Skip. Breyting į skrįningu vélarafls. Stjórnvaldsfyrirmęli.
(Mįl nr. 2530/1998)

Vélstjórafélag Ķslands kvartaši yfir śrskurši samgöngurįšuneytisins žar sem stašfest var įkvöršun Siglingastofnunