Húsnæðismál. Félagslegar íbúðir. Stjórnvaldsákvörðun. Fyrirspurn umboðsmanns Alþingis.
(Mál nr. 5544/2008)

Umboðsmaður ritaði bréf, dags. 31. desember 2008, þar sem hann lagði spurningar í sjö töluliðum fyrir borgarstjórn Reykjavíkur. Í bréfi umboðsmanns kom fram að tilefni bréfsins hefði verið að honum hefðu á síðustu árum borist nokkur erindi og kvartanir þar sem gerðar hefðu verið athugasemdir við það hvernig staðið hefði verið að ákvörðunum og framkvæmd mála er lutu að félagslegu leiguhúsnæði sem Félagsbústaðir hf. færu með fyrir hönd Reykjavíkurborgar. Einkum hefðu þessar athugasemdir beinst að því hvernig staðið hefði verið að uppsögn á slíku leiguhúsnæði og framkomu starfsmanna Félagsbústaða hf. gagnvart leigutökum. Í fyrra tilvikinu hefðu athugasemdirnar m.a. beinst að því að gripið hefði verið til uppsagnar eða riftunar á afnotum viðkomandi af því húsnæði sem hann hefði fengið á félagslegum grundvelli án þess að nokkur breyting hefði orðið á þeim félagslegu aðstæðum sem voru tilefni úthlutunar húsnæðisins. Uppsögnin og útburðarkrafa fyrir dómi í kjölfar hennar hefði verið sett fram og framkvæmd af hálfu Félagsbústaða hf. án þess að úrlausn hefði áður fengist hjá félagsmálayfirvöldum Reykjavíkurborgar um nýtt húsnæði fyrir viðkomandi eða um fjárhagslegan stuðning til að mæta vanskilum á leigugreiðslum. Um síðara atriðið hefðu athugasemdirnar m.a. beinst að framkomu starfsmanna Félagsbústaða hf. í garð leigutaka, gripið hefði verið til aðgerða eins og tilkynninga um meint brot á húsreglum eða umgengni án þess að rætt hefði verið við leigutaka eða skýringa leitað hjá þeim og húsmunir leigutaka hefðu verið fjarlægðir af starfsmönnum Félagsbústaða hf. úr leiguíbúð án þess að haft hefði verið samband við leigutaka.

Í bréfi umboðsmanns Alþingis kom fram að mál af þessum toga hefðu áður verið honum tilefni til bréfaskipta og funda með fulltrúum Reykjavíkurborgar en eftir athugun á þeim málum sem honum hefðu borist að undanförnu væri það niðurstaða hans að heppilegra væri að hann tæki ofangreind álitaefni til almennrar athugunar að eigin frumkvæði, sbr. 5. gr. laga nr. 85/1997, um umboðsmann Alþingis. Í því skyni hefði hann ákveðið að rita borgarstjórn Reykjavíkur bréf þar sem hann færi fram á svör við ákveðnum spurningum og óskaði eftir skýringum sem kynnu að varpa betra ljósi á málið. Bréfið var sent borgarstjórn þar sem hann teldi að hér væri um að ræða málefni sem lyti að fyrri ákvörðunum borgarstjórnar um fyrirkomulag á úthlutunum, meðferð og lokum afnota af félagslegu leiguhúsnæði sem sveitarfélagið hefði yfir að ráða til að mæta þeim skyldum sem á því hvíla lögum samkvæmt gagnvart íbúum sveitarfélagsins um úrlausn á húsnæðisvanda þeirra. Tók umboðsmaður jafnframt fram að þau álitaefni sem hér kynni að reyna á gætu einnig átt við í tilvikum fleiri sveitarfélaga sem farið hefðu þá leið að stofna hlutafélag um rekstur félagslegs leiguhúsnæðis sveitarfélagsins.