Stjórnun fiskveiša. Śthlutun veišiheimilda til smįbįta. Męling bįta. Jafnręšisregla.
(Mįl nr. 712/1992)

Mįli lokiš meš įliti, dags. 28. aprķl 1994.

A kvartaši yfir synjun sjįvarśtvegsrįšuneytisins į aš leišrétta veišiheimildir fyrir bįt hans M SF, og byggši į žvķ, aš brotiš hefši veriš gegn jafnręšisreglu stjórnsżsluréttar viš afgreišslu mįlsins.

Ķ fyrsta lagi taldi A, aš hann hefši ekki įtt kost į mešalaflahlutdeild bįta ķ sama stęršarflokki og M SF, meš sama hętti og tiltekinn bįtur, X HU. Um X HU er fjallaš ķ SUA 1992.290. Nišurstaša umbošsmanns um žennan liš ķ kvörtun A var, aš reglur žęr sem įttu viš um bįtinn X, hefšu ekki įtt viš um M, žar sem smķši M hófst ekki fyrir gildistöku laga nr. 3/1988, eins og smķši X. Žar sem ólķkar lagareglur giltu um śthlutun veišileyfis og veišiheimilda til X HU annars vegar og M SF hins vegar, taldi umbošsmašur, aš vegna žess hve ólķkt hįttaši til um bįtana, yrši ekki sagt, aš meš śthlutun veišiheimilda til X hefši veriš brotiš gegn jafnręšisreglu stjórnsżsluréttar gagnvart A. Sömu sjónarmiš įttu viš um bįtinn Ž RE og śthlutun veišiheimilda til hans.

Ķ öšru lagi laut kvörtun A aš męlingu bįtsins M, en miša bar įkvöršun um veišileyfi viš męlingu bįtsins, eins og hśn var skrįš hjį Siglingamįlastofnun hinn 18. maķ 1990, eša viš śtgįfu haffęrisskķrteinis. Umbošsmašur tók fram, aš framkvęmd laga um skipamęlingar hefši į žessum tķma veriš žannig, aš fyrirkomulag męlingarbanda hefši haft veruleg įhrif į nišurstöšu męlingar. Taldi umbošsmašur aš A hefši žar veriš ķ sömu ašstöšu og ašrir og aš ekki hefši annaš komiš fram, en aš M hefši réttilega męlst 9.61 brl. viš śtgįfu haffęrisskķrteinis.

Ķ žrišja lagi taldi A sér mismunaš meš žvķ, aš eigendur tiltekinna bįta, R ĶS og E ĶS, hefšu fengiš aš breyta upphaflegum męlingarböndum og lįta męla bįtana į nż, og hefšu žannig öšlast rétt į krókaveišileyfi. Umbošsmašur benti į aš A hefši sjįlfur rįšiš žvķ, hvort hann kęmi fyrir męlingarböndum ķ bįtnum, įšur en bįturinn var męldur og skrįšur. Breyting į fyrirkomulagi męlingarbanda ķ R ĶS og E ĶS, sem smķšašir voru ķ Noregi, varš ekki talin fela ķ sér mismunun gagnvart A, en ķ öllum tilvikum var viš śthlutun veišiheimilda tekiš miš af fyrstu męlingu į stęrš skipanna ķ brśttórśmlestum.

Žį taldi umbošsmašur aš leišrétting į męlingu bįtsins S SH, žar sem ķ upphafi hafši ekki veriš tekiš tillit til męlingarbanda, gęti ekki talist fela ķ sér brot į jafnręšisreglum stjórnsżsluréttar. Žaš var žvķ nišurstaša umbošsmanns, aš ekki vęri tilefni til athugasemda viš žęr įkvaršanir sjįvarśtvegsrįšuneytisins, sem kvörtun A laut aš.

I.

Hinn 11. nóvember 1992 leitaši til mķn A, og kvartaši yfir žvķ, aš sjįvarśtvegsrįšuneytiš hefši synjaš ósk hans um leišréttingu į veišiheimildum fyrir fiskibįt hans M SF. Taldi A, aš į sér hefši veriš brotinn réttur, žar sem bįtar sambęrilegir M hefšu fengiš leišréttingu į žeim veišiheimildum, sem žeim hefšu veriš įkvešnar, er lög nr. 38/1990 um stjórn fiskveiša komu til framkvęmda 1. janśar 1991. Žannig hefši eigendum fiskibįtanna S SH, E ĶS og R ĶS veriš gefinn kostur į leyfi til lķnu- og handfęraveiša, svonefnt krókaveišileyfi, eftir aš męlingarbönd höfšu veriš fęrš til ķ bįtunum. Ķ öšru lagi hefši M ekki veriš gefinn kostur į mešalaflahlutdeild bįta ķ sķnum stęršarflokki į sama hįtt og X HU. Loks taldi A, aš eiganda bįtsins Ž RE hefši veriš veitt veišileyfi, įn žess aš hann hafi haft haffęrisskķrteini 18. įgśst 1990 og įn žess aš sambęrilegur bįtur hefši veriš tekinn śr rekstri ķ hans staš.

II.

Ķ jślķmįnuši 1990 keypti A bįt ķ smķšum, er sķšar hlaut nafniš M SF. Var bįturinn skrįšur 9,61 brl. Ķ tilefni af fyrirspurn sjįvarśtvegsrįšuneytisins um śtgįfu haffęrisskķrteina til M SF, E ĶS og R ĶS, ritaši Siglingamįlastofnun rķkisins rįšuneytinu bréf 3. desember 1990. Žar segir:

"1. [M SF-]

[M] var eitt žeirra skipa sem var į lokastigi frįgangs og śttektar žann 18. įgśst s.l. og hafši žį veriš gengiš frį skrįningu og śtfyllt haffęrisskķrteini, sem ekki var afhent žegar ķ ljós kom aš kvöldi žess 18. s.l. aš of mörg atriši voru ófrįgengin.

Skipasmķšastöš og eigandi skipsins höfšu samband viš Siglingamįlastofnun rķkisins ķ vikunni eftir 18. įgśst og var žeim žį kynnt hvaša atriši žyrfti aš lagfęra įšur en haffęrisskķrteini yrši gefiš śt.

Žann 21. september hafši veriš bętt śr flestu er aš var fundiš og var haffęrisskķrteini gefiš śt žann dag.

24. september kom eigandi skipsins [A] į skrifstofu Siglingamįlastofnunar ķ Reykjavķk og fékk žį afhent ķ misgripum haffęrisskķrteini įritaš 18. įgśst 1990 meš gildistķma til 30. september 1990, en įtti aš fį skķrteini gefiš śt žann 21. september 1990.

Aš morgni 25. september uppgötvaši [P] deildarstjóri eftirlitsdeildar aš mistök höfšu oršiš og hafši žegar samband viš [S] starfsmann Sjįvarśtvegsrįšuneytisins og kynnti honum žau mistök sem oršiš höfšu og aš haffęrisskķrteiniš yrši žegar afturkallaš.

[S] kvašst mundi skżra starfsmanni sķnum mįlavexti og gat žess aš žar sem skipiš vęri skrįš ķ haffęrisskķrteini 9,61 brl. og aš ekki hefši veriš smķšaleyfi fyrir skipinu fengi žaš ekki afgreitt veišileyfi.

Einnig hafši deildarstjóri eftirlitsdeildar samband viš [Ó] skipaskošunarmann ķ [H] og baš hann um aš nį sambandi viš [A] og skżra honum frį mistökum sem oršiš höfšu.

[A] og [Ó] įttu stuttu sķšar samtal viš [P] og varš aš samkomulagi aš skipti fęru fram į haffęrisskķrteinum og aš žaš er śt var gefiš 18. įgśst 1990 yrši žegar eyšilagt ķ umsjį [Ó].

2. [E ĶS-] og [R ĶS-]

Hvaš varšar skipin [E ĶS-], skipaskrįrnr. [...], og [R ĶS-], skipaskrįrnr.[...], voru skipin skošuš og prófuš hjį fyrirtękinu [S] ķ Noregi 10. og 12. įgśst 1990. Žar sem žau voru smķšuš.

Ķ ljósi žess aš skipunum įtti aš sigla heim til Ķslands, voru žau skrįš til brįšabirgša og veitt haffęrisskķrteini, męlibréf og brįšabirgšažjóšernisskķrteini sem giltu ķ einn mįnuš sbr. lög nr. 115/1985 um skrįningu skipa.

Til aš skrį skipin brįšabirgšaskrįningu og veita žeim framangreind skipsskjöl, voru žau męld brśttótonnamęlingu samkvęmt reglum um męlingu skipa frį 27. maķ 1987. Rśmlestastęrš skipanna var hins vegar ekki įkvöršuš fyrr en žeir komu til landsins, en męlingarbönd voru žó sett ķ bįtana hjį skipasmķšastöšinni ķ Noregi.

Žegar skipin komu til landsins, eftir siglingu frį Noregi, var eigandi žeirra ekki sįttur viš męlingarböndin eins og žau höfšu veriš gerš hjį skipasmķšastöšinni og óskaši eftir heimild til aš breyta fyrirkomulagi žeirra. Į žessa beišni var fallist, brśttórśmlesta męling framkvęmd og męlibréf gefin śt 14. sept. 1990."

Ķ desember 1990 gaf sjįvarśtvegsrįšuneytiš A kost į veišileyfi fyrir įriš 1990, ef tekinn yrši śr rekstri annar sambęrilegur bįtur. Ķ žvķ skyni tók A tvo bįta śr rekstri 17. desember 1990 og ķ framhaldi af žvķ var gefiš śt veišileyfi til handa M SF meš 105 lesta aflahįmarki. Fyrir fiskveišitķmabiliš 1. janśar til 31. įgśst 1991 var bįtnum śthlutaš tęplega 20 tonna aflamarki ķ žorskķgildum. Sjįvarśtvegsrįšuneytiš synjaši ósk A um leišréttingu į śthlutuninni.

III.

Meš bréfi, er lögmašur A ritaši sjįvarśtvegsrįšuneytinu 23. jśnķ 1992, fór hann žess į leit, aš leišréttar yršu aflaheimildir, sem M SF höfšu veriš įkvešnar, er lög nr. 38/1990 um stjórn fiskveiša komu til framkvęmda. Ķ bréfi lögmannsins sagši mešal annars:

"Umbj. m. leitaši til umbošsmanns Alžingis vegna synjunar rįšuneytisins og taldi aš hśn hefši ekki veriš ķ samręmi viš lög og reglugeršir um žessi mįl. Ķ bréfi umbošsmanns Alžingis um afgreišslu mįlsins frį 4. nóvember 1991 er komist aš žeirri nišurstöšu aš śthlutun rįšuneytisins į veišiheimildum [M] 1991 hefši eigi veriš lakari en lög nr. 38/1990 um stjórn fiskveiša stóšu til.

Viš nįnari athugun mįlsins og śthlutanir į veišiheimildum til annarra sambęrilegra bįta hefur sķšan komiš ķ ljós aš rįšuneytiš hefur ķ tilvikum, sem telja veršur sambęrileg viš [M], śthlutaš žeim bįtum frekari veišiheimildum heldur en [M]. Žaš skal tekiš fram aš žessi hliš mįlsins hlaut samkvęmt bréfi umbošsmanns Alžingis frį 4. nóvember 1991 ekki skošun hjį honum, enda var umbj. m. ekki ljós žessi staša mįla fyrr en eftir aš afgreišsla umbošsmanns Alžingis lį fyrir. Vegna žessa mismunar eru veišiheimildir [M] nś mun takmarkašri heldur en sambęrilegra bįta. Krafa umbj. m. um leišréttingu į fiskveišiheimildum bįtsins er žvķ byggš į žvķ aš sjįvarśtvegsrįšuneytiš hafi ekki fylgt žeirri jafnręšisreglu, sem gildir ķ ķslenskum stjórnsżslurétti, viš įkvöršun į veišiheimildum bįtsins."

Eftir aš hafa gert grein fyrir röksemdum sķnum gerši lögmašurinn kröfu um aš veišiheimildir M yršu leišréttar meš eftirfarandi hętti:

"a)

Meš žeim hętti aš bįturinn fįi śthlutaš aflahlutdeild sem mišist viš mešalaflahlutdeild bįta ķ stęršarflokki 9 til 10 brl. Er krafa žessi studd žeim rökum aš tilteknir bįtar, sem fengu veišileyfi ķ fyrsta sinn įriš 1990, eins og [M], og komu ķ staš annarra bįta, sem enga aflareynslu höfšu hafi fengiš slķka mešalaflahlutdeild, sbr. 1. mįlsliš 3. tl. 10. gr. reglugeršar nr. 465/1990. Umbj. m. telur ķ öllu falli aš aflahlutdeild [M] eigi ekki aš vera minni en [X HU].

b)

Verši ekki fallist į aš leišrétta aflahlutdeild bįtsins gerir umbj. m. kröfu um aš bįturinn fįi krókaleyfi meš sama hętti og bįturinn [S SH] og žį eftir atvikum į grundvelli nżrrar brśttórśmlestamęlingar mišaš viš hlišstęša bita og eru ķ [S]. Bįtar žessir eru sambęrilegir aš stęrš og höfšu fylgst aš viš śthlutun veišiheimilda žar til eigandi [S] fékk aš męla bįtinn nišur ķ brl. žrįtt fyrir aš ekki vęru ķ bįtnum sérstök męlingabönd og komiš vęri fram yfir žau tķmamörk sem stęršarvišmišanir įttu aš mišast viš. Ekki voru žvķ uppfyllt skilyrši til žess aš įkvarša veišiheimildir [S] meš öšrum hętti en [M]."

Sjįvarśtvegsrįšuneytiš synjaši erindi lögmanns A meš bréfi 29. október 1992. Žar segir mešal annars:

"Meš lögum nr. 38/1990 var öllum bįtum minni en 10 brl. sem įttu kost į leyfi til veiša ķ atvinnuskyni įkvöršuš aflahlutdeild. Meginreglan var sś aš aflahlutdeildin var įkvöršuš śt frį aflareynslu bįtanna į įrunum 1987 til 1989. Žrjįr veigamiklar undantekningar voru frį žessari meginreglu. Ķ fyrsta lagi vegna bįta sem veišileyfi fengu ķ upphafi įrs 1990 meš aflahįmarki sem byggši į eigin veišireynslu. Ķ öšru lagi vegna bįta sem komu ķ fyrsta sinn til veiša į įrinu 1990 įn žess aš sambęrilegur bįtur hyrfi śr rekstri. Ķ žrišja lagi var um aš ręša bįta 6 brl. og stęrri sem komu ķ staš bįta sem veišileyfi höfšu fengiš į grundvelli laga nr. 3/1988.

[M] var ķ smķšum žegar lög nr. 38/1990 öšlušust gildi žann 18. maķ 1990. Mun hafa veriš viš žaš mišaš aš smķši hans lyki fyrir žann 18. įgśst 1990 žannig aš bįturinn uppfyllti skilyrši laga nr. 38/1990 um veišileyfi til bįta minni en 6. brl. ž.e.a.s aš bįturinn fengi veišileyfi įn žess aš sambęrilegur bįtur hyrfi śr rekstri ķ hans staš. Af żmsum įstęšum tókst hins vegar ekki aš ljśka smķši bįtsins į tilsettum tķma. Sama gilti um 9 ašra bįta. Mįlefni žessara bįta komu til sérstakrar mešhöndlunar ķ sjįvarśtvegsrįšuneytinu. Ekki var fęrt aš verša viš óskum eigenda žessara bįta um aš veita žeim leyfi til veiša ķ atvinnuskyni įn žess aš sambęrilegir bįtar yršu śreltir ķ žeirra staš.

Eigendum žessara bįta var hins vegar ķvilnaš meš tvennum hętti. Ķ fyrsta lagi var žeim ekki gert aš uppfylla ströngustu skilyrši varšandi śreldingu. Ķ öšru lagi var öllum bįtum, nema [X HU], įkvöršuš aflahlutdeild bįta į stęršarbilinu 5-6 brl. en žaš var hęsta aflahlutdeild sem nżir bįta ž.e. bįtar sem komu ķ fyrsta sinn til veiša į įrinu 1990 įn žess aš sambęrilegir bįtar hyrfu śr rekstri. Eigandi [M] var t.d. heimilaš aš śrelda tvo bįta sem voru bįšir minni en 6 brl. ķ staš [M] en bįtar af žeirri stęrš žurftu ekki sérstakt veišileyfi į gildistķma laga nr. 3/1988. Rįšuneytiš hefur įšur gert ķtarlega grein fyrir įkvöršun aflahlutdeildar til [M] m.a. ķ bréfi til umbošsmanns. Ķ greinargeršinni til umbošsmanns er gerš grein fyrir žeim sjónarmišum sem lįgu aš baki žeirri įkvöršun. Var jafnframt ķ sérstakri greinargerš til umbošsmanns fjallaš um śthlutun aflahlutdeildar til [X HU] og gerš grein fyrir žeim sjónarmišum sem lįgu aš baki žeirri sérstöku mešhöndlun sem žessir 10 bįtar fengu og eins žvķ aš aflahlutdeild [X HU] var įkvöršuš hęrri en aflahlutdeild [M].

...

Ķ framhaldi af śrskurši umbošsmanns Alžingis haustiš 1991 vegna galla sem oršiš höfšu ķ mešförum Alžingis į frumvarpi til laga um stjórn fiskveiša, sem sķšar varš aš lögum nr. 38/1990, hafši eigandi [S] samband viš rįšuneytiš. Hélt eigandi bįtsins žvķ fram aš bįturinn hefši einungis veriš 5,76 brl. en ekki 9,61 brl. eins og fram kom ķ męlibréfi bįtsins frį žvķ ķ įgśst 1990. Mįli sķnu til stušnings lagši hann fram nżtt męlingarbréf fyrir bįtinn. Ķ framhaldi af žessu ritaši rįšuneytiš Siglingamįlastofnun bréf žann 14. nóvember 1991 [...]. Eins og fram kemur ķ svarbréfi stofnunarinnar dags. žann 28. nóvember 1991 er greinilegt aš mistök hafa įtt sér staš viš męlingu bįtsins žvķ ekki var tekiš tillit til męlingarbanda žegar bįturinn var męldur. Stofnunin gat hins vegar ekki gefiš fullnęgjandi skżringar į žvķ hvers vegna ekki var tekiš tillit til męlingarbandanna ķ samręmi viš reglur um męlingu skipa. Žar sem rįšuneytinu var kunnugt um aš [M SF-] var af svipašri stęrš og gerš var ennfremur spurt ķ bréfinu žann 14. nóvember hvort męlingarbönd hefšu veriš ķ žeim bįt žegar hann var męldur ķ upphafi. Eins og fram kemur ķ svarbréfi stofnunarinnar mun svo ekki hafa veriš. Af framansögšu er ljóst aš ekki er hęgt aš leggja žessa tvo bįta aš jöfnu žegar afstaša er tekin til žess hvort veita eigi žeim leyfi til veiša meš lķnu- og handfęrum auk dagatakmarkanna. Texti laga nr. 38/1990 er afdrįttarlaus hvaš žetta atriši varšar.

Hvaš varšar bįtana [E ĶS 99] og [R ĶS] žį voru žessir bįtar skošašir ķ Noregi af starfsmönnum Siglingamįlastofnunar og fengu śtgefiš haffęrisskķrteini žann 12. įgśst 1990. Žegar haffęrisskķrteiniš var gefiš śt lį brśttórśmlestamęling bįtanna ekki fyrir en žeir voru męldir eftir aš žeir komu til Ķslands og reyndust bįtarnir žį vera 5,95 brśttórśmlestir. Bįtar žessir voru hins vegar 13,2 brśttótonn aš stęrš og var bįtunum ķ upphafi įrs 1991 śthlutaš leyfi til veiša ķ atvinnuskyni meš sömu aflahlutdeild og [M]. Eftir aš nišurstaša umbošsmanns Alžingis lį fyrir haustiš 1991 um aš allir bįtar minni en 6 brl. ęttu kost į veišileyfi meš lķnu- og handfęrum meš banndögum, ķ staš aflahlutdeildar, var eigendum žessara bįta gefinn kostur į aš velja slķkt veišileyfi. Sś įkvöršun leiddi hins vegar ekki til žess aš žessir bįtar fengju įkvaršaša hęrri aflahlutdeild og er aflahlutdeild žeirra sś sama og [M] fékk śthlutaš ķ upphafi įrs 1991."

IV.

Ég ritaši sjįvarśtvegsrįšuneytinu bréf 29. desember 1992. Žar rakti ég efni kvörtunar A og vķsaši til bréfs lögmanns hans frį 23. jśnķ 1992. Sķšan sagši svo ķ bréfi mķnu til sjįvarśtvegsrįšuneytisins:

"Meš tilvķsun til 9. gr. laga nr. 13/1987 um umbošsmann Alžingis óska ég eftir žvķ, aš sjįvarśtvegsrįšuneytiš skżri afstöšu sķna til kvörtunar [A]. Sérstaklega óska ég nįnari skżringa į eftirfarandi atrišum:

1)

Aš hvaša leyti ašstaša [M SF] annars vegar og [X HU] hins vegar hafi ekki veriš sambęrileg.

2)

Af bréfi sjįvarśtvegsrįšuneytisins frį 29. október 1992 veršur rįšiš, aš [M SF] hafi ekki įtt rétt į sömu veišiheimildum og [X HU], žar sem ķ hans staš hafi veriš teknir śr rekstri bįtar, sem voru minni en 6 brl. Ef žessi skilningur er réttur, óska ég eftir žvķ, aš rįšuneytiš skżri į hvaša lagagrundvelli sś nišurstaša hafi byggst.

3)

Ķ bréfi sjįvarśtvegsrįšuneytisins frį 8. nóvember 1990 til [A] kemur fram, "... aš śrelding m.b. [G SU] skrnr. [...] og [Ö SU] skrnr.[...] telst vera fullnęgjandi til aš m.b. [M] skrnr.[...] fįi veišileyfi į žessu įri skv. įkvęši 4. gr. reglugeršar nr. 552/1989 um veišar smįbįta 1990". Af žessu tilefni óska ég eftir žvķ, aš mér verši lįtnar ķ té upplżsingar og gögn um stęrš tilvitnašra bįta ķ brśttórśmlestum tališ. Ennfremur óska ég eftir žvķ, aš mér verši lįtnar ķ té sömu upplżsingar og gögn um žann bįt, sem tekinn var śr rekstri ķ staš [X HU].

4)

Meš hvaša hętti sjįvarśtvegsrįšuneytiš hafi kannaš žęr fullyršingar [A], aš ekki hafi veriš sett sérstök męlingabönd ķ [S SH], heldur hafi einungis veriš settar stošir ķ bįtinn undir innréttingar. Žar sem svo hafi veriš, telur [A], aš einnig hafi įtt aš gefa honum kost į aš męla stęrš [M] SF į nż.

5)

Hvort ekki beri aš lķta svo į, aš tilfęrsla į męlingaböndum eftir 18. maķ 1990 verši jafnaš til žess, aš bįti hafi veriš gefinn kostur į nżrri stęršarmęlingu. Rįšiš veršur, aš žaš hafi veriš gert aš žvķ er tekur til bįtanna [E ĶS] og [R ĶS], sbr. bréf Siglingamįlastofnunar rķkisins frį 3. desember 1990."

Meš bréfi sjįvarśtvegsrįšuneytisins 19. janśar 1993 bįrust mér eftirfarandi skżringar:

"Ķ erindi umbošsmanns er óskaš svara rįšuneytisins viš fimm spurningum og veršur žeim nś svaraš ķ sömu röš og žęr voru bornar upp:

1.

Žar sem mįlefni [X HU-] hafa įšur komiš til ķtarlegrar athugunar, bęši hjį rįšuneyti og umbošsmanni Alžingis, sbr. įlit umbošsmanns dags. 19. febrśar 1992, sér rįšuneytiš ekki įstęšu til aš endurtaka öll žau atriši sem žar koma fram. Smķši [X HU-] var hafin žegar lög nr. 3/1988, um stjórn botnfiskveiša 1988-1990, öšlušust gildi. Óskżr lagaįkvęši uršu m.a. til žess aš rįšuneytiš treysti sér ekki til aš krefjast žess aš bįtar 6 brl. eša stęrri, sem smķši var hafin į žegar lög nr. 3/1988 öšlušust gildi, žyrftu aš vera fullbśnir fyrir žann 1. jślķ 1988. Meš gildistöku laga nr. 38/1990 voru m.a. sett skżr įkvęši um leyfisbindingu veiša bįta minni en 6 brl. Ķ framhaldi af žessari lagasetningu var sś įkvöršun tekin aš lįta sömu framkvęmdarreglu gilda varšandi śtgįfu leyfa til veiša ķ atvinnuskyni til žeirra bįta 6 brl og stęrri, sem smķši var hafin į fyrir gildistöku laga nr. 3/1988 og um bįta minni en 6 brl. Ķ žessari įkvöršun fólst aš bįtar 6 brl. og stęrri, sem smķši var hafin į fyrir gildistöku laga nr. 3/1988, žurftu aš vera fullbśnir fyrir 18. įgśst 1990 til aš fį leyfi til veiša ķ atvinnuskyni įn žess aš sambęrilegir bįtar hyrfu śr rekstri ķ žeirra staš. Rökin fyrir žessari įkvöršun voru žau aš ekki žętti verjandi aš veita žeim ašilum, sem hófu smķši į bįtum fyrir įramótin 1987/1988, lengri frest til aš ljśka smķši žeirra en ašilum, sem hófu smķši bįta sinna skömmu fyrir gildistöku laga nr. 38/1990. Smķši [X HU] hófst fyrir įramótin 1987/1988. Samkvęmt žeirri framkvęmdarreglu, sem rįšuneytiš tók upp eftir aš lög nr. 38/1990 öšlušust gildi, žurfti bįturinn žvķ aš vera fullbśinn fyrir 18. įgśst 1990 til aš fį śtgefiš leyfi til veiša ķ atvinnuskyni. Ekki tókst aš ljśka smķši bįtsins fyrir žau tķmamörk. Eigandi bįtsins žurfti žvķ aš śrelda sambęrilegan bįt fyrir [X HU]. Hins vegar fékk bįturinn śthlutaš sömu aflahlutdeild og hann hefši fengiš ef hann hefši veriš tilbśinn fyrir 18. įgśst 1990. Var sérstök grein gerš fyrir žeirri įkvöršun ķ bréfi til fyrirtękisins [T], dags. 1. október 1991, og er rįšuneytinu kunnugt um aš umbošsmašur hefur žaš bréf undir höndum. Hvaš varšar [M SF-] žį mun smķši bįtsins hafa veriš skammt į veg komin žegar lög nr. 38/1990 öšlušust gildi. Hér var ekki um aš ręša einn af žeim bįtum sem smķši var hafin į fyrir įramótin 1987/1988 og fengiš hafši sérstakt smķšaleyfi. Sś framkvęmdarregla, sem rįšuneytiš tók upp gagnvart umręddum bįtum, įtti žvķ augljóslega ekki viš um [M SF]. Til aš fį leyfi til veiša ķ atvinnuskyni į grundvelli laga nr. 38/1990, įn žess aš sambęrilegur bįtur hyrfi śr rekstri, žurfti [M SF] aš uppfylla tvö skilyrši. Ķ fyrsta lagi žurfti bįturinn aš vera minni en 6 brl. Ķ öšru lagi žurfti bįturinn aš vera fullbśinn fyrir 18. įgśst 1990. Ķ ljós kom aš bįturinn uppfyllti hvorugt žessara skilyrša. Žaš leiddi til žess aš eiganda bįtsins var gert aš śrelda bįt/a ķ staš [M] og veršur sérstaklega vikiš aš žvķ atriši sķšar. Į sama hįtt og eiganda [X HU] var eiganda [M SF] ķvilnaš žegar įkvöršun var tekin um śthlutun aflahlutdeildar til bįtsins. Var bįšum bįtunum, aš fengnum tillögum sérstakrar lögskipašrar samstarfsnefndar, įkvöršuš sś aš aflahlutdeild, sem žeir hefšu fengiš ef bįtarnir hefšu uppfyllt naušsynleg skilyrši fyrir veitingu leyfis til veiša ķ atvinnuskyni, įn žess aš sambęrilegir bįtar yršu śreltir ķ žeirra staš. Til aš svo hefši mįtt vera hefši [X HU] žurft, ķ samręmi viš ofangreinda framkvęmdarreglu rįšuneytisins, aš vera fullbśin fyrir 18. įgśst 1990. Sama gilti um [M], en aš auki hefši bįturinn žurft aš męlast minni en 6 brl. Ķ samręmi viš žessa nišurstöšu var [X HU] įkvöršuš aflahlutdeild bįta į stęršarbilinu 9-10 brl. en [M SF] var įkvöršuš aflahlutdeild bįta į stęršarbilinu 5-6 brl. Var aflahlutdeild [M SF] hęsta aflahlutdeild, sem įkvöršuš var til bįta, sem komu ķ fyrsta sinn til veiša į įrinu 1990, įn žess aš sambęrilegir bįtar hyrfu śr rekstri ķ žeirra staš, ef frį eru taldir bįtar eins og [X HU], sem höfšu sérstök smķšaleyfi vegna įkvęša l. nr. 3/1988.

