Stjórnun fiskveiša. Skilyrši fyrir śtgįfu veišileyfis og įkvöršun aflahlutdeildar. Smķšalok nżrra bįta.
(Mįl nr. 529/1991)

Mįli lokiš meš įliti, dags. 19. febrśar 1992.

Hlutafélagiš A kvartaši yfir žvķ, aš sjįvarśtvegsrįšuneytiš hefši sett žaš skilyrši fyrir śtgįfu veišileyfis til X, 9,6 brl. fiskibįts, er félagiš hafši veriš meš ķ smķšum į įrunum 1988 til 1990, aš sambęrilegur bįtur hyrfi śr rekstri. Žį laut kvörtun A aš žvķ, hvernig veišiheimildir bįtsins hefšu veriš įkvešnar af sjįvarśtvegsrįšuneytinu eftir 1. janśar 1991. Aš žvķ er varšaši fyrri liš kvörtunar A tók umbošsmašur fram, aš sjįvarśtvegsrįšuneytiš hefši tekiš žį įkvöršun į įrinu 1988, aš halda ekki fast viš žau tķmamörk, sem sett höfšu veriš ķ G-liš 10. gr. laga nr. 3/1988, um stjórn fiskveiša 1988-1990, um smķšalok nżrra bįta, ž.e. afhendingu fyrir 1. jślķ 1988, žannig aš žeir fengju veišileyfi įn žess aš sambęrilegur bįtur hyrfi śr rekstri. Yrši ekki séš, aš rįšuneytiš hefši sett afmarkašan frest til aš ljśka smķši umręddra bįta. Į hinn bóginn yrši ekki tališ, aš rįšuneytiš hefši endanlega falliš frį žeim kröfum, sem uppfylla žyrfti til aš njóta undanžįga skv. umręddu lagaįkvęši, žegar žaš į įrinu 1988 hefši įkvešiš aš framfylgja ekki stranglega skilyršum įkvęšisins. Umbošsmašur taldi, aš sjįvarśtvegsrįšuneytinu hefši veriš heimilt aš setja hlutašeigendum hęfilegan frest til žess aš ljśka smķši bįtanna, sem rįšuneytiš kvašst hafa gert snemma įrs 1990, og aš sį frestur, sem rįšuneytiš fullyrti, aš žaš hefši sett, hefši ekki veriš of skammur mišaš viš žaš, aš slķk įkvöršun hefši veriš birt hlutašeigendum meš fullnęgjandi hętti. Umbošsmašur gerši grein fyrir žvķ, aš ekki lęgi fyrir skżr afstaša A til frįsagna sjįvarśtvegsrįšuneytisins um tilkynningar žess og aš ekki lęgju fyrir nein skrifleg gögn um žaš. Til žess aš leysa śr spurningum um samskipti rįšuneytisins og A taldi umbošsmašur aš taka žyrfti skżrslur af žeim starfsmönnum beggja ašila, sem ķ hlut hefšu įtt, og leggja sķšan mat į sönnunargildi slķkra framburša og eftir atvikum annarra tiltękra gagna. Ętti slķkt aš mati umbošsmanns ekki aš vera višfangsefni hans. Umbošsmašur lagši žvķ ekki dóm į žaš, hvort rįšuneytiš hefši meš nęgilega skżrum hętti sett A hęfilegan frest til aš uppfylla skilyrši G-lišar 10. gr. laga nr. 3/1988. Umbošsmašur tók fram, aš athugun sķn hefši ekki leitt ķ ljós, aš sį įskilnašur sjįvarśtvegsrįšuneytisins, aš annar bįtur hyrfi varanlega śr rekstri ķ stašinn, hefši fališ ķ sér mismunun mišaš viš sambęrilega bįta, sem smķši var ekki lokiš į 18. įgśst 1990, og vęri žį mišaš viš žaš, aš rįšuneytiš hefši meš réttum hętti sett A frest til aš uppfylla skilyrši laga nr. 3/1988. Aš žvķ er snertir sķšari liš kvörtunar A tók umbošsmašur fram, aš žaš vęri skošun sķn, aš samkvęmt lögum nr. 38/1990 ętti bįtur A ekki rétt į rżmri aflaheimildum eftir 1. janśar 1991 en bįturinn hefši žegar fengiš śthlutaš svo sem hann rakti nįnar.

I. Kvörtun og mįlavextir.

Ķ bréfum til mķn, dags. 25. og 27. nóvember 1991, kvartaši hlutafélagiš A yfir śthlutun sjįvarśtvegsrįšuneytisins į veišiheimildum fyrir bįtinn X, 9,65 brl. aš stęrš, sem fyrirtękiš hafši smķšaš. Hafši smķši bįts žessa hafist voriš 1988 og veriš haldiš įfram žaš įr. Verkiš féll nišur įriš 1989, en ķ marsmįnuši 1990 var tekiš til viš smķšina į nż.

Meš lögum nr. 3/1988, um stjórn fiskveiša 1988-1990, höfšu veriš settar skoršur viš fjölgun fiskiskipa 6 brl. og stęrri. Gilti sś meginregla um nż skip, aš žeim mętti žvķ ašeins veita veišileyfi, aš annaš sambęrilegt skip hyrfi śr rekstri ķ žess staš. Slķk regla hafši įšur gilt um skip 10 brl. og stęrri. Ķ G-liš 10. gr. fyrrnefndra laga var žó undantekning gerš um bįta minni en 10 brl., hefši bindandi smķšasamningur veriš geršur fyrir gildistöku laganna og nįnar tilgreind skilyrši veriš uppfyllt ž. į m. um afhendingu fyrir 1. jślķ 1988.

Svo bar viš ķ janśarmįnuši 1988, aš starfsmenn veišieftirlits sjįvarśtvegsrįšuneytisins fóru ķ skipasmķšastöšvar og skrįšu bįta žį, sem hafin var smķši į. Samkvęmt könnun žessari var žį ķ smķšum ķ stöš A einn bįtur af L-gerš, 7,86 brl. aš stęrš. Ķ bréfi sjįvarśtvegsrįšuneytisins, dags. 13. október 1988, til A, stašfesti rįšuneytiš, aš bįtur sį, sem hafin hefši veriš smķši į fyrir sķšustu įramót "mun fį leyfi til botnfiskveiša žį er hann veršur fullgeršur ķ samręmi viš įkvęši laga um veišiheimildir bįta undir 10 brl."

Ķ jślķmįnuši 1989 gerši A sölusamning um bįtinn af L-gerš meš žeim skilmįlum mešal annars, aš hann fengi veišiheimildir ķ samręmi viš įkvęši laga um bįta undir 10 brl. og aš ekki žyrfti aš "śrelda" bįt ķ stašinn. Kaup žessi gengu til baka. Vegna sölu į bįtnum X, er ķ smķšum var, fór A žess į leit viš sjįvarśtvegsrįšuneytiš, aš "smķšaréttur" fyrrnefnds bįts af L-gerš yrši fęršur yfir į X, sbr. bréf A, dags. 21. įgśst 1989. Ķ bréfinu var vķsaš til heimildar rįšuneytisins vegna bįtsins af L-gerš og žess getiš, aš fyrirtękiš hefši kaupanda aš nżsmķši, sem lķtillega vęri hafin (bįturinn X) en kaup į fyrrnefnda bįtnum hefšu gengiš til baka. Meš bréfi, dags. 25. įgśst 1989, féllst sjįvarśtvegsrįšuneytiš į, aš smķšaréttur vegna bįtsins af L-gerš yrši fluttur yfir į nżsmķši 9,6 brl. fiskibįts, er fengi sömu veišiheimildir og bįturinn af L-gerš hefši fengiš. Tók rįšuneytiš fram, aš smķšaréttur į sķšarnefnda bįtnum félli nišur nema til kęmi śrelding, sem uppfyllti skilyrši gildandi reglna um endurnżjun. Rįšuneytiš įréttaši žetta meš bréfi, dags. 14. mars 1990, en um žęr mundir tók A til viš smķši X į nż. Hljóšaši bréfiš svo: "Meš vķsan til bréfa rįšuneytisins 13. október 1988 og 25. įgśst 1989, stašfestir rįšuneytiš aš [X] muni fį leyfi til botnfiskveiša ķ samręmi viš įkvęši laga um veišiheimildir bįta undir 10 brl."

A stefndi aš žvķ aš ljśka smķši į X žaš snemma, aš bįturinn fengi haffęrisskķrteini fyrir 18. įgśst 1990 og aš hann yrši fullbśinn fyrir sjįvarśtvegssżningu, er hófst 19. september 1990, žar sem sżna įtti bįtinn. Žetta brįst, žar sem rafverktaki lauk ekki verki sķnu ķ tęka tķš. Haffęrisskķrteini fékk bįturinn ekki, fyrr en 18. október 1990 og žį ašeins til eins mįnašar.

Fyrirsvarsmašur A gat žess, aš haustiš 1990 hefši munnlega veriš eftir žvķ leitaš viš sjįvarśtvegsrįšuneytiš, aš X yrši veitt veišileyfi, en žį hafi veriš bśiš aš ganga frį kaupsamningi um bįtinn. Meš žvķ aš žau tilmęli hafi ekki boriš įrangur hafi skriflegt erindi veriš sent rįšuneytinu 20. nóvember 1990. Rįšuneytiš hafi sett žaš skilyrši meš vķsan til laga nr. 38/1990, um stjórn fiskveiša, aš sambęrilegur bįtur yrši "śreltur" ķ stašinn. Į fundi meš rįšuneytisstjóra og žingmanni einum um mišjan mars 1991 hafi komiš fram, aš bįturinn X fengi aflaheimild ķ kringum 80 tonn meš žvķ skilyrši, aš annar bįtur yrši "śreltur" ķ stašinn.

Kom fram af hįlfu fyrirsvarsmanna A, aš sjįvarśtvegsrįšuneytiš hefši veitt bįtnum veišileyfi meš bréfi, dags. 23. aprķl 1991, eftir aš A hefši śtvegaš sér bįt til aš fullnęgja skilyršinu um śreldingu. Bréf žetta er svohljóšandi:

"Meš vķsan til bréfs yšar dags. 25. mars 1991 og 2. mgr. 5. gr. laga nr. 38/1990 um stjórn fiskveiša fellst rįšuneytiš į aš veita mb. [X] leyfi til veiša ķ atvinnuskyni.

Heimild žessi er bundin žvķ skilyrši aš m.b. [Y] hafi veriš tekinn af skipaskrį Siglingamįlastofnunar rķkisins og honum eytt.

Nišur falli réttur til endurnżjunar hans.

Aš uppfylltum ofangreindum skilyršum og fyrir liggur śtstrikunarvottorš śtgefiš af Siglingamįlastofnun, sem stašfestir śreldingu m.b. [Y] mun rįšuneytiš gefa nżja bįtnum śt leyfisbréf til veiša meš aflamarki."

A sętti sig ekki viš žessa įkvöršun rįšuneytisins og ritaši žvķ bréf af žvķ tilefni, dags. 24. september 1991. Vķsaši A til skriflegra stašfestinga rįšuneytisins į žvķ, aš ekki žyrfti aš śrelda į móti bįtnum X og aš bįturinn fengi veišiheimild ķ samręmi viš įkvęši laga um veišiheimildir bįta undir 10 brl. Af hįlfu A var lżst verkframvindu viš smķši bįtsins og töfum ķ žvķ sambandi. Žaš hefši veriš keppikefli fyrirtękisins, aš bįturinn fengi haffęrisskķrteini fyrir 18. įgśst 1990. Žaš hefši ekki tekist og greindi A frį įstęšum žess. Śr žvķ aš svo fór hefši rįšuneytiš ekki tekiš ķ mįl aš gefa śt veišiheimild fyrir bįtinn. Žeir bįtar, sem skķrteini hefšu fengiš fyrir žetta tķmamark, hefšu refjalaust fengiš 110 tonna aflaheimild til įramóta. Greint var ķ bréfi A frį fundi fyrirsvarsmanns fyrirtękisins meš rįšuneytisstjóra og alžingismanni um mišjan mars 1991, žar sem fyrirsvarsmanninum hefši munnlega veriš greint frį žvķ, aš bįturinn X fengi aflaheimild ķ kringum 80 tonn og žaš skilyrši sett, aš annar bįtur yrši śreltur ķ stašinn. Ķ aprķllok 1991 hefši tekist aš śtvega fjįrmagn til öflunar bįts ķ śreldingu. Bįturinn X hefši žį fengiš veišiheimild fyrir 47,6 tonnum til 31. įgśst 1991. Fyrir veišitķmabiliš, sem vęri aš hefjast, hefši bįturinn fengiš śthlutaš 50 tonnum.

Gerš var grein fyrir žvķ ķ bréfi žessu, aš bįturinn X hefši legiš viš bryggju ķ heilt įr. Hann hefši veriš byggšur fyrir lįnsfé eingöngu, enda hefši fjįrfesting ķ bįtnum veriš talin örugg, žar sem bréf sjįvarśtvegsrįšuneytisins hefši legiš fyrir. Kaupendur hefšu veriš aš bįtnum haustiš 1990, en kaupsamningar hefšu veriš geršir meš fyrirvara um, aš kvóti fengist į bįtinn. Ķ maķ 1991 aš fenginni veišiheimild hefši veriš langt lišiš į vertķš og deyfš til fjįrfestingar ķ kvótalitlum bįt. Įkvešiš hefši žvķ veriš aš selja aflaheimildina til 31. įgśst 1991 og athuga meš sölu į nżju fiskveišiįri. Žaš vęri žó vonlaust dęmi meš 50 tonna aflaheimild fyrir bįt, sem kostaši 25-30 milljónir króna.

Sjįvarśtvegsrįšuneytiš svaraši ofangreindu bréfi A meš bréfi 1. október 1991. Žaš er svohljóšandi:

"Rįšuneytiš vķsar til erindis yšar dags. 24. september sl. vegna aflaheimilda m/b [X].

Meš lögum nr. 3/1988 um stjórn fiskveiša 1988-1990, voru settar skoršur viš fjölgun fiskiskipa 6 brl. og stęrri. Var sś regla lögfest aš einungis yrši heimilt aš veita nżju skipi 6 brl. og stęrri veišileyfi er annaš sambęrilegt hyrfi śr rekstri ķ žess staš. Sama regla hafši gilt allt frį įrinu 1984 fyrir fiskiskip 10 brl. og stęrri. Ķ G liš 10. gr. laganna var aš finna įkvęši um bįta sem smķši var hafin į fyrir gildistöku laganna en žar segir:

"Bįtar sem bindandi samningur hefur veriš geršur um smķši į fyrir gildistöku laga žessara eiga kost į veišileyfi samkvęmt reglum hér aš framan enda sé smķši žeirra sannanlega hafin fyrir sömu tķmamörk eša a.m.k. žrišjungur umsamins kaupveršs sannanlega greiddur fyrir 31. desember 1987 og afhending fari fram fyrir 1. jślķ 1988."

Ķ janśar 1988 fóru starfsmenn veišieftirlits rįšuneytisins ķ allar bįtasmķšastöšvar landsins og skrįšu žį bįta sem smķši var hafin į. Samkvęmt žeirri śttekt var hafin smķši į einum bįt af geršinni [L] hjį fyrirtękinu [A]. Samkvęmt upplżsingum Siglingamįlastofnunar rķkisins var hér um aš ręša 7,86 brl. bįt.

Samkvęmt ströngustu skilgreiningu laganna hefšu žvķ žeir bįtar sem voru 6 brl. eša stęrri ekki įtt aš fį veišileyfi nema žeir hefšu veriš afhentir fyrir žann 1. jślķ 1988. Vegna ónįkvęmni ķ texta laganna reis upp spurning um hvaš teldist afhending eša hvaša kröfur mętti gera til frįgangs bįts viš slķka afhendingu. Var sś įkvöršun tekin ķ rįšuneytinu aš tślka vafann ķ hag žeim sem voru meš bįta ķ smķšum og heimila lengri frest til aš fullgera žį bįta sem fullnęgšu aš öšru leyti įkvęšum tilvitnašra lagaįkvęša. Meš hlišsjón af žessari įkvöršun stašfesti rįšuneytiš meš bréfi dags. 13. október 1988 aš bįturinn fengi veišileyfi žrįtt fyrir aš smķši vęri ólokiš.

Žann 21. įgśst 1989 sendi fyrirtękiš rįšuneytinu erindi žar sem óskaš var eftir aš smķšaréttur bįtsins verši yfirfęršur į stęrri bįt sem fyrirtękiš hafši hafiš smķši į žar sem samningur um sölu į bįtnum af geršinni [L] hafši gengiš til baka. Meš bréfi rįšuneytisins dags. 25. įgśst 1989 er fallist į žessa beišni enda yršu aflaheimildir stęrri bįtsins žęr sömu og žęr aflaheimildir sem bįturinn [L] hefši fengiš. Rįšuneytiš stašfestir žessa įkvöršun enn į nż meš bréfi dags. 14. mars 1990.

Žann 18. maķ 1990 tóku gildi lög nr. 38/1990 um stjórn fiskveiša en eins og kunnugt er var gildistķmi laga nr. 3/1988 bundin viš įrin 1988-1990. Meš žeim lögum sem nś gilda var stigiš lokaskrefiš varšandi stöšvun viš fjölgun allra fiskiskipa og var sś regla lögfest aš ekkert nżtt fiskiskip gęti fengiš leyfi til veiša ķ atvinnuskyni įn žess aš sambęrilegt fiskiskip hyrfi śr rekstri. Ķ 5. gr. laganna er aš finna įkvęši um veitingu leyfa til veiša ķ atvinnuskyni. Žau įkvęši er lśta aš śtgįfu veišileyfa til nżrra bįta sem smķši var hafin į fyrir gildistöku laganna eru skżr og ótvķręš. Var žaš skilyrši sett fyrir śtgįfu veišileyfis aš smķši hefši hafist fyrir gildistöku laganna og haffęrisskķrteini gefiš śt innan žriggja mįnaša frį žeim tķma eša žann 18. įgśst 1990. Ķ framhaldi af žessari lagasetningu var sś įkvöršun tekin ķ sjįvarśtvegsrįšuneytinu aš sett skyldu sömu tķmamörk um smķšalok žeirra bįta 6 brl. og stęrri sem fengiš höfšu sérstök smķšanśmer viš gildistöku laga nr. 3/1988. Var žessi įkvöršun byggš į žvķ aš ekki vęri meš nokkru móti verjandi aš veita žeim ašilum sem höfšu hafiš smķši į bįtum um įramótin 1987/1988 lengri frest til aš fullgera bįta sķna en žeim sem höfšu hafiš smķši į bįtum minni en 6 brl. e.t.v. skömmu fyrir gildistöku laga nr. 38/1990. Ekki tókst aš ljśka smķši m/b [X] fyrir žann 18. įgśst 1990 og eru ķ bréfi fyrirtękisins dags. 20. nóvember 1990 raktar żmsar įstęšur fyrir žeirri seinkun sem įtti sér staš. Rįšuneytiš gat hins vegar ekki undir neinum kringumstęšum tekiš tillit til žeirra atriša sem nefnd voru ķ bréfinu. Žvķ var sś krafa gerš aš sambęrilegur bįtur yrši śreltur ķ staš m/b [X]. Um veišiheimildir bįtsins į įrinu 1990 giltu žvķ įkvęši 10. gr. laga nr. 3/1988 en eins og įšur var rakiš féllu žau lög śr gildi um sķšustu įramót.

Eins og įšur var rakiš rann śt frestur til aš gera žį bįta haffęra sem smķši var hafin į fyrir gildistöku laga nr. 38/1990, žann 18. įgśst 1990. Ķ framhaldi af žvķ óskaši rįšuneytiš eftir yfirliti frį Siglingamįlastofnun rķkisins um įstand allra žeirra bįta sem smķši var hafin į en ekki tókst aš ljśka viš į tilsettum tķma. Alls voru į žessu yfirliti 10 bįtar sem smķši var ólokiš į en žó var smķši žeirra žaš langt komin aš henni lauk į nęstu vikum žar į eftir. Var m/b [X] mešal žessara bįta. Sérstök samstarfsnefnd um śthlutun aflahlutdeildar til bįta minni en 10 brl. gerši tillögur til rįšuneytisins um aflahlutdeild žessara bįta. Tillögur nefndarinnar voru žęr aš aflahlutdeild žessara bįta skyldi verša sś sama og hśn hefši oršiš ef smķši bįtanna hefši veriš lokiš fyrir žann 18. maķ. Rįšuneytiš féllst į žessar tillögur nefndarinnar og var aflahlutdeild m/b [X] įkvöršuš sś sama og aflahlutdeild žeirra bįta sem komu nżir eftir 31. janśar 1989 įn žess aš sambęrilegur bįtur hyrfi śr rekstri, sbr. 5. mgr. įkvęšis II til brįšabirgša viš lög nr. 38/1990. Žar sem fyrirtękiš hafši smķšaleyfi fyrir 9,6 brl. bįt og m/b [X] męldist stęrri en 9 brl. var bįtnum įkvöršuš mešalaflahlutdeild bįta į stęršarbilinu 9-10 brl. sbr. 10. gr. rgl. nr. 465/1990, um veišar ķ atvinnuskyni. Aflahlutdeild m/b [X] er žvķ sś sama og sś aflahlutdeild sem bįturinn hefši fengiš ef smķši hans hefši lokiš fyrir 18. įgśst 1990.

Rįšuneytiš vill aš lokum mótmęla žeirri fullyršingu aš fyrirtękiš hafi hlotiš óréttlįta mešhöndlun af hįlfu rįšuneytisins. Žvert į móti sżna žęr bréfaskriftir sem fram hafa fariš aš rįšuneytiš hefur eftir fremsta megni reynt aš koma til móts viš óskir fyrirtękisins. Vandi fyrirtękisins viršist fyrst og fremst stafa af žeim drętti sem varš į smķši bįtsins og aš samningar um sölu bįtsins gengu til baka. Žetta eru hins vegar ašstęšur sem rįšuneytiš getur engu um breytt."

II. Athugun umbošsmanns Alžingis.

Meš bréfi 29. nóvember 1991 óskaši ég eftir žvķ viš sjįvarśtvegsrįšuneytiš ķ tilefni af kvörtun A, aš rįšuneytiš léti mér ķ té žęr upplżsingar og skżringar, sem žaš teldi įstęšu til aš bęta viš žaš, sem fram kęmi ķ fyrrgreindu bréfi žess frį 1. október 1991 til A, en bréf žetta er rakiš ķ II. kafla hér aš framan. Rįšuneytiš svaraši meš svofelldu bréfi 27. desember 1991:

"Vķsaš er til bréfs yšar dags. 29. nóvember 1991 varšandi kvörtun fyrirtękisins [A] śt af śthlutun veišiheimilda til m/b [X]. Samkvęmt bréfum fyrirtękisins til Umbošsmanns er rįšuneytinu ekki ljóst aš hvaša atrišum ķ framkvęmd žess viš śthlutun veišiheimilda til m/b [X] kvörtunin beinist. Ķ bréfi rįšuneytisins til fyrirtękisins dags. 1. október er gerš ķtarleg grein fyrir śtgįfu leyfis til veiša ķ atvinnuskyni til bįtsins og eins fyrir śthlutun aflaheimilda. Į žessu stigi hefur rįšuneytiš engu viš žaš bréf aš bęta. Hins vegar er rįšuneytiš reišubśiš til veita allar frekari upplżsingar um einstök atriši mįlsins verši eftir žvķ leitaš."

Ég gaf fyrirsvarsmanni A kost į žvķ aš koma į framfęri athugasemdum viš ofangreint bréf sjįvarśtvegsrįšuneytisins frį 27. desember 1991. Athugasemdir hans bįrust mér ķ bréfi 6. janśar 1992. Žar kom mešal annars fram, aš X hefši įtt aš fį veišiheimild strax haustiš 1990 įn žess aš um śreldingu yrši aš ręša. Bįtar af žessari stęrš hefšu fengiš 110 tonna aflaheimild til įramóta. Leyfiš hefši hins vegar ekki fengist fyrr en 23. aprķl 1991 žrįtt fyrir eftirgangsmuni og žį meš skilyrši um śreldingu. Žį vék A aš loforšum um veišiheimild vegna smķšaverkefnis, er varš aš X, og vķsaši til bréfa rįšuneytisins, dags. 25. įgśst 1989 og 14. mars 1990. Vitnaši A sérstaklega ķ sķšara bréfiš, žar sem stašfest vęri, aš bįturinn fengi leyfi til botnfiskveiša ķ samręmi viš įkvęši laga um veišiheimildir bįta undir 10 brl. Taldi A rįšuneytiš bundiš af žessari yfirlżsingu. A tók fram, aš ķ lögum nr. 38/1990 vęri ekkert tekiš fram um įšur śtgefin leyfi. Af hįlfu A var gerš grein fyrir töfum į smķši bįtsins, er mešal annars hefšu stafaš af žvķ, aš kappkostnaš hefši veriš aš gera hann sem best śr garši vegna sżningar į bįtnum, en um nżjung hefši veriš aš ręša. Gerš var grein fyrir žvķ, aš lįnafyrirgreišsla hefši fengist vegna bréfs rįšuneytisins um veišiheimild. Žį var af hįlfu A gerš grein fyrir tjóni žvķ, sem fyrirtękiš hefši oršiš fyrir og sagši svo um žaš ķ bréfi A:

"[A] hefir oršiš fyrir miklu tjóni af žessum sökum. Haustiš 1990 eša žegar bįturinn var tilbśinn lį fyrir samningur um sölu hans er hljóšaši uppį 23,5 millj. en var bundinn žvķ skilyrši, aš aflaheimild yrši veitt, sem aldrei fékkst, žrįtt fyrir ķtrekašar tilraunir fyrr en meš bréfi 23. aprķl 1991 og žį meš žvķ skilyrši aš um śreldingu yrši aš ręša sem greiša varš stórfé fyrir. Og til žess nś aš kóróna allt saman fékkst bara 47 tonna kvóti af 80 tonna kvóta, sem svona bįtar fengu "... vegna žess aš svo mjög var lišiš į fiskveišiįriš....""

III.

Viš athugun mķna į mįlavöxtum kom fram, aš ekki lįgu fyrir skżrar upplżsingar um, hvort og žį hvenęr sjįvarśtvegsrįšuneytiš hefši sett A frest til aš ljśka smķši X, žannig aš bįturinn fengi veišileyfi og veišiheimildir, įn žess aš fullnęgja žyrfti fyrrgreindu lagaskilyrši, aš sambęrilegur bįtur hyrfi varanlega śt rekstri ķ stašinn, sbr. G-liš 10. gr. laga nr. 3/1988. Žess vegna óskaši ég eftir žvķ viš sjįvarśtvegsrįšuneytiš 28. janśar 1992, aš žaš gerši nįnari grein fyrir žessu atriši. Skżringar rįšuneytisins bįrust mér ķ bréfi 7. febrśar 1992. Žar sagši:

"Ķ framhaldi af kęrumįli [A], fundi į skrifstofu Umbošsmanns, hinn 18. janśar s.l. og sķšari sķmtöl, sendist hér meš stutt samantekt varšandi samskipti rįšuneytisins viš [A] og forsvarsmann fyrirtękisins [B]. Eingöngu er fjallaš um žį žętti sem lśta aš įkvöršun rįšuneytisins varšandi smķšalok smįbįta og tilkynningar žar aš lśtandi. Žrįtt fyrir leit finnst ekki ķ skjalasafni rįšuneytisins bréf, žar sem fyrirtękinu er tilkynnt žessi įkvöršun skriflega en slķkum skriflegum tilkynningum var beint til nokkurra ašila sem įttu bįta ķ smķšum. Rįšuneytiš telur hins vegar fullljóst aš [B] hafi meš fullnęgjandi fyrirvara į sannanlegan hįtt og ķtrekaš veriš gerš grein fyrir žvķ, aš smķši umrędds bįts yrši aš ljśka fyrir 18. įgśst, ef hann ętti aš eiga kost į veišileyfi, skv. G-liš 10. gr. l. nr. 3/1988.

Snemma įrs 1990, um žaš leyti sem frumvarp til nżrra laga um stjórn fiskveiša var lagt fram į Alžingi, fór fram umręša ķ Sjįvarśtvegsrįšuneytinu um mįlefni žeirra bįta milli 6 og 10 brl., sem smķši hafši hafist į ķ kringum įramótin 1988, en enn höfšu ekki veriš afhentir, sbr. G-liš 10. gr. l. nr. 3/1988. Var nišurstašan sś aš śtilokaš vęri aš veita žessum bįtum lengri frest en žann, sem veittur var til aš ljśka smķši bįta undir 6. brl., skv. 5. gr. frumvarpsins. Var įkvešiš aš hafa samband viš alla žį, sem vitaš var um aš ęttu slķka bįta ķ smķšum, og var gengiš kerfisbundiš til verks ķ žeim efnum. Ķ fyrstu viku febrśar hafši [S] sķmasamband viš alla žessa ašila og tjįši žeim įkvöršun rįšuneytisins og aflaši upplżsinga um stöšu verka viš bįta ķ smķšum. Ķ framhaldi af sķmtali sķnu viš [B] ķ įšurnefndri viku ritaši [S] svofellda minnispunkta:

[A], s. [...]:

9,6 tonn hįlfsmķšašur - enginn kaupandi. Óljóst fyrir hvaša ašila į [...]. Segist hafa bréf upp į leyfiš. Nęstum tilbśinn meš minni bįta. "Lķtiš um aš vera. Enginn spyr um bįt ķ dag."

Snemmsumars 1990 heimsótti [G], veišieftirlitsmašur bįtasmišjur į [..-]landi til žess aš kanna stöšu žeirra bįta, sem ķ byggingu voru, og aš żta į eftir aš smķši žeirra lyki fyrir 18. įgśst. [G] heimsótti m.a. [A] 31. maķ 1990. Ekki hefur nįšst ķ [G] į žeim stutta tķma sem er til stefnu til aš stašfesta hvaš žeim [B] fór į milli, žar eš [G] er aš heiman, en hjįlögš er vinnuskżrsla hans įsamt ljósmyndum, sem teknar voru af umręddum bįt hjį [A] hinn 31. maķ 1990. Sķšari hluta jśnķmįnašar 1990 kom [B] ķ rįšuneytiš og ręddi viš [J] og [S]. Viš žetta tękifęri andmęlti [B] žvķ aš honum bęri aš ljśka viš bįtinn fyrir 18. įgśst. Sagšist hann stefna aš žvķ aš ljśka viš bįtinn fyrir alžjóšlega sjįvarśtvegssżningu, sem halda įtti ķ Reykjavķk ķ septemberlok. Fram kom aš enginn kaupandi var enn aš bįtnum en aš samningur hafi veriš geršur viš skipasmķšastöšina [N] um smķši innréttinga og [R] um aš ganga frį rafmagni. Ķ žessum samningum sé mišaš viš verklok fyrir sżningu og žeim verši ekki breytt. Var [B] viš žetta tękifęri rękilega gerš grein fyrir žvķ, aš fyrri įkvöršun stęši óbreytt og lokafrestur vęri til 18. įgśst 1990, žar sem lögin hefšu öšlast gildi 18. maķ. Sumariš og haustiš 1990 kom [B] ķtrekaš ķ rįšuneytiš. Įtti hann vištöl viš żmsa starfsmenn žess, m.a. [J]. Ķtrekaši [J] viš žessi tękifęri hvaš eftir annaš naušsyn žess aš hann lyki bįtnum fyrir 18. įgśst.

Framangreind samantekt ber žess nokkur merki aš hśn er unnin ķ flżti. Nįnari lżsingu į samtölum og e.t.v. nįkvęmari dagsetningar er eflaust hęgt aš grafa upp ef til žess vinnst tķmi."

Meš bréfi 7. febrśar 1992 óskaši ég eftir athugasemdum A viš ofangreindar skżringar sjįvarśtvegsrįšuneytisins. Athugasemdirnar bįrust mér ķ bréfi daginn eftir. Žar sagši mešal annars:

"Rįšuneytisstjórinn vitnar ķ minnisblaš [S]. Žaš sem žar kemur fram er aš mestu leyti rétt, svo langt sem žaš nęr og mišaš er viš aš žetta er bara minnisblaš. Bįturinn var nokkuš į veg kominn og til žess aš žau veršmęti fęru ekki ķ sśginn var umręša um aš heimamenn keyptu hann, en śr žvķ varš ekki. Voru žį ašrar leišir kannašar m.a. leitaš til rįšuneytisins til žess aš fį stašfestingu į fyrri loforšum um aš bįturinn fengi veišikvóta. Į žvķ var engin fyrirstaša og rétt er aš žaš komi fram aš samskipti viš rįšuneytiš voru meš įgętum į žessum tķma. Meš bréfiš frį 14. mars ķ höndunum tókst fyrirtękinu aš fį bankafyrirgreišslu og nokkrir ašilar lįnušu tęki og bśnaš ķ bįtinn aš žvķ tilskyldu aš hann yrši sżndur į sjįvarśtvegssżningunni, en hśn įtti aš byrja 19. september.

Į žetta bréf minnist rįšuneytisstjórinn ekki, sem žó var skrifaš eftir könnun [S] og frumvarpiš komiš eša aš koma fram į Alžingi. Eins og eg hefi bent į, įtti žetta aš nęgja til žess aš bįturinn fengi kvóta. En žó aš žeir rįšuneytismenn hafi efast um aš žeirra bréf beri aš setja į bekk meš öšrum leyfum eša samžykktum veittum af stjórnvöldum, žį skiptir žaš ekki mįli ķ žessu tilviki, vegna žess aš rįšuneytiš įkvaš eftir tillögu nefndar, sem sérstaklega var til žess skipuš, aš žeir bįtar, 10 aš tölu, sem ekki voru meš haffęrisskķrteini žann 18. įg. skyldu fį kvóta eins og žeim hefši veriš lokiš fyrir žann tķma. Vitna eg žar til bréfs rįšuneytisins dags. 1. okt. 1990.

Samkvęmt žessu įtti [X] aš fį 110 tonna kvóta haustiš 1990 fram aš įramótum og hefši bįturinn fengiš hann, lį fyrir undirritašur samningur um sölu hans fyrir 23,5 millj. Svona einfalt er mįliš.

Žetta eru stašreyndir mįlsins. Engin nįnari athugun ķ rįšuneytinu getur breytt žeim. Eg fer vinsamlegast fram į aš mįli žessu verši hrašaš eftir žvķ sem hęgt er. Fyrirtękiš hefir mjög veika fjįrhagsstöšu enda munar um minna en vera meš skuldbindingar hįtt ķ 30 millj., sem hlaša į sig vanskilavöxtum.

Eg mun aš sjįlfsögšu śtvega öll žau gögn, sem óskaš veršur eftir og įskil mér rétt til žess aš leggja fram nż gögn og vitnisburši ķ hugsanlegu skašabótamįli viš rįšuneytiš."

Meš bréfi 11. febrśar 1992 óskaši ég eftir skżrari upplżsingum frį A um žaš mešal annars, hvort fyrirsvarsmönnum félagsins hefši veriš gerš grein fyrir žvķ, aš ljśka žyrfti smķši umrędds bįts fyrir 18. įgśst 1990 og ef svo hefši veriš, žį hvenęr og meš hvaša hętti žaš hefši veriš gert. Ķ svarbréfi A 13. febrśar 1992 sagši mešal annars:

"Rįšuneytiš lét kanna stöšu žeirra bįta, sem voru į byggingarstigi, snemma įrs 1990. Žaš vissi žvķ nįkvęmlega hvernig staša bįtsins, sem sķšar varš [X], var. Žrįtt fyrir žaš ritušu starfsmenn žess bréfiš, sem dags. var 14. mars og [A] vitnaši ķ og sżndi višsemjendum sķnum, bęši til žess aš fį bankafyrirgreišslu og lįnašar vélar og tęki ķ bįtinn. Bįtasmķši tekur sinn tķma og skipuleggja žarf verkiš fram ķ tķmann. Žaš var gert meš tilliti til žess, aš hęgt vęri aš sżna bįtinn į sjįvarśtvegssżningunni. Žessu var ekki hęgt aš breyta. Og ekki fékkst mašur noršur til žess aš taka bįtinn śt. Enda bréf frį rįšuneytinu um aš bįturinn fengi kvóta. Žvķ mišur eru engin bréf til, sem fariš hafa į milli [A] og rįšuneytisins um žetta mįl. Hvort rįšuneytismenn hafi hvatt framkvęmdastjórann, [B], aš reyna aš ljśka bįtnum fyrir 18. įgśst getur vel veriš, en hann var bundinn af fyrirfram geršum samningu og įtti žvķ ekki hęgt um vik."

V. Nišurstaša.

Nišurstaša įlits mķns, dags. 19. febrśar 1992, var svohljóšandi:

"Umrędd kvörtun A gefur aš mķnum dómi tilefni til athugunar į tveimur įlitamįlum. Ķ fyrsta lagi žarf aš leysa śr žvķ, hvort sjįvarśtvegsrįšuneytinu hafi boriš samkvęmt lögum nr. 3/1988 um stjórn fiskveiša 1989-1990 aš śthluta X veišiheimildum fyrir įriš 1990 įn skilyrša um aš annaš skip hyrfi śr rekstri ķ žess staš. Ef óheimilt var aš setja slķkt skilyrši fyrir śthlutun veišiheimilda fyrir įriš 1990, veršur aš telja, aš slķkt skilyrši hafi ekki heldur stašist fyrir śthlutun veišiheimilda eftir 1. janśar 1991. Ķ öšru lagi žarf aš fjalla um, hvaša veišiheimildum sjįvarśtvegsrįšuneytiš beri og hafi boriš aš śthluta bįtnum eftir 1. janśar 1991.

1.

Svo sem fram kemur ķ bréfi sjįvarśtvegsrįšuneytisins frį 1. október 1991 til A, en bréfiš er rakiš ķ II. kafla hér aš framan, įkvaš rįšuneytiš į įrinu 1988 aš halda ekki fast viš žau tķmamörk, sem sett höfšu veriš ķ G-liš 10. gr. laga nr. 3/1988 til aš ljśka smķši bįta, žannig aš žeir fengju veišileyfi, įn žess aš fullnęgja žvķ skilyrši, aš sambęrilegt skip hefši ķ stašinn horfiš varanlega śr rekstri. Žegar rįšuneytiš tók žessa įkvöršun į įrinu 1988, setti žaš ekki um leiš, aš žvķ er séš veršur afmarkašan frest til aš ljśka smķši žessara bįta. Rįšuneytiš skżrir hins vegar svo frį, aš sķšar, eša ķ febrśarbyrjun 1990, hafi žeim ašilum, sem höfšu įtt bįta ķ smķšum ķ upphafi įrs 1988 og gįtu notiš undanžįgu samkvęmt G-liš 10. gr. laga nr. 3/1988, veriš tilkynnt, aš frestur til aš ljśka smķšinni, žannig aš žeir nytu nefndrar undanžįgu, rynni śt 18. įgśst 1990.

Aš mķnum dómi veršur ekki litiš svo į, aš sjįvarśtvegsrįšuneytiš hafi endanlega falliš frį žeim kröfum, sem uppfylla žurfti til aš njóta umręddrar undanžįgu skv. G-liš 10. gr. laga nr. 3/1988, žegar rįšuneytiš į įrinu 1988 įkvaš aš framfylgja ekki stranglega skilyršum žessa įkvęšis. Tel ég, aš rįšuneytinu hafi veriš heimilt aš setja žeim, sem hlut įttu aš mįli, hęfilegan frest ķ žessu skyni, svo sem rįšuneytiš segist samkvęmt framansögšu hafa gert snemma įrs 1990. Meš hlišsjón af fyrirmęlum G-lišar 10. gr. laga nr. 3/1988 eru ekki rök til aš telja žann frest, sem rįšuneytiš segist hafa sett, of skamman, og er žį mišaš viš aš slķk įkvöršun hafi veriš birt hlutašeigandi meš fullnęgjandi hętti.

Žaš er įlit mitt, aš fyrrgreind bréf sjįvarśtvegsrįšuneytisins til A, dags. 13. október 1988 og 25. įgśst 1989, hafi ekki fališ ķ sér, aš fortakslaust vęri falliš frį umręddum skilyršum G-lišar 10. gr. laga nr. 3/1988. Eins og rakiš hefur veriš ķ IV. kafla hér aš framan, er žvķ haldiš fram af hįlfu sjįvarśtvegsrįšuneytisins, aš starfsmenn žess hafi gert fyrirsvarsmönnum A grein fyrir žvķ į sama hįtt og öšrum ašilum, sem bįta įttu ķ smķšum, aš lokafrestur til aš ljśka smķši bįtanna rynni śt 18. įgśst 1990. Ekki liggur fyrir nein skrifleg tilkynning um žennan frest frį rįšuneytinu til A og ekki var neitt tekiš fram um frestinn ķ įšurröktu bréfi rįšuneytisins frį 14. mars 1990 til félagsins. Af hįlfu A hefur žvķ veriš lżst yfir, sbr. fyrrnefnt bréf frį 13. febrśar 1992, aš vel geti veriš aš rįšuneytismenn "hafi hvatt" framkvęmdastjóra félagsins til aš reyna aš ljśka bįtnum fyrir 18. įgśst 1990.

Samkvęmt framansögšu liggur ekki fyrir skżr afstaša A til frįsagnar sjįvarśtvegsrįšuneytisins ķ bréfi žess frį 7. febrśar 1992 af tilkynningum rįšuneytisins til A um frest til aš ljśka smķši X. Žaš er žvķ skošun mķn, aš ekki sé nęgilega ljóst, hvaš fór nįkvęmlega milli žessara ašila um nefndan frest, en į žvķ veltur ķ fyrsta lagi nišurstaša um, hvort rįšuneytiš hafi meš skżrum og afdrįttarlausum hętti sett A hęfilegan frest til aš fullnęgja umręddum skilyršum G-lišar 10. gr. laga nr. 3/1988, og ķ öšru lagi, hvaša skilning fyrirsvarsmönnum A var rétt aš leggja ķ fyrrgreint bréf rįšuneytisins frį 14. mars 1990. Til aš leysa śr žessari spurningu um samskipti sjįvarśtvegsrįšuneytisins og A žarf aš taka skżrslur af žeim starfsmönnum beggja ašila, sem ķ hlut eiga, og leggja sķšan mat į sönnunargildi slķkra framburša og eftir atvikum annarra tiltękra gagna. Žaš er skošun mķn, aš slķkt eigi ekki aš vera višfangsefni umbošsmanns Alžingis. Tel ég mig žvķ ekki geta lagt dóm į žaš, hvort sjįvarśtvegsrįšuneytiš hafi meš nęgilega skżrum hętti sett A hęfilegan frest til aš uppfylla skilyrši G-lišar 10. gr. laga nr. 3/1988.

Sjįvarśtvegsrįšuneytiš hefur upplżst, aš 18. įgśst 1990 hafi enn veriš ólokiš smķši į nķu bįtum af žeim bįtum, sem frest höfšu til žess dags til aš ljśka smķšinni. Žeirra į mešal var X. Athugun mķn hefur ekki leitt ķ ljós, aš sį įskilnašur rįšuneytisins fyrir veišileyfi til bįtsins, aš annar bįtur hyrfi varanlega śr rekstri ķ stašinn, hafi fališ ķ sér mismunun mišaš viš sambęrilega bįta, sem smķši var ekki lokiš į 18. įgśst 1990, og er žį gengiš śt frį žvķ aš rįšuneytiš hafi meš réttum hętti sett A frest til aš uppfylla žau skilyrši laga nr. 3/1988, sem aš framan greinir.

2.

Um aflamark til X tķmabilin 1. janśar til 31. įgśst 1991 og 1. september 1991 til 31. įgśst 1992 liggja fyrir įkvaršanir rįšuneytisins ķ bréfum til A, dags. 19. febrśar 1991 og 12. september 1991. Ef X hefši fengiš śthlutaš aflaheimildum fyrir įriš 1990 įn skilyršis um aš sambęrilegur bįtur hyrfi varanlega śr rekstri ķ hennar staš, hefši um aflahlutdeild hennar eftir 1. janśar 1991 fariš eftir 5. mgr. II. brįšabirgšaįkvęšis laga nr. 38/1990. Hefši aflahlutdeild bįtsins žess vegna mišast viš mešalaflahlutdeild bįta ķ sama stęršarflokki. Samkvęmt žeim upplżsingum, sem fyrir liggja, er žetta sama aflahlutdeild og X hefur ķ raun veriš śthlutaš fyrir tķmabilin 1. janśar til 31. įgśst 1991 og 1. september 1991 til 31. įgśst 1992, sbr. fyrrgreind bréf sjįvarśtvegsrįšuneytisins frį 19. febrśar 1991 og 12. september 1991.

Žaš er žvķ skošun mķn, aš samkvęmt lögum nr. 38/1990 eigi X ekki rétt į rżmri aflaheimildum eftir 1. janśar 1991 en bįturinn hefur fengiš śthlutaš.

3.

Ķ samręmi viš žaš, sem aš framan hefur veriš rakiš, er nišurstaša mķn sś, aš ekki sé grundvöllur fyrir žvķ aš ég fjalli frekar um mįl žetta."