri aš ręša. Žį fylgdu engin gögn svari rįšuneytisins um žetta atriši. Af žeim sökum hafši starfsmašur minn samband viš rįšuneytiš sķmleišis og óskaši eftir frekari upplżsingum um žetta atriši. Kom žį fram af hįlfu rįšuneytisins aš svar žess var byggt į minnisblaši tryggingayfirtannlęknis Tryggingastofnunar rķkisins, dags. 10. janśar 2008, en žar segir svo um žetta atriši:

„Allt frį žvķ aš sjśkratryggingar tóku fyrst aš greiša kostnaš viš tannlękningar öryrkja, įriš 1975, bönnušu lög og reglur žįtttöku TR ķ kostnaši viš gull- og postulķnskrónur og brżr og sķšan plantamešferš. Žaš var sś staša sem enn var uppi žegar ég lagši til viš rįšherra, įriš 1999, aš TR yrši veitt heimild til žess aš taka žįtt ķ kostnaši viš ķgręšslu tveggja tannplanta til stušnings nešri heilgómi. Žaš gerši ég vegna žess aš nešri heilgómar eru oft lausir ķ munni fólks og valda miklum óžęgindum m.a. vegna žrżstings į tannhold og slķmhśš nešri kjįlka viš samanbit og tyggingu. Žannig er m.a. tališ aš bitkraftur žeirra sem nota gervigóma sé einungis um fjóršungur žess sem hann er hjį tenntum einstaklingum. Meš stušningi planta fęst bęši meiri stöšugleiki gómsins og bitįlag veršur lķkara žvķ sem gerist meš eigin tennur. Meš bęttum žjóšarhag gera žegnarnir ešlilega meiri kröfur um lķfsgęši. Meš žvķ aš heimila TR žįtttöku ķ plantastušningi heilgóma var komiš til móts viš žessar kröfur. Vegna sparnašar ķ tannlęknakostnaši TR var į žessum tķma svigrśm fyrir aukin réttindi og veitti rįšherra TR heimild til žįtttöku ķ fyrrnefndri mešferš. Fjöldi planta var įkvešinn śt frį višurkenndum įbendingum og hefur mešferšin reynst afar vel. Mér vitanlega eru nęr allir nešri plantagómar enn smķšašir į ašeins tvo tannplanta, hvort sem TR tekur žįtt ķ kostnašinum eša ekki. Umsóknir [A], sem sótti um fastar plantastuddar brżr, sżnir hins vegar aš kröfur um lķfsgęši aukast enn enda óumdeilt aš slķk mešferš gefur betri lausn. Hśn er hins vegar margfalt dżrari en sś leiš sem TR er heimilt aš styrkja og hefur žvķ ekki veriš į fęri TR til žessa. Įriš 2002, žegar enn var svigrśm ķ fjįrveitingum til tannlękninga sjśkratrygginga, lagši ég til aš TR yrši veitt heimild til žess aš taka žįtt ķ kostnaši viš ķgręšslu allt aš fjögurra tannplanta til stušnings efri heilgómi. Ein helsta įstęša žess aš žörf er į fleiri tannplöntum til stušnings efri heilgómi en žeim nešri er sś aš bein ķ efri kjįlka er gljśpara og žvķ er festa planta žar ekki eins góš og ķ nešri kjįlka. Ég tel kominn tķma į aš ganga lengra en til žess hefur ekki fengist svigrśm ķ fjįrveitingum enn sem komiš er.“

Svör rįšuneytisins viš öšrum žįttum fyrirspurna minna voru į žessa leiš:

„[...] Hvorki ķ c-liš 1. mgr. 33. gr. laga nr. 117/1993 né ķ nśgildandi c-liš 1. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007 eru tilgreind aldursmörk. Styrkur samkvęmt c-liš 1. mgr. 38. gr. er žvķ ekki aldursafmarkašur. Hins vegar segir ķ 2. mgr. 38. gr. aš rįšherra setji reglugerš samkvęmt įkvęšinu. Įkvęši 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 męlir fyrir um veitingu styrkja ef tiltekin almenn og hlutlęg skilyrši eru uppfyllt um alvarlegar afleišingar mešfęddra galla og sjśkdóma. Festutap tanna (nišurbrot į stošvefjum tanna) sbr. 6. tl. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 mun stafa af tannholdssjśkdómum og meginorsök festutaps mun vera vanhirša tanna og bólga ķ tannholdi af völdum bakterķuskįnar. Tannvegssjśkdómar eru flestir frekar hęgfara og kunna įratugir aš lķša žar til žeir valda tanntapi. Žvķ fara žessir sjśkdómar vaxandi meš hękkušum aldri. Žeir sem bśa viš alvarlegar afleišingar sjśkdóms sem stafar af vanhiršu tanna hafa ekki įtt rétt į styrk skv. 6. tl. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005. Ein tegund tannvegssjśkdóma, Juvenile Periodontitis, greinist hinsvegar hjį börnum og unglingum og hefur sjśkdómurinn lķtil sem engin tengsl viš munnhiršu viškomandi. Fįi sjśklingur ekki rétta mešferš fljótt tapast tennur vegna festutaps. Sjśkdómurinn er talinn hafa öll einkenni fęšingargalla og hafa žeir sem sjśkdómurinn hrjįir įtt rétt į styrk samkvęmt 6. töluliš 9. gr. Žegar einstaklingur eldist mun vera ógjörningur aš meta hvaša tegund tannholdsjśkdóms viškomandi hefur og žar meš hvort hann uppfylli skilyrši laga og reglugeršar um alvarlegar afleišingar fęšingargalla eša slyss. Vegna erfišleika viš sönnun var aldursvišmiš sett ķ 6. tl. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 į grundvelli almenns reglugeršarįkvęšis žįg. almannatryggingalaga nr. 117/1993 svo og reglugeršarįkvęšis 33. gr. žeirra laga, nś 38. gr. laga almannatryggingalaga nr. 100/2007.

Umbošsmašur óskar sérstaklega eftir aš rįšuneytiš lżsi višhorfi sķnu til žess hvaša žżšingu žaš hafi um lagastoš reglugeršarinnar aš löggjafinn hafi žegar ķ įkvęši 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007 tekiš afstöšu til aš binda žjónustu viš tiltekinn aldur.

Reglugerš nr. 576/2005 er sett meš stoš ķ žįg. 3. mgr. 33. gr., lokamįlsgrein 36., 37. og 66. gr. laga nr. 117/1993, nśg. 3. mgr. 38. gr., lokamįlsgrein 41., 42. gr. og 70. gr. laga nr. 100/2007. Įkvęši 42. gr. laga nr. 100/2007 varšar almennar tannlękningar aldrašra, öryrkja og barna og unglinga yngri en 18 įra. Aldursafmörkun 2. mgr. 42. gr. takmarkar žvķ heimildir reglugeršarvaldsins varšandi almennar tannlękningar, sbr. II. kafla reglugeršar nr. 576/2005. Svo sem fram kemur ķ bréfi umbošsmanns nęr aldursafmörkunin žó ekki til öryrkja. Aš mati rįšuneytisins hefur aldursafmörkun 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007 ekki žżšingu um lagastoš annarra kafla reglugeršarinnar.

Aš lokum er įréttaš aš [A], sem er rśmlega fertug og 75% öryrki, fékk samžykkta umsókn sķna um kostnašaržįtttöku Tryggingastofnunar vegna ķsetningar tannplanta samkvęmt 5. gr. reglugeršar nr. 576/2005, žannig aš sex tannplantar voru samžykktir, en žaš er hįmarksfjöldi tannplanta samkvęmt greininni.“

Meš bréfi, dags. 4. aprķl 2008, gaf ég f.h. A, Öryrkjabandalagi Ķslands, tękifęri til aš koma meš athugasemdir viš žęr skżringar sem fram komu ķ svarbréfi rįšuneytisins. Athugasemdir bįrust mér meš bréfi D, hérašsdómslögmanns, dags. 2. maķ s.į.

IV. Įlit umbošsmanns Alžingis.

1. Afmörkun athugunar.

Ķ śrskurši śrskuršarnefndar almannatrygginga ķ mįli A stašfesti nefndin synjun Tryggingastofnunar rķkisins į frekari žįtttöku vegna kostnašar af tannlęknažjónustu A. Nišurstaša nefndarinnar var reist į tvķžęttum forsendum. Annars vegar aš slķk greišslužįtttaka vęri samkvęmt 2. mgr. 5. gr. reglugeršar nr. 576/2005, um žįtttöku Tryggingastofnunar rķkisins ķ kostnaši viš tannlęknir, takmörkuš viš ķsetningu tveggja tannplanta ķ ótenntan nešri góm og ķsetningu fjögurra tannplanta ķ ótenntan efri góm. Hins vegar aš žótt óumdeilt vęri aš tannlękningar žęr sem kęra A lyti aš mętti rekja til mešfędds sjśkdóms hennar ķ skilningi c-lišar 1. mgr. 33. gr. laga nr. 117/1993 bęri žrįtt fyrir žaš aš synja beišni hennar um frekari greišslužįtttöku meš vķsan til įkvęšis 6. tölul. 9. gr. reglugeršarinnar į žeim forsendum aš įkvęšiš takmarkaši greišslužįtttöku viš žį einstaklinga sem vęru 30 įra og yngri. Athugun mķn į žessu mįli hefur alfariš beinst aš žvķ hvort ofangreind skilyrši ķ 2. mgr. 5. gr. og 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005, sem śrskuršarnefnd almannatrygginga byggši į ķ śrskurši sķnum ķ mįli A, hafi haft nęga stoš ķ lögum um almannatryggingar.

Atvik žessa mįls įttu sér staš ķ gildistķš eldri laga nr. 117/1993 og mišast athugun mķn viš žaš. Fyrir skżrleika sakir mun ég hins vegar eftirleišis ķ žessari umfjöllun vķsa til įkvęša laga nr. 100/2007 nema annaš sé sérstaklega tekiš fram. Meš sķšastnefndu lögunum voru lög nr. 117/1993 endurśtgefin en įkvęši 37., 38., og 42. gr. laga nr. 100/2007 eru efnislega samhljóša įkvęšum 32., 33. og 37. gr. laga nr. 117/1993. Ég minni į aš meš lögum nr. 112/2008, um sjśkratryggingar, var V. kafli laga nr. 100/2007 felldur śr gildi. Ķ 20. gr. laga nr. 112/2008 er nś fjallaš um kostnašaržįtttöku sjśkratrygginga vegna tannlękninga. Mun ég ķ kafla IV.3. og IV.4 fara nokkrum oršum um nżmęli 20. gr. laga nr. 112/2008 ķ samhengi viš žaš įgreiningsefni sem hér er til umfjöllunar.

2. Įkvęši laga nr. 100/2007 um žįtttöku

sjśkratrygginga ķ kostnaši vegna tannlękninga.

Ķ lögum nr. 117/1993 var fjallaš um hlutdeild sjśkratrygginga ķ kostnaši vegna tannlęknažjónustu ķ 37. gr. Fyrir žį breytingu sem gerš var į įkvęšinu meš lögum nr. 53/2005, var greišslužįtttakan nįnar skilgreind ķ fjórum tölulišum ķ 2. mgr. 37. gr. Tóku žeir til tannlękninga barna og unglinga, yngri en 15 įra (75&), 16 įra unglinga (50%), ķ bįšum tilvikum aš undanskildum gullfyllingum, krónu- og brśargerš. Žį var heimilt aš greiša allt aš 50% kostnašar viš gullfyllingar, krónu- og brśargerš hjį börnum og unglingum, 16 įra og yngri, samkvęmt reglum sem rįšherra setti aš fengnum tillögum tryggingarįšs. Loks var heimilt aš greiša 75% kostnašar fyrir elli- og örorkulķfeyrisžega, sem nutu fullrar tekjutryggingar, en 50% ef tekjutryggingin var skert, žó ekki fyrir gullfyllingar, krónur eša brżr. Heimilt var aš hękka žessar greišslur fyrir žessa bótažega ķ allt aš 100% eftir reglum sem rįšherra setti aš fengnum tillögum tryggingarįšs.

Meš lögum nr. 53/2007 voru geršar breytingar į 37. gr. laga nr. 117/1993 ķ žį veru sem sķšar varš 42. gr. laga nr. 100/2007, en žaš įkvęši hljóšaši svo:

„Sjśkratrygging, sbr. 3. mgr. 37. gr., greišir fyrir tannlęknažjónustu, ašra en tannréttingar, samkvęmt samningum, sbr. 44. gr. Takist ekki samningar skv. 44. gr. er rįšherra heimilt aš setja gjaldskrį. Gjaldskrįin gildir bęši um tannlękningar sem starfręktar eru į vegum hins opinbera og annarra.

Sjśkratryggingar taka eingöngu žįtt ķ greišslum skv. 1. mgr. vegna tannlęknažjónustu aldrašra, öryrkja, barna og unglinga yngri en 18 įra og skal rįšherra setja reglugerš um greišslužįtttöku sjśkratrygginga.

[...]“

Ekki var žannig ķ lögum nr. 100/2007 aš finna almenn įkvęši um hlutdeild sjśkratrygginga ķ kostnaši vegna tannlękninga heldur var žar gert rįš fyrir žvķ aš žįtttaka ķ slķkum kostnaši vęri takmörkuš viš tannlęknažjónustu aldrašra, öryrkja, svo og barna og unglinga. Žįtttakan var jafnframt hįš žvķ skilyrši aš samningar hefšu tekist um umrędda žjónustu eša rįšherra hefši sett um hana įkvęši ķ gjaldskrį, auk žess sem tannréttingar voru sérstaklega undanskildar.

Samhliša žessari almennu afmörkun į gildissviši sjśkratrygginga gagnvart tannlęknažjónustu var ķ įkvęši c-lišar 38. gr., sbr. 1. mgr. 38. gr. sömu laga, aš finna sérstakt įkvęši um hlutdeild sjśkratrygginga ķ tannlęknakostnaši. Samkvęmt žvķ įkvęši var gildissviš sjśkratrygginga samkvęmt 3. mgr. 37. gr. skilgreint žannig aš žaš nęši til „styrks til ašgerša hjį tannlękni, umfram žaš sem 42. gr. [nęši] til, vegna alvarlegra afleišinga mešfęddra galla, slysa og sjśkdóma.“ Žį sagši ķ 3. mgr. 38. gr. aš rįšherra setti reglugerš um greišslur samkvęmt įkvęšinu.

Samsvarandi įkvęši um heimildir tryggingastofnunar til aš veita styrki vegna alvarlegra afleišinga mešfęddra galla, slysa og sjśkdóma voru leidd ķ lög meš 18. gr. laga nr. 1/1992, um rįšstafanir ķ rķkisfjįrmįlum į įrinu 1992. Ķ greinargerš meš frumvarpi žvķ er varš aš lögum nr. 1/1992 segir aš ķ framhaldi af žvķ aš hętt hafi veriš greišslužįtttöku ķ almennum tannréttingum aldrašra, öryrkja, barna og unglinga, hafi žótt naušsynlegt aš breyta oršalagi žįgildandi įkvęši c-lišar 39. gr. laga nr. 67/1971, um almannatryggingar, „til aš taka af allan vafa um žaš aš meš stoš ķ honum megi styrkja tannréttingar sem [leiddi] af alvarlegum mešfęddum göllum, slysum eša sjśkdómum“. (Alžt. 1991-1992, A-deild, bls. 1566.) Umrętt įkvęši varš sķšar aš c-liš 1. mgr. 33. gr. laga nr. 117/1993, um almannatryggingar, sķšar c-liš 1. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007.

Af framangreindri forsögu įkvęšis c-lišar 1. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007 er ekki annaš aš sjį en aš žaš hafi veriš ętlun löggjafans meš įkvęšinu aš koma sérstaklega til móts viš žį einstaklinga sem žyrftu į ašgeršum hjį tannlękni aš halda vegna afleišinga žeirra atvika sem žar eru sérstaklega talin, mešal annars sjśkdóma og slysa. Įkvęšiš kvešur žannig m.a. į um heimild til aš styrkja einstaklinga vegna tannašgerša sem naušsynlegar eru vegna „alvarlegra afleišinga“ sjśkdóma og slysa.

3. Um lagastoš 2. mgr. 5. gr. reglugeršar nr. 576/2005.

Samkvęmt gögnum mįlsins var A metin til 75% varanlegrar örorku vegna beinbrotssjśkdóms sem hśn hefur. Ekki er žvķ um žaš deilt ķ mįlinu aš A féll undir įkvęši 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007, en žar segir aš sjśkratryggingar skuli taka žįtt ķ greišslum samkvęmt 1. mgr. 42. gr. vegna tannlęknažjónustu öryrkja.

Eins og rakiš er hér aš framan sótti tannlęknir A upphaflega um žįtttöku tryggingastofnunar ķ kostnaši vegna sex tķtanrótarķgręšna til aš bęta tannvöntun ķ efri gómi og fjögurra tannplanta ķ nešri góm. Žrįtt fyrir aš A félli undir 2., sbr. 1. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007 um žįtttöku tryggingastofnunar ķ tannlęknakostnaši hafnaši stofnunin aš taka žįtt ķ meiri kostnaši en sem nęmi ķsetningu tveggja tannplanta ķ ótenntan nešri góm og ķsetningu fjögurra tannplanta ķ ótenntan efri góm. Stofnunin vķsaši žį til įkvęšis 2. mgr. 5. gr. reglugeršar nr. 576/2005 um aš ekki vęri heimilt aš taka žįtt ķ kostnaši viš meira en ķsetningu tveggja tannplanta ķ nešri góm og fjögurra tannplanta ķ efri góm. Śrskuršarnefnd almannatrygginga stašfesti synjun tryggingastofnunar um aš žįtttaka ķ kostnaši A skyldi takmörkuš viš žann fjölda tannplanta sem fram kęmi ķ 2. mgr. 5. gr. reglugeršarinnar.

Ķ II. kafla reglugeršar nr. 576/2005 er fjallaš um žaš aš hvaša marki tryggingastofnun tekur žįtt ķ kostnaši viš almennar tannlękningar aldrašra, öryrkja, svo og barna og unglinga, samkvęmt 2., sbr. 1. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007. Ķ 2. mgr. 42. gr. er sérstaklega męlt fyrir um aš rįšherra skuli į grundvelli žess setja reglugerš um greišslužįtttöku sjśkratrygginga.

Ķ 2. tölul. 2. gr. reglugeršarinnar er mešal annars kvešiš į um aš kostnašaržįtttaka tryggingastofnunar skuli nema 100% hlutfalli af gjaldskrį rįšherra vegna žeirra sem fengiš hafa 75% örorkumat samkvęmt 12. eša 29. gr. laga nr. 117/1993, um almannatryggingar, sķšar 18. og 34. gr. laga nr. 100/2007. Ljóst er aš A féll undir žetta įkvęši og įtti hśn žvķ samkvęmt reglugeršinni aš öšru jöfnu rétt į 100% žįtttöku tryggingastofnunar ķ kostnaši vegna almennrar tannlęknažjónustu. Ķ 5. gr. reglugeršarinnar voru settar sérstakar reglur um žįtttöku tryggingastofnunar ķ kostnaši vegna tanngerva og tannplanta en ķ 2. mgr. 5. gr. sagši svo:

„Tryggingastofnun rķkisins er heimilt, aš undangenginni umsókn, aš taka žįtt ķ kostnaši žeirra sem falla undir 1., 2., 4. og 5. tölul. 2. gr. viš ķsetningu tveggja tannplanta til stušnings heilgómi ķ ótenntan nešri góm og allt aš fjögurra tannplanta ķ ótenntan efri góm.“

Framangreint įkvęši reglugeršarinnar var sem fyrr segir sett į grundvelli heimildar 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007. Viš athugun į žvķ hvort heimilt hafi veriš aš synja umsókn A um greišslu kostnašar umfram žaš sem segir ķ reglugeršarįkvęšinu veršur žvķ aš taka afstöšu til žess hvort sś efnislega afmörkun į fjölda tannplanta, sem greišslužįtttaka sjśkratrygginga tók til, sem žar kom fram, hafi įtt višhlķtandi stoš ķ įšurnefndri 2., sbr. 1. mgr. 42. gr. laganna.

Žegar litiš er til oršalags 1. og 2. mgr. 42. gr. er ekki aš sjį aš žar sé gert rįš fyrir žvķ aš sjśkratryggingar standi straum af öllum kostnaši vegna tannlęknažjónustu öryrkja, aldrašra og annarra sem žar eru tilgreindir. Įkvęši 2. mgr. 42. gr. var upphaflega leitt ķ lög meš 1. gr. laga nr. 53/2005, um breytingu į lögum nr. 117/1993, um almannatryggingar, og stóš eftir žaš ķ 2. mgr. 37. gr. sķšastnefndra laga. Meš įkvęšinu var jafnframt fellt brott fyrra įkvęši 2. mgr. 37. gr., en ķ žvķ įkvęši voru talin sérstaklega ķ fjórum tölulišum žau tilvik sem voru undanskilin žįtttöku sjśkratrygginga ķ kostnaši. Žannig var til dęmis sérstaklega tiltekiš ķ 3. tölul. 2. mgr. 37. gr. aš vegna tannlęknažjónustu elli- og örorkulķfeyrisžega vęri ekki greitt fyrir gullfyllingar, krónur eša brżr.

Įšur er rakiš aš įkvęši 42. gr. laga nr. 100/2007 var lögfest meš 1. gr. laga nr. 53/2005, sem breytti įšurgildandi 37. gr. laga nr. 117/1993. Ķ athugasemdum greinargeršar aš baki lögum nr. 53/2005 sagši svo:

„Alžingi samžykkti 20. maķ 2001 heilbrigšisįętlun til įrsins 2010. Mešal forgangsverkefna ķ įętluninni var bętt tannheilsa landsmanna. Skżr markmiš voru sett fyrir ungmenni og eldri borgara. Žau voru annars vegar aš lękka tķšni tannskemmda (DFMT) 12 įra barna ķ 1,0 eša minna og hins vegar aš meira en helmingur fólks 65 įra og eldra hafi a.m.k. 20 tennur ķ biti. Įkvęši ķ 37. gr. nśgildandi almannatryggingalaga samręmast ekki settum markmišum heilbrigšisįętlunar žar sem Tryggingastofnun rķkisins er ašeins heimilt aš endurgreiša tannlęknakostnaš viš laus tanngervi en ekki föst. Žvķ er naušsynlegt aš gera breytingu į lögunum til aš hęgt sé aš koma til móts viš markmiš heilbrigšisįętlunar og til aš samręmast breyttum ašferšum ķ nśtķmatannlękningum. Meš frumvarpi žessu er gert rįš fyrir aš įkvęši 2. og 4. mgr. 37. gr. verši ķ reglugerš žar sem slķk framkvęmdaįkvęši eiga betur heima žar og jafnframt aušveldar žaš rįšherra aš framfylgja stefnumörkun sinni ķ tannverndarmįlum žar sem įhersla er lögš į aš gera eldri borgurum kleift aš višhalda heilbrigši munnhols eins lengi og kostur er.

Meš frumvarpinu fylgja drög aš nżrri reglugerš um kostnašaržįtttöku rķkisins fyrir tannlęknažjónustu. Reglugeršin er aš mestu samhljóša fyrri reglugerš nr. 815/2002 en breytingar hafa veriš feitletrašar. Rétt er aš benda į aš gullfyllingar, krónur og brżr eru heimilašar fyrir börn og unglinga undir 18 įra aldri skv. 33. gr. laga nr. 117/1993, um almannatryggingar, vegna alvarlegra afleišinga mešfęddra galla, slysa og sjśkdóma.

Žegar 4% hękkun gjaldskrįr vegna tannlękninga fyrir įriš 2005 er komin til framkvęmda standa 45 millj. kr. eftir af fyrirhugašri fjįrveitingu til tannlękninga. Žessi fjįrhęš nęgir til greišslužįtttöku hjį allt aš 1.000 sjśklingum sem samkvęmt varfęrnu mati Tryggingastofnunar rķkisins mundi męta žörfum mišaš viš gefnar forsendur.“ (Alžt. 2004-2005, A-deild, bls. 4205.)

Ég vek athygli į žvķ aš eins og fram kemur ķ tilvitnušum athugasemdum aš baki lögum nr. 53/2005 fylgdu frumvarpinu drög aš žeirri reglugerš, sem sķšar varš reglugerš nr. 576/2005, en įkvęši 2. mgr. 5. gr. ķ umręddum drögum er samhljóša žvķ įkvęši sem sķšar varš aš sömu mįlsgrein ķ reglugerš nr. 576/2005 sem er umfjöllunarefniš ķ įliti žessu. Um žżšingu žessa atrišis ręši ég hér nįnar sķšar.

Meš fyrirspurnarbréfi mķnu til heilbrigšis- og tryggingamįlarįšuneytisins, dags. 10. desember 2007, óskaši ég mešal annars eftir žvķ aš rįšuneytiš lżsti afstöšu sinni til žess hvernig sį fjöldi tannplanta sem fram kemur ķ 2. mgr. 5. gr. reglugeršar nr. 576/2005 var fundinn śt og hvaša sjónarmiš hefšu bśiš aš baki įkvöršun žess fjölda meš tilliti til lagagrundvallar žessa įkvęšis reglugeršarinnar, sbr. 2. mgr. 37. gr. laga nr. 117/1993, nś 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007. Ķ skżringum rįšuneytisins til mķn er um forsendur aš baki žeirri efnislegu afmörkun į fjölda tannplanta, sem fram kemur ķ 2. mgr. 5. gr. reglugeršar nr. 576/1005, vķsaš til žess aš įšur fyrr hafi einungis [veriš] um aš ręša žįtttöku sjśkratrygginga ķ kostnaši viš laus tanngervi. Slķkt [hafi žótt] įriš 2003 hvorki samręmast breyttum ašferšum ķ nśtķmatannlękningum né stefnumörkun rįšuneytisins ķ tannverndarmįlum. Fjöldi tannplanta [hafi veriš] fundinn śt frį višurkenndum įbendingum og meš hlišsjón af fjįrheimildum sjśkratrygginga. Tveir tannplantar ķ nešri góm [hafi talist] nęgilegur fjöldi til aš festa lausan heilgóm en nešri heilgómar eru of lausir ķ munni og valda miklum óžęgindum. Žörf [hafi veriš] hinsvegar į fleiri tannplöntum til stušnings efri heilgómi žar sem aš bein ķ efri kjįlka [sé] gljśpara og žvķ [sé] festa planta žar ekki eins góš ķ nešri kjįlka. Žvķ [sé] heimild ķ reglugerš fyrir ķsetningu allt aš fjögurra tannplanta ķ ótenntan efri góm. Įréttaš er aš hér er um festingar į lausum heilgómum aš ręša. Sjónarmišiš sem bjó aš baki fjölda tannplanta [hafi veriš] aš taka, innan ramma fjįrheimilda sjśkratrygginga, žįtt ķ kostnaši sjśkratryggšra viš višurkenndar lausnir sem framfarir ķ tannlękningum bušu upp į“.

Ekki kom fram ķ svari rįšuneytisins hvort framangreind afstaša og sjónarmiš voru byggš į lęknisfręšilegum gögnum, og žį hvaša gögn um vęri aš ręša. Žį fylgdu engin gögn svari rįšuneytisins um žetta atriši. Af žeim sökum hafši starfsmašur minn samband viš rįšuneytiš sķmleišis og óskaši eftir frekari upplżsingum um žetta atriši. Kom žį fram af hįlfu rįšuneytisins aš svar žess var byggt į minnisblaši tryggingayfirtannlęknis Tryggingastofnunar rķkisins, dags. 10. janśar 2008, en forsendur śr žvķ minnisblaši eru teknar oršrétt upp ķ kafla III hér aš framan. Žar er rakin forsaga žeirrar afmörkunar į fjölda tannplanta sem falliš hefur undir greišslužįtttöku sjśkratrygginga. Žį kemur žar fram aš honum vitanlega séu nęr allir nešri plantagómar enn smķšašir į ašeins tvo tannplanta, hvort sem TR tekur žįtt ķ kostnašinum eša ekki. Umsóknir A, sem sótti um fastar plantastuddar brżr, sżnir hins vegar aš „kröfur um lķfsgęši [aukist] enn enda óumdeilt aš slķk mešferš gefur betri lausn. Hśn [sé] hins vegar margfalt dżrari en sś leiš sem TR er heimilt aš styrkja og [hafi] žvķ ekki veriš į fęri TR til žessa“.

Samkvęmt oršalagi 2., sbr. 1. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007, og žeim lögskżringargögnum sem aš framan hafa veriš rakin, veršur ekki rįšiš aš ętlunin hafi veriš aš sjśkratryggingar bęru allan kostnaš vegna žeirra tannlękninga sem žar greinir. Žvert į móti er ljóst aš įkvęšiš gerir ašeins rįš fyrir žvķ aš sjśkratryggingar taki žįtt ķ žessum kostnaši upp aš vissu marki, og žį einungis aš žvķ leyti sem samninganefnd heilbrigšisrįšherra hefur samiš um žaš eša rįšherra hefur męlt fyrir um slķkan kostnaš ķ gjaldskrį, sbr. oršalagiš „taki eingöngu žįtt ķ greišslum samkvęmt 1. mgr. 42. gr.“. Falli tilvik į annaš borš undir žį tannlęknažjónustu sem kvešiš er į um ķ 1. mgr. 42. gr. er enn fremur gert rįš fyrir žvķ ķ 2. mgr. 42. gr. aš rįšherra setji reglugerš um aš hvaša marki sjśkratryggingar taki žįtt ķ kostnaši vegna hennar. Veršur ekki annaš séš af oršalagi įkvęšanna og lögskżringargögnum en aš ętlunin meš žeirri reglugeršarheimild hafi veriš sś aš fela heilbrigšisrįšherra verulegt svigrśm til aš śtfęra nįnar ķ reglugerš hvaša kostnaš sjśkratryggingar tękju žįtt ķ aš greiša vegna tannlękninga og žį aš hversu miklu leyti.