2.

og 3. Eigandi [M SF] beindi žeirri fyrirspurn til rįšuneytisins haustiš 1990, hvort bįtarnir [G SU-], skipaskrįrnśmer[...], og [A SU-], skipaskrįrnśmer [...], teldust nęgjanleg śrelding fyrir [M SU]. [G SU] var 3,53 brśttórśmlestir en [Ö SU] var 2,55 brśttórśmlestir. Bįtar af žessari stęrš žurftu ekki sérstakt veišileyfi į gildistķma laga nr. 3/1988, en til aš öšlast leyfi til veiša ķ atvinnuskyni į įrinu 1991 hefšu žeir žurft aš uppfylla skilyrši laga nr. 38/1990 og reglugeršar nr. 465/1990. Ef žessir bįtar hefšu uppfyllt skilyrši fyrir veitingu leyfis til veiša ķ atvinnuskyni, įttu žeir auk žess kost į aš velja į milli leyfis til veiša meš aflahlutdeild og leyfis til veiša meš lķnum og handfęrum auk dagatakmarkana. Rįšuneytiš svaraši žessari beišni jįkvętt žrįtt fyrir aš žaš hafi ekki legiš fyrir aš žessari bįtar kęmu til meš aš uppfylla skilyrši fyrir śtgįfu leyfis til veiša ķ atvinnuskyni. Nokkru sķšar óskaši eigandi [M SF] eftir žvķ aš ķ staš [Ö SU] yrši [H SF-], skipaskrįrnśmer [...], śreltur. [H SF] var 4,94 brśttórśmlestir aš stęrš. Bįtinn keypti [A] žann 7. desember 1990, en 25. mars 1991 óskaši hann eftir žvķ aš aflahlutdeild bįtsins yrši flutt yfir į [K SF-] en sį bįtur var ķ eigu [B] h/f. Rįšuneytiš samžykkti žessa breytingu į śreldingu og varš žvķ nišurstašan sś aš [G SU] og [H SF] voru śreltir ķ staš [M SF]. Viš afgreišslu rįšuneytisins į veišileyfi til [M SF] var hvorki gerš krafa til žess aš sį bįtur(ar) sem śreltur var ķ staš [M SF] hefši fengiš veišileyfi į grundvelli laga nr. 3/1988, né aš viškomandi bįtur(ar) uppfyllti skilyrši fyrir veitingu leyfis til veiša ķ atvinnuskyni. Aš žessu leyti mį žvķ segja aš eiganda [M SF] hafi veriš ķvilnaš. Žessi rįšstöfun hafši hins vegar ekkert meš śthlutun aflahlutdeildar til bįtsins aš gera. Viš žį įkvöršun var mišaš viš žį hęstu aflahlutdeild, sem bįtur er kom ķ fyrsta sinn til veiša į įrinu 1990, įn žess aš sambęrilegur bįtur hyrfi śr rekstri, įtti kost į. Hvaš varšar [X HU] žį var [M BA-], skipaskrįrnśmer [...], śreltur ķ hennar staš. [X] var žvķ śthlutaš žvķ veišileyfi sem [M BA] hafši en bįturinn var 11,39 brśttórśmlestir.

4.

Žann 30. september 1991 ritaši rįšuneytiš bréf til eigenda bįta stęrri en 6 brśttótonn en minni en 6 brśttórśmlestir sem komu ķ fyrsta sinn til veiša į įrinu 1990. Var eigendum žessara bįta gefinn kostur į aš velja aš nżju milli veišileyfis meš aflahlutdeild og leyfis til veiša meš lķnu og handfęrum auk dagatakmarkana. Žessi įkvöršun var byggš į hnökrum, sbr. bréf umbošsmanns Alžingis dags. 29. įgśst 1991, sem uršu ķ mešferš Alžingis viš mešferš frumvarps til laga um stjórn fiskveiša sem sķšar varš aš lögum nr. 38/1990. Ķ framhaldi af žessari įkvöršun ritaši eigandi [S], [K], rįšuneytinu bréf žar sem hann upplżsti aš bįturinn męldist minni en 6 brl. og žvķ ętti hann rétt į endurvali meš sama hętti og aš ofan greinir. Rįšuneytiš sendi Siglingamįlastofnun erindi [K] til umsagnar enda voru żmis atriši ķ bréfinu sem snertu störf og starfshętti stofnunarinnar. Ķ framhaldi af umsögn Siglingamįlastofnunar um erindi [K] ritaši rįšuneytiš stofnuninni bréf, dags. 14. nóvember 1991 [...], žar sem ennfremur var bešiš um upplżsingar um [M SF]. Eins og fram kemur ķ svarbréfi Siglingamįlastofnunar, dags. 28. nóvember 1991 [...], voru męlingarbönd ķ [S SH] žegar bįturinn var afhentur frį verksmišju haustiš 1990. Ķ bréfinu kemur jafnframt fram aš įvallt sé tekiš tillit til slķkra męlingarbanda žegar bįtar eru stęršarmęldir. Žaš mun hins vegar ekki hafa veriš gert žegar [S] var męld upphaflega. Žį kemur fram ķ bréfinu aš engin męlingarbönd hafi veriš ķ [M SF] žegar bįturinn var afhentur frį verksmišju. Meš hlišsjón af žessari nišurstöšu var eiganda [S SH] gefinn kostur į aš velja aš nżju milli veišileyfa [...].

5.

Hér viršist gęta nokkurs misskilnings. Smķši žeirra bįta sem smķši var hafin į fyrir 18. maķ 1990 var mjög misjafnlega į veg komin. Engin leiš var žvķ aš taka śt stęršir bįtanna į žeim tķma. Žaš var hins vegar tvennt sem skipti mįli til aš bįtarnir gętu fengiš leyfi til veiša ķ atvinnuskyni, įn žess aš sambęrilegir bįtar hyrfu śr rekstri ķ žeirra staš. Ķ fyrsta lagi žurftu bįtarnir aš vera haffęrir fyrir 18. įgśst 1990. Ķ öšru lagi žurfti stęrš žeirra aš męlast innan viš 6 brl. [M SF] uppfyllti hvorugt žessara skilyrša žegar afstaša var tekin til žess hvort bįturinn uppfyllti skilyrši fyrir veitingu leyfis til veiša ķ atvinnuskyni. Žegar rįšuneytiš tók afstöšu til veitingu leyfa til veiša ķ atvinnuskyni fyrir [E ĶS] og [R ĶS] lį fyrir aš bįtarnir hefšu fengiš śtgefiš fullgilt haffęrisskķrteini žann 12. įgśst 1990 og aš bįtarnir męldust 5,99 brśttórśmlestir aš stęrš en 13,2 brśttótonn. Žegar bįtarnir voru teknir śt af skošunarmönnum Siglingamįlastofnunar ķ įgśstmįnuši 1990 lį einungis brśttótonnamęling žeirra fyrir. Fyrsta męling į brśttórśmlestamęlingu bįtanna mun hafa fariš fram ķ septembermįnuši 1990 eša eftir aš bįtarnir komu til landsins. Samkvęmt žeirri męlingu męldust žeir 5,99 brśttórśmlestir. Rįšuneytiš hefur ekki upplżsingar um aš žęr breytingar, sem geršar voru į bįtunum viš heimkomu, hafi oršiš til žess aš bįtarnir męldust minni en 6 brśttórśmlestir."

Meš bréfi 21. janśar 1993 gaf ég A kost į aš senda mér athugasemdir ķ tilefni af framangreindu bréfi sjįvarśtvegsrįšuneytisins. Athugasemdir hans bįrust mér sķšan meš bréfi 17. maķ 1993. Ķ athugasemdum A kom mešal annars fram sś skošun hans, aš hiš svonefnda smķšaleyfi X HU hefši ekki įtt aš leiša til žess aš bįturinn fengi betri stöšu. Eitt vęri "ašgangur aš kerfinu og sķšan hvaša veišiheimildir bįtur fęr". Žį ķtrekaši A žį skošun sķna, aš engin męlingarbönd hefšu veriš ķ S og aš heimilašar hefšu veriš breytingar į męlingarböndum bįtanna E og R, eftir aš žeir komu til landsins ķ september 1990.

V.

Ķ bréfi til sjįvarśtvegsrįšuneytisins 5. įgśst 1993 vķsaši ég til bréfs lögmanns A frį 23. jśnķ 1992. Ennfremur vķsaši ég til žess, aš ķ svarbréfi rįšuneytisins frį 29. október 1992 hefši eftirfarandi komiš fram:

"Mun hafa veriš viš žaš mišaš aš smķši hans lyki fyrir žann 18. įgśst 1990 žannig aš bįturinn uppfyllti skilyrši laga nr. 38/1990 um veišileyfi til bįta minni en 6 brl. ž.e.a.s. aš bįturinn fengi veišileyfi įn žess aš sambęrilegur bįtur hyrfi śr rekstri ķ hans staš."

Óskaši ég nįnari skżringa į žvķ, į hvaša gögnum og sjónarmišum framangreind afstaša rįšuneytisins hefši veriš byggš. Svör sjįvarśtvegsrįšuneytisins bįrust mér meš bréfi rįšuneytisins 10. įgśst 1993. Žar segir mešal annars:

"Hvaš varšar tilvitnun ķ bréf rįšuneytisins til [lögmanns A], žį byggist žessi afstaša rįšuneytisins į žeim įhuga sem var til stašar hjį eigenda bįtsins į žvķ aš smķši hans lyki fyrir 18. įgśst 1990. Ef smķši bįtsins var hins vegar frį upphafi mišuš viš aš hann yrši stęrri en 6 brl. žį skipti žessi tķmasetning ekki mįli varšandi žaš hvort bįturinn ętti kost į leyfi til veiša ķ atvinnuskyni eša ekki."

Hinn 17. įgśst 1993 gaf ég A kost į aš senda mér athugasemdir sķnar ķ tilefni af bréfi sjįvarśtvegsrįšuneytisins. Ķ sķmtölum 15. og 17. nóvember 1993 greindi A mér frį žvķ, aš hann hygšist ekki koma frekari athugasemdum į framfęri ķ mįlinu.

VI.

Ķ forsendum og nišurstöšu įlits mķns, dags. 28. aprķl 1994, sagši svo:

"Almennt hefur veriš litiš svo į hér į landi, aš stjórnvöld séu ķ śrlausnum um rétt og skyldur manna bundin af óskrįšri jafnręšisreglu stjórnsżsluréttar. Ķ 1. mgr. 11. gr. stjórnsżslulaga nr. 37/1993, er öšlušust gildi 1. janśar 1994, er tekiš fram, aš viš "śrlausn mįla skuli stjórnvöld gęta samręmis og jafnręšis ķ lagalegu tilliti". Kvörtun A lżtur aš žvķ, aš bįtur hans M SF hafi ekki fengiš sömu śrlausn og sambęrilegir bįtar viš įkvöršun aflaheimilda žeirra (aflahlutdeildar og aflamarks), er lög nr. 38/1990 komu til framkvęmda 1. janśar 1991 eša žegar sjįvarśtvegsrįšuneytiš hafi sķšar leišrétt aflaheimildir tiltekinna bįta.

1.

A telur, aš sér hafi ekki veriš gefinn kostur į, aš M SF yrši śthlutaš mešalaflahlutdeild bįta ķ sama stęršarflokki, svo sem gert hafi veriš, žegar X HU var śthlutaš aflaheimildum. Um X HU er fjallaš ķ įliti mķnu frį 19. febrśar 1992 (SUA 1992. 290).

Meš lögum nr. 3/1988 um stjórn fiskveiša 1988-1990 voru settar skoršur viš fjölgun fiskiskipa 6 brl. og stęrri. Var sś regla lögfest, aš žvķ ašeins var heimilt aš veita veišileyfi nżju skipi, sem var 6 brl. eša stęrra, aš annaš sambęrilegt skip vęri tekiš śr rekstri ķ žess staš. Samkvęmt G-liš 10. gr. laga nr. 3/1988 var žó undantekning gerš um bįta, sem smķši var hafin į fyrir gildistöku laganna. Aš tilteknum skilyršum fullnęgšum, įttu žessir sķšastgreindu bįtar rétt į veišileyfi, įn žess aš taka žyrfti sambęrilega bįta śr rekstri ķ žeirra staš.

Sjįvarśtvegsrįšuneytiš įkvaš, aš frestur til aš fullgera žį bįta, sem smķši var samkvęmt framansögšu hafin į fyrir gildistöku laga nr. 3/1988, skyldi vera til 18. įgśst 1990. Hef ég gert grein fyrir žvķ ķ nefndu įliti mķnu frį 19. febrśar 1992 (SUA 1992. 290), aš sś įkvöršun hafi veriš lögmęt. Ekki tókst aš ljśka smķši X HU innan žess frests. Varš eigandi bįtsins žvķ aš taka bįt śr rekstri til žess aš X HU fengi veišileyfi. Aš žvķ skilyrši fullnęgšu, var X HU įkvešin aflahlutdeild ķ sķnum stęršarflokki, eins og bįturinn įtti kost į, hefši hann veriš tilbśinn fyrir 18. įgśst 1990.

M SF męldist 9,61 brl. Smķši bįtsins hófst hins vegar ekki fyrir gildistöku laga nr. 3/1988 og gįtu fyrrgreindar reglur žeirra laga žvķ ekki įtt viš bįtinn, eins og X HU. Samkvęmt 5. gr. laga nr. 38/1990 var alveg tekiš fyrir veitingu veišileyfa til nżrra fiskiskipa, nema śrelt vęru skip ķ žeirra staš. Undantekning var žó meš vissum skilyršum gerš um skip, sem voru ķ smķšum og voru minni en 6 brl., sbr. nįnar 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/1990.

Mišaš viš stęrš M SF, 9,61 brl., įtti bįturinn ekki kost į veišileyfi, nema hann kęmi ķ staš sambęrilegs skips, er tekiš vęri śr rekstri. Hefši M SF žį fengiš veišiheimildir žess skips. Skipti ķ žvķ efni engu mįli, hvort tekist hefši aš ljśka smķši bįtsins fyrir 18. įgśst 1990 eša ekki.

Samkvęmt framansögšu giltu ólķkar lagareglur um śthlutun veišileyfis og veišiheimilda til X HU annars vegar og M SF hins vegar. Tel ég, aš svo ólķkt hafi hįttaš til um bįta žessa, aš ekki verši sagt aš brotiš hafi veriš gegn jafnręšisreglum stjórnsżsluréttar gagnvart eiganda M SF meš umręddri śthlutun veišiheimilda til X HU.

2.

Samkv. 1. mgr. 11. gr. reglugeršar nr. 465/1990, um veišar ķ atvinnuskyni, bar viš įkvöršun um žaš, hvort nżr bįtur ętti rétt į leyfi til lķnu- og handfęraveiša, aš miša viš męlingu bįtsins, eins og hśn var skrįš hjį Siglingamįlastofnun rķkisins 18. maķ 1990 eša, eftir atvikum, viš stęrš bįtsins, eins og hśn var skrįš viš śtgįfu haffęrisskķrteinis.

Framkvęmd laga um skipamęlingar var į žessum tķma žannig, aš fyrirkomulag svonefndra męlingarbanda hafši veruleg įhrif į žaš, hvaša nišurstaša fengist um stęrš skips ķ brśttórśmlestum. Gįtu eigendur skipa žannig rįšiš miklu um nišurstöšu męlinga aš žessu leyti og var A žar ķ sömu ašstöšu og ašrir. Hefur ekki annaš komiš fram en aš M hafi réttilega męlst 9,61 brl. viš śtgįfu haffęrisskķrteinis. A hefur haldiš žvķ fram, aš ķ sjįvarśtvegsrįšuneytinu hafi honum veriš tjįš, aš ekki žżddi aš breyta fyrirkomulagi męlingarbanda ķ M. Ég hef rętt žessa stašhęfingu sérstaklega viš starfsmenn rįšuneytisins og er nišurstaša mķn sś, aš ekkert liggi fyrir um slķkar fullyršingar af hįlfu rįšuneytisins. Veršur žaš žvķ ekki lagt til grundvallar af minni hįlfu.

3.

A telur sér mismunaš meš žvķ, aš eigendur R ĶS og E ĶS hafi fengiš aš breyta upphaflegum męlingarböndum og lįta męla bįtana į nż. Hafi žeir žannig fengiš tękifęri til aš afla bįtunum leyfis til lķnu- og handfęra, svonefnds krókaveišileyfis. Žess hafi hann ekki įtt kost fyrir M SF, enda žótt bįtarnir allir séu ķ raun jafnstórir, enda steyptir ķ sama mót.

Rétt er aš minna į žaš, aš A réši žvķ sjįlfur, hvort hann kęmi fyrir męlingarböndum ķ bįtnum, įšur en bįturinn var męldur og skrįšur. Bįtarnir E ĶS og R ĶS voru smķšašir ķ Noregi og fengu śtgefiš haffęrisskķrteini 12. įgśst 1990, įšur en žeim var siglt til Ķslands. Eftir heimkomuna var fyrirkomulagi męlingarbanda breytt og stęrš bįtanna ķ brśttórśmlestum męld fyrsta sinni. Žaš er skošun mķn, aš žessar breytingar eftir śtgįfu haffęrisskķrteina feli ekki ķ sér mismunun mišaš viš M SF. Ķ öllum žessum tilvikum var viš śthlutun veišiheimilda tekiš miš af fyrstu męlingu į stęrš skipanna ķ brśttórśmlestum tališ.

4.

A telur sér einnig mismunaš mišaš viš śthlutun veišiheimilda til S SH. Breyting į męlingu žess bįts, mišaš viš brśttórśmlestir, stafaši af žvķ, aš viš upphaflega męlingu hafši ekki veriš tekiš tillit til męlingarbanda, eins og tķškast hafši. Slķk leišrétting getur ekki aš mķnum dómi talist fela ķ sér brot į jafnręšisreglum stjórnsżsluréttar.

5.

Loks lżtur kvörtun A aš žvķ, aš M SF hafi ekki notiš sömu ķvilnunar og bįturinn Ž RE. Hafi sķšargreindum bįti veriš veitt veišileyfi, žótt hann hefši ekki veriš bśinn aš fį śtgefiš haffęrisskķrteini 18. įgśst 1990 og ekki veriš tekinn bįtur śr rekstri ķ hans staš.

Fram kemur af žeim gögnum, sem fyrir mig hafa veriš lögš, aš smķši Ž RE hafi byrjaš fyrir gildistöku laga nr. 3/1988, en bįtur žessi er 9,29 brl. aš stęrš. Af sömu įstęšum og gerš er grein fyrir ķ kafla VI.1 hér aš framan tel ég, aš svo ólķkt hafi hįttaš um M SF annars vegar og Ž RE hins vegar, aš ekki geti talist vera um brot į jafnręšisreglum aš ręša meš śthlutun veišiheimilda til Ž RE.

VII.

Nišurstaša mķn er samkvęmt framansögšu sś, aš ekki sé tilefni til athugasemda viš žęr įkvaršanir sjįvarśtvegsrįšuneytisins, sem kvörtun A lżtur aš."