Ķ žessu sambandi tek ég auk žess fram aš sś óvenjulega staša var uppi žegar frumvarp žaš, er varš aš lögum nr. 53/2005 sem lögfesti 42. gr. laga nr. 100/1007, var lagt fram aš meš žvķ fylgdu heildstęš drög aš reglugerš, sem sķšar varš gefin śt sem reglugerš nr. 576/2005. Ķ umręddum drögum var ķ 2. mgr. 5. gr. aš finna žį afmörkun į umfangi tannlęknažjónustu, sem hér hefur veriš gerš aš umtalsefni, en įkvęšiš var samhljóša viš gildistöku reglugeršar nr. 576/2005. Žessi hįttur viš lagasetningu getur ekki almennt séš veriš talin veita tryggingu fyrir žvķ aš stjórnvaldsfyrirmęli, sem sķšar eru sett, eigi sér fullnęgjandi lagastoš. Hvaš sem žvķ lķšur tel ég aš eins og ašstęšum er hér hįttaš verši ekki horft fram hjį žvķ aš žaš fyrirkomulag viš śtfęrslu umręddrar reglugeršarheimildar 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007, sem rįšherra lagši sķšan til grundvallar viš setningu reglugeršar nr. 576/2005, lį fyrir Alžingi žegar reglugeršarheimildin var lögfest meš lögum nr. 53/2005. Meš žetta ķ huga, og žegar horft er til žeirra sjónarmiša og forsendna sem bśa aš baki žeirri efnislegu afmörkun sem fram kemur ķ 2. mgr. 5. gr. reglugeršar nr. 576/2005, og nįnar er lżst ķ skżringarbréfi rįšuneytisins til mķn og minnisblaši tryggingayfirtannlęknis, tel ég mig ekki hafa forsendur til žess aš fullyrša aš į hafi skort aš rįšherra hefši nęga heimild aš lögum til aš įkveša umfang greišslužįtttöku sjśkratrygginga meš žeim hętti sem gert er ķ nefndu reglugeršarįkvęši.

Ég tel žó rétt aš vekja athygli į žvķ aš įkvęši 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007 fólu ķ sér lögfestingu į tilteknum réttindum borgaranna til ašstošar vegna örorku sem įkvęši 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrįrinnar įskilur aš séu tryggš ķ lögum. Eins og rakiš er ķ įliti mķnu frį 1. desember 2008 ķ mįli nr. 5132/2007 leišir žaš ekki eitt af 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrįrinnar aš slķkar reglur žurfi aš vera til ķ lögum heldur žurfa žęr aš męla efnislega fyrir um rétt einstaklinga sem hlut geta įtt aš mįli. Žaš į mešal annars viš um hvaša skilyrši žurfa aš vera uppfyllt til aš njóta ašstošar og hvaša ašstoš sé ķ boši žegar žau atvik verša sem stjórnarskrįrįkvęšiš vķsar til. Žaš leišir af žessari skyldu aš löggjafanum ber aš sjį til žess aš fyrir hendi séu almennar, ašgengilegar og skżrar reglur um inntak žeirrar ašstošar sem einstaklingar eiga rétt į vegna örorku og annarra žar tilgreindra atriša, hvort sem sś ašstoš er ķ formi žjónustu og umönnunar eša fjįrframlaga. Aš mķnu įliti kann žaš aš orka tvķmęlis almennt séš hvort sś óhefta heimild sem rįšherra var fengin til aš įkveša hlutdeild sjśkratrygginga ķ tannlęknakostnaši samkvęmt žįgildandi 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007 hafi veriš ķ fullu samręmi viš žau sjónarmiš sem leidd verša af įkvęši 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrįrinnar um aš löggjafinn taki sjįlfur afstöšu til žess ķ megindrįttum hvaša fjįrhagslega ašstoš standi til boša vegna tannlęknažjónustu. Ķ žvķ sambandi hef ég sérstaklega ķ huga aš ekki eru ķ įkvęšinu sjįlfu sett nein tiltekin skilyrši eša višmiš um hvaša sjónarmiš rįšherra ber aš hafa ķ huga aš žessu leyti.

Žar sem įkvęši 2. mgr. 42. gr. hefur rétt eins og allur V. kafli laga nr. 100/2007 um sjśkratryggingar veriš numiš śr gildi meš setningu laga nr. 112/2008, um sjśkratryggingar, tel ég ekki tilefni til aš fjalla frekar um žetta atriši. Ķ samręmi viš žęr forsendur, sem fram koma ķ įliti mķnu frį 1. desember sl. ķ mįli nr. 5132/2007, tel ég hins vegar aš sambęrileg sjónarmiš og lżst er hér aš ofan kunni aš eiga viš um įkvęši 20. gr. nśgildandi laga nr. 112/2008, en žar er fjallaš um kostnašaržįtttöku sjśkratrygginga vegna žjónustu tannlękna. Ekki er hér įstęša fyrir mig frekar en ķ fyrrnefndu įliti til aš fjalla endanlega um žaš atriši eša žį framsetningu sem fram kemur ķ nżmęli 20. gr. laga nr. 112/2008 og reglugeršarheimild žeirri sem męlt er fyrir um ķ įkvęšinu. Aš svo stöddu ķtreka ég einungis įbendingar mķnar viš įkvęši 20. gr. sem settar voru fram ķ fyrrnefndu įliti mķnu frį 1. desember sl.

4. Um lagastoš 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005.

Įšur er rakiš aš nišurstaša śrskuršarnefndar almannatrygginga ķ mįli A hafi einnig veriš reist į žeirri forsendu aš žótt óumdeilt vęri aš tannlękningar žęr sem kęra A lyti aš mętti rekja til mešfędds sjśkdóms hennar ķ skilningi c-lišar 1. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007, sbr. įšur sami staflišur 33. gr. laga nr. 117/1993, bęri žrįtt fyrir žaš aš synja beišni um hennar um frekari greišslužįtttöku meš vķsan til 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 į žeim forsendum aš įkvęšiš takmarkaši greišslužįtttöku viš žį einstaklinga sem vęru 30 įra og yngri.

Ķ žessu sambandi minni ég į aš auk žeirrar heimildar sem sett var ķ 2. mgr. 42. gr. ķ laga nr. 100/2007 um žįtttöku sjśkratrygginga ķ almennri tannlęknažjónustu var ķ c-liš 1. mgr. 38. gr. sömu laga aš finna sérstakt įkvęši um aš sjśkratryggingar tękju žįtt ķ kostnaši vegna styrks til ašgerša hjį tannlękni umfram žaš sem 42. gr. nęši til, ef ašgerširnar vęru til komnar „vegna alvarlegra afleišinga mešfęddra galla, slysa og sjśkdóma.“ Ķ 3. mgr. 38. gr. var rįšherra fališ aš setja reglugerš um greišslur samkvęmt įkvęšinu og į grundvelli žeirrar heimildar setti rįšherra sérstakar reglur um žįtttöku Tryggingastofnunar rķkisins ķ kostnaši vegna žeirra ašgerša sem tilgreindar voru ķ c-liš ķ III. kafla reglugeršar nr. 576/2005.

Žegar tekin er afstaša til žess hvort skilyrši III. kafla reglugeršarinnar eigi fullnęgjandi stoš ķ lögum veršur aš leggja įherslu į aš žau byggjast į sérstakri lagaheimild 3. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007. Jafnframt veršur aš hafa ķ huga aš įkvęši c-lišar 1. mgr. 38. gr., sem reglugeršarheimild 3. mgr. 38. gr. vķsar til, felur samkvęmt oršalagi sķnu ķ sér sjįlfstęša heimild um žįtttöku sjśkratrygginga ķ kostnaši vegna tiltekinna ašgerša tannlękna, umfram žann almenna kostnaš viš tannlęknažjónustu sem fjallaš er um ķ 42. gr. laganna. Af žvķ leišir aš žótt sį sem sękir um žįtttöku tryggingastofnunar vegna tannlęknakostnašar eigi ekki rétt į slķkri greišslu samkvęmt įkvęšum 42. gr. og II. kafla reglugeršar nr. 576/2005, eins og lagt var til grundvallar ķ mįli A og ég fjallaš um hér aš framan, veršur engu aš sķšur aš taka til žess afstöšu hvort viškomandi eigi rétt į slķkum kostnaši į grundvelli žeirrar sérstöku efnisreglu sem fram kemur ķ c-liš 1. mgr. 38. gr.

Ķ samręmi viš žį sérreglu um greišslu tannlęknakostnašar sem fram kom ķ c-liš 1. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007 voru sett sérstök įkvęši um greišsluhlutdeild sjśkratrygginga ķ ašgeršum tannlękna vegna alvarlegra afleišinga mešfęddra galla, slysa og sjśkdóma ķ III. kafla reglugeršar nr. 576/2005, nįnar tiltekiš 7.-12. gr. reglugeršarinnar. Įkvęši III. kafla reglugeršarinnar taka ašeins til žeirra sem falla undir c-liš 38. gr. Af žeim sökum er ķ 2. mgr. 7. gr. reglugeršarinnar kvešiš į um aš sį sem sęki um greišslužįtttöku tryggingastofnunar ķ kostnaši samkvęmt reglum III. kafla hennar skuli leggja fram naušsynleg gögn sem sanna aš um afleišingar fęšingargalla, slyss eša sjśkdóms sé aš ręša.

Ķ 9. gr. reglugeršarinnar er kvešiš sérstaklega į um aš žįtttöku tryggingastofnunar ķ kostnaši vegna mešfęddra fęšingargalla og sjśkdóma. Žįtttaka ķ kostnašinum er žį mišuš viš 80% gjaldskrįr rįšherra viš naušsynlegar tannlękningar, ašrar en tannréttingar, vegna nįnar tilgreindra tilvika, sem talin eru upp ķ įtta tölulišum, enda sé um sannanlegar alvarlegar afleišingar fęšingargalla eša sjśkdóma aš ręša.

Ķ śrskurši śrskuršarnefndar almannatrygginga kemur fram aš nefndin telji žaš óumdeilt af gögnum mįlsins aš tannlękningar žęr sem kęra A varši megi rekja til mešfędds sjśkdóms hennar og žaš sé mat nefndarinnar aš sjśkdómur hennar feli ķ sér alvarlegt nišurbrot į stošvefjum tanna hennar, eins og tilgreint sé ķ 6. tölul. 9. gr. reglugeršarinnar. Įkvęši 6. tölul. 9. gr. takmarki hins vegar kostnašaržįtttöku tryggingastofnunar viš einstaklinga sem eru 30 įra og yngri en A sé fędd 1963 og žvķ eldri en 30 įra žegar žęr tannlękningar įttu sér staš sem krafist var aš tryggingastofnun greiddi. Sķšan segir ķ śrskuršinum:

„Meš vķsan til framangreinds og žess aš skżra veršur undantekningarįkvęši žröngt getur śrskuršarnefnd almannatrygginga ekki fallist į aš Tryggingastofnun rķkisins skuli greiša kęranda styrk į grundvelli 33. gr. almannatryggingalaga vegna tannvišgerša žeirra sem žetta mįl varšar.“

Af tilvitnušum forsendum śr śrskuršinum mį rįša aš nefndin lķti svo į aš įkvęši 33. gr. laga nr. 117/1993, sbr. sķšar c-liš 1. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007, feli ķ sér undantekningarįkvęši sem af žeim sökum verši aš skżra žröngt. Žannig segir um įkvęšiš ķ śrskurši nefndarinnar aš „almannatryggingalögin [geri] almennt ekki rįš fyrir kostnašaržįtttöku almannatrygginga ķ tannlęknažjónustu fyrir ašra en börn og lķfeyrisžega“ en undantekningu „frį žeirri meginreglu [sé] žó aš finna ķ c-liš 1. mgr. 33. gr.“ laganna um aš veita skuli styrk vegna alvarlegra afleišinga mešfęddra galla, slysa og sjśkdóma.

Įkvęši c-lišar 1. mgr. 38. gr. fjallaši samkvęmt efni sķnu fyrir um veitingu styrkja ef tiltekin hlutlęg skilyrši voru uppfyllt. Žannig var žar kvešiš į um sjįlfstęšan rétt til styrkja vegna tiltekinna atriša sem voru óhįš žeirri almennu tannlęknažjónustu sem sjśkratryggingar tóku žįtt ķ vegna tannlęknažjónustu aldrašra, öryrkja, svo og barna og unglinga yngri en 18 įra, sbr. 2. mgr. 37. gr. laga nr. 100/2007. Eins og įkvęši c-lišar 1. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007 var oršaš, og ķ ljósi žess ešlis įkvęšisins aš fjalla um sjśkratryggingar, veršur aš ganga śt frį žvķ aš allir žeir eigi rétt til ašstošar sem geta sżnt fram į aš žeir strķši viš alvarlegar afleišingar žeirra sérstöku atvika sem įkvęšiš lżsir. Ég hef įšur lżst žessari afstöšu minni ķ įliti mķnu frį 12. febrśar 2007 ķ mįli nr. 4747/2006. Ķ žvķ įliti rakti ég enn fremur aš lög um almannatryggingar hefšu aš geyma félagsleg śrręši žeim til handa sem hefšu oršiš fyrir įföllum vegna sjśkdóma og slysa. Meš hlišsjón af žessu félagslega ešli sjśkratrygginga almannatrygginga hefši ég almennt ekki tališ efni til aš beita žröngri lögskżringu į įkvęši laga nr. 117/1993 um rétt til bóta, sjį hér įlit mitt frį 31. įgśst 2000 ķ mįli nr. 2516/1998, og ętti žaš einnig viš um žįgildandi įkvęši c-lišar 1. mgr. 33. gr.

Samkvęmt oršalagi c-lišar 1. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007 réš śrslitum um rétt samkvęmt įkvęšinu hiš hlutręna efnisatriši aš tilteknar lķkamlegar afleišingar, sem töldust alvarlegar, vęru komnar fram og aš žęr mętti rekja til mešfęddra galla, slysa eša sjśkdóma. Styrkur til ašgerša hjį tannlękni var samkvęmt c-liš 38. gr. bundinn viš žessi atriši, en önnur skilyrši komu ekki fram ķ įkvęšinu. Ekki veršur žvķ önnur įlyktun dregin af oršalagi įkvęšisins en aš viš framkvęmd styrkveitinga skyldi lagt mat į hvort sś ašgerš sem sótt vęri um styrk vegna vęri vegna alvarlegra afleišinga ķ žeim tilvikum sem tilgreind voru ķ įkvęšinu. Ešli mįlsins samkvęmt hlaut mat į slķku aš vera af sérfręšilegum, lęknisfręšilegum toga. Įkvęšiš męlti žvķ fyrir um skyldubundiš mat stjórnvalda. Af žvķ leišir aš stjórnvaldi sem tekur įkvöršun į grundvelli įkvęšisins ber skylda til aš leggja sjįlfstętt mat į žaš mįl sem žaš hefur til mešferšar hverju sinni śt frį žeim atvikum og ašstęšum sem žar eru upplżst og hefur slķk skylda veriš talin eiga viš hvort sem mat stjórnvalds lżtur aš sönnun, veršmętamati eša öšrum matskenndum reglum. (Sjį hér til hlišsjónar Pįl Hreinsson: Skyldubundiš mat stjórnvalda. Tķmarit lögfręšinga, 3. hefti 2006, bls. 268.) Ķ žessu sambandi įrétta ég žaš sem fram kemur ķ įliti mķnu frį 1. desember 2008 ķ mįli nr. 5132/2007. Žar kemur fram aš žaš sé grundvallarregla stjórnsżsluréttar aš ķ žeim tilvikum er löggjafinn hefur veitt stjórnvöldum mat til žess aš geta tekiš įkvöršun, sem best hentar ķ hverju og einu tilviki meš tilliti til allra ašstęšna, žį sé stjórnvöldum óheimilt aš afnema matiš eša takmarka žaš óhóflega meš žvķ aš setja reglu, sem tekur til allra mįla, sambęrilegra eša ósambęrilegra. Ķ slķkum tilvikum sé mat stjórnvalda skyldubundiš.

Śrlausn į beišni A byggšist žvķ į fortakslausri og hlutlęgri efnisreglu 6. tölul. 9. gr. reglugeršarinnar. Meš žvķ įkvęši hefur žįtttaka tryggingastofnunar ķ kostnaši vegna alvarlegs nišurbrots į stošvefjum tanna žeirra sem geta įtt rétt į aš sjśkratryggingar taki žįtt ķ kostnaši samkvęmt c-liš 1. mgr. 38. gr. veriš skilyrt viš aš viškomandi séu 30 įra og yngri. Meš žvķ aš leggja žetta reglugeršarįkvęši til grundvallar viš śrlausn į mįli A, sem fędd er 1963, var ķ reynd girt fyrir aš leyst vęri śr umsókn hennar į grundvelli žess hvort sjśkdómur hennar vęri įstęša umręddrar tannlęknažjónustu. Veršur žį aš taka afstöšu til žess hvort rįšherra hafi haft nęga heimild ķ 3. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007 til aš męla fyrir um slķkt skilyrši ķ reglugerš ķ ljósi žess hvernig c-lišur 1. mgr. 38. gr. var śr garši geršur.

Samkvęmt reglugeršarheimild 3. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007 var gert rįš fyrir aš rįšherra setti reglugerš um „greišslur“ samkvęmt įkvęšinu. Oršalag heimildarinnar gaf aš mķnu įliti ekki til kynna aš śtfęrsla į efnisreglu c-lišar 1. mgr. 38. gr. hafi žannig getaš ķ reynd veriš fólgin ķ afnįmi eša óhóflegri takmörkun į žvķ skyldubundna mati sem lagaįkvęšiš įskildi viš mat į žvķ hvort um vęri aš ręša alvarlegar afleišingar sjśkdóms. Žótt lagaįkvęši įskilji aš stjórnvald framkvęmi skyldubundiš mat, sem taki miš af einstaklingsbundnum atvikum, hefur almennt veriš lagt til grundvallar aš rįšherra geti į grundvelli reglugeršarheimildar, ef henni er til aš dreifa, śtfęrt nįnar slķkar matskenndar efnisreglur ķ stjórnvaldsfyrirmęlum žannig aš leitast sé viš aš gęta samręmis og jafnręšis viš śrlausn mįla. Ég ķtreka hins vegar aš slķk įkvęši ķ reglugeršum eša öšrum stjórnvaldsfyrirmęlum mega ekki ķ framkvęmd afnema eša takmarka óhóflega žaš einstaklingsbundna mat sem löggjafinn hefur lagt til grundvallar viš setningu lagaįkvęšis af žvķ tagi sem fram kom ķ c-liš 1. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007.

Viš frekari afmörkun į heimildum rįšherra samkvęmt 3. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007 til aš setja reglur um žįtttöku ķ kostnaši veršur sem fyrr aš hafa ķ huga aš įkvęši 38. gr. fela ķ sér lögfestingu į tilteknum réttindum vegna sjśkleika sem įkvęši 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrįrinnar įskilur aš séu tryggš ķ lögum. Ķ samręmi viš sjónarmiš sem rakin eru ķ kafla IV.3 hér aš framan veršur löggjafinn aš taka efnislega afstöšu til žess ķ lögum hvaša rétt einstaklingar sem hlut geta įtt aš mįli eiga. Į žaš mešal annars viš um hvaša skilyrši žurfa aš vera uppfyllt til aš njóta ašstošar og hvaša ašstoš sé ķ boši žegar žau atvik verša sem stjórnarskrįrįkvęšiš vķsar til.

Žessi sjónarmiš eiga jafnframt viš um žaš aš hvaša marki heimilt er aš takmarka hinn lögbundna rétt til ašstošar eša jafnvel afnema hann meš stjórnvaldsfyrirmęlum sem rįšherra setur. Hef ég ķ žessu sambandi jafnframt ķ huga forsendur sem fram koma ķ Hrd. 2000, bls. 4480 um aš gera verši „[...] žį kröfu til [löggjafans] aš lög geymi skżr og ótvķręš įkvęši um žį skeršingu greišslna śr sjóšum almannatrygginga, sem įkveša megi meš reglugeršum“. Sem fyrr segir žį hefur įkvęši c-lišar 1. mgr. 38. gr. ekki aš geyma nein önnur višmiš um hverjir eigi rétt į styrk til ašgerša hjį tannlękni en žau sem fela ķ sér lęknisfręšilegt mat į žvķ hvort um sé aš ręša ašgeršir vegna alvarlegra afleišinga mešfęddra galla, slysa og sjśkdóma.

Ķ ljósi žess stjórnskipulega samhengis, sem hér veršur samkvęmt ofangreindu aš horfa til, og markmišs c-lišar 1. mgr. 38. gr., veršur reglugeršarheimild 3. mgr. 38. gr. ekki skilin svo rśmt aš meš hugtakinu „greišslur“ sé rįšuneytinu mögulegt aš setja sjįlfstęš efnisleg skilyrši ķ reglugerš sem ķ reynd girša fyrir nokkurn mögulega į styrkveitingu į žessum lagagrundvelli vegna aldurs umsękjanda. Annar skilningur veršur ekki rįšinn af lögskżringargögnum eša forsögu žessa įkvęšis.

Ég minni žó į žaš, eins og nįnar er rakiš ķ kafla IV.3 hér aš framan, aš sś óvenjulega staša var uppi žegar frumvarp žaš er varš aš lögum nr. 53/2005 sem lögfesti 42. gr. laga nr. 100/1007, var lagt fram aš meš žvķ fylgdu heildstęš drög aš reglugerš, sem sķšar varš gefin śt sem reglugerš nr. 576/2005. Ķ umręddum drögum var ķ 6. tölul. 8. gr. aš finna žį afmörkun į umfangi tannlęknažjónustu, sem hér hefur veriš gerš aš umtalsefni, en įkvęšiš var samhljóša 6. tölul. 9. gr. viš gildistöku reglugeršar nr. 576/2005. Ég ķtreka aš žessi hįttur viš lagasetningu getur ekki almennt séš veriš talin veita tryggingu fyrir žvķ aš stjórnvaldsfyrirmęli, sem sķšar eru sett, eigi sér fullnęgjandi lagastoš. Ķ kafla IV.3 taldi ég hins vegar aš viš heildstętt mat į lagastoš 2. mgr. 5. gr. sömu reglugeršar yrši ekki horft fram hjį žvķ aš drög aš žvķ reglugeršarįkvęši lįgu fyrir Alžingi žegar frumvarp žaš er varš aš lögum nr. 53/2005 var lagt fram. Hvaš varšar lagastoš 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 er ašstašan hins vegar ešlisólķk. Žar er enda sett fram fortakslaust og hlutlęgt aldursskilyrši fyrir žvķ aš žeir, sem óumdeilt er aš féllu undir c-liš 1. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007, geti notiš žess lögbundna réttar til styrkjar vegna alvarlegra afleišinga sjśkdóma geti notiš žess réttar. Meš tilliti til ešlis og efnis žessa įkvęša veršur ķ ljósi jafnręšisreglu aš gera žį kröfu aš afstaša til žess hvort gera megi greinarmun į žeim, sem sżnilega falla ķ žann hóp sem lagaįkvęšiš fjallar um, eftir žvķ į hvaša aldri žeir eru, komi einnig meš skżrum og ótvķręšum hętti fram ķ įkvęšinu sjįlfu, sem er hin birta viljayfirlżsing löggjafans.

Ķ bréfi heilbrigšisrįšuneytisins til mķn, dags. 25. mars 2008, segir aš „[v]egna erfišleika viš sönnun“ į orsakatengslum milli sjśkdóma og nišurbrots į stošvefjum tanna hafi veriš sett aldursvišmiš ķ 6. tl. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005. Vegna žessa tel ég rétt aš taka fram aš slķk vandkvęši geta ekki, įn fyrirliggjandi afstöšu löggjafans, veitt višhlķtandi grundvöll fyrir žvķ fyrirkomulagi aš ķ reglugerš séu sett fortakslaus og hlutlęg skilyrši fyrir ašstoš vegna sjśkdóms sem ķ reynd śtiloka lögmęlt og skyldubundiš mat į umręddum. Ķ žessu sambandi minni ég į žaš sem rakiš hefur veriš um aš śrskuršarnefndin taldi óumdeilt aš žęr tannlękningar sem kęra A varšaši vęri aš rekja til mešfędds sjśkdóms hennar. Möguleikar į sönnun į slķkum orsakatengslum geta hins vegar haft žżšingu viš lęknisfręšilegt mat į afleišingum nišurbrotsins ķ hverju tilviki fyrir sig, sbr. kröfur 2. mgr. 7. gr. reglugeršar nr. 576/2005.

Meš allt framangreint ķ huga tel ég aš sś fortakslausa og hlutlęga višmišun sem fram kemur ķ aldursįkvęši 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 hafi žurft aš koma fram ķ lögunum sjįlfum eša aš löggjafinn hefši gefiš žaš til kynna meš skżrri og ótvķręšri reglugeršarheimild aš rįšherra vęri heimilt aš śtfęra slķka efnisreglu ķ almennum stjórnvaldsfyrirmęlum. Hvorugu er til aš dreifa ķ žessu mįli. Žaš er ljóst aš reglugeršarheimild 3. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007 veitti rįšherra heimild til aš śtfęra nįnar ķ stjórnvaldsfyrirmęlum reglur um hvernig bar aš framkvęma mat į naušsyn umsękjanda um umrędda styrki og žį eftir atvikum nįnar um žau mįlefnalegu sjónarmiš sem horfa bar til ķ žvķ sambandi. Grundvallarreglan um skyldubundiš mat śtilokar ekki aš stjórnvöld setji žannig reglur til aš stušla aš hagręši og jafnręši viš śrlausn mįla į grundvelli matskenndra stjórnvaldsįkvaršana. Žaš er hins vegar ljóst aš įn skżrrar lagaheimildar veršur ekki tališ aš rįšherra hafi į grundvelli almennrar reglugeršarheimildar į borš viš 3. mgr. 38. gr. laga nr. 100/2007 vald til aš setja reglur sem męla fyrir um afdrįttarlaust aldursskilyrši fyrir styrkveitingu sem ķ reynd girša fyrir aš einstaklingsbundiš mat fari yfirhöfuš fram.

Meš vķsan til žess sem aš framan er rakiš er žaš nišurstaša mķn aš aldursskilyrši 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005, hafi ekki įtt sér nęga stoš ķ c-liš 1. mgr., sbr. 3. mgr., 38. gr. laga nr. 100/2007, sbr. įšur samsvarandi mįlsgreinar ķ 33. gr. laga nr. 117/1993. Ég tel ķ žessu sambandi einnig rétt aš taka fram aš ég tel į sama grundvelli aš verulegur vafi leiki į žvķ aš 20. gr. laga nr. 112/2008, sem komiš hefur ķ staš fyrri laga um žessi mįl, hafi aš geyma višhlķtandi lagastoš fyrir žvķ aldursskilyrši sem fram kemur ķ 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 og fjallaš er um ķ įlitinu. Ekki er hins vegar fjallaš endanlega um žaš atriši ķ įlitinu eša žį framsetningu sem fram kemur ķ nżmęli 20. gr. laga nr. 112/2008 og reglugeršarheimild žeirri sem męlt er fyrir um ķ įkvęšinu.

V. Nišurstaša

Samkvęmt žvķ sem aš framan er rakiš er žaš ķ fyrsta lagi nišurstaša mķn aš ég hafi ekki forsendur til žess aš fullyrša aš rįšherra hafi ekki haft nęga heimild aš lögum til aš įkveša umfang greišslužįtttöku sjśkratrygginga meš žeim hętti sem gert er ķ 2. mgr. 5. gr. reglugeršar nr. 576/2005, um žįtttöku Tryggingastofnunar rķkisins ķ kostnaši viš tannlękningar. Ķ įlitinu tek ég žó fram aš žaš kann aš orka tvķmęlis almennt séš hvort sś óhefta heimild sem rįšherra var fengin til aš įkveša hlutdeild sjśkratrygginga ķ tannlęknakostnaši samkvęmt žįgildandi 2. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007 hafi veriš ķ fullu samręmi viš žau sjónarmiš sem leidd verša af įkvęši 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrįrinnar. Žį er žaš nišurstaša mķn aš žar sem įkvęši 2. mgr. 42. gr. hefur rétt eins og allur V. kafli laga nr. 100/2007 um sjśkratryggingar veriš numiš śr gildi meš setningu laga nr. 112/2008, um sjśkratryggingar, sé ekki tilefni til aš fjalla frekar um žetta atriši ķ įlitinu. Ķ samręmi viš žęr forsendur, sem fram koma ķ įliti mķnu frį 1. desember sl. ķ mįli nr. 5132/2007, vek ég hins vegar athygli į žvķ ķ įlitinu aš sambęrileg sjónarmiš og lżst er hér aš ofan kunni aš eiga viš um įkvęši 20. gr. nśgildandi laga nr. 112/2008, en žar er fjallaš um kostnašaržįtttöku sjśkratrygginga vegna žjónustu tannlękna. Aš svo stöddu ķtreka ég einungis įbendingar mķnar viš įkvęši 20. gr. sem settar voru fram ķ fyrrnefndu įliti mķnu frį 1. desember sl.

Žaš er ķ öšru lagi nišurstaša mķn ķ įlitinu aš skilyrši 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005, um aš styrkveiting komi ašeins til greina vegna nišurbrots į stošvefjum tanna žeirra sem eru 30 įra og yngri, hafi ekki įtt sér stoš ķ c-liš 1. mgr., sbr. 3. mgr., 38. gr. laga nr. 100/2007, um almannatryggingar, sbr. įšur 33. gr. laga nr. 117/1993.

Ég tel rétt aš beina žeim tilmęlum til heilbrigšisrįšuneytisins aš žaš taki afstöšu til žess hvort og žį hvaša breytingar žurfi aš gera į 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 og nżmęli 20. gr. laga nr. 112/2008 aš virtum žeim sjónarmišum sem fram koma ķ įliti žessu. Žį tel ég jafnframt rétt aš beina žvķ til félags- og tryggingamįlarįšuneytisins aš horfa til žeirra sjónarmiša sem fram koma ķ įliti žessu viš fyrirhugaša endurskošun almannatryggingalaga og žį m.a. um žęr kröfur sem 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrįrinnar gerir til lagaheimilda į žessu sviši.

Aš framan er rakin nišurstaša mķn um aš į skorti aš aldursvišmiš 6. tölul. 9. gr. reglugeršar nr. 576/2005 hafi haft nęga stoš ķ lögum nr. 100/2007, sbr. įšur lög nr. 117/1993, en ķ mįli A taldi śrskuršarnefnd almannatrygginga aš hśn ętti ekki rétt į grundvelli reglugeršarįkvęšisins til frekari styrks vegna tannlęknažjónustu žar sem hśn var eldri en 30 įra. Viš athugun mķna óskaši ég žvķ eftir afstöšu heilbrigšisrįšuneytisins til įgreiningsefnisins. Vegna réttarstöšu A tel ég nś jafnframt rétt aš vekja athygli śrskuršarnefndar almannatrygginga į žeim sjónarmišum sem fram koma ķ įlitinu. Hef ég žį ķ huga aš ég hef įšur haft tilefni til aš óska eftir afstöšu śrskuršarnefndarinnar til žess hvort hśn telji sig bęra aš lögum til aš fjalla aš nżju um mįl žegar fyrir liggur aš nefndin hefur ķ śrskurši lįtiš hjį lķša aš taka afstöšu til lagastošar reglugeršar nr. 752/2002, sjį bréf mitt til nefndarinnar, dags. 3. aprķl 2006, ķ mįli nr. 4626/2006. Aš virtum śrskurši śrskuršarnefndarinnar ķ mįli A kann įlit žetta aš verša nefndinni tilefni til aš huga aš nżju aš mįli hennar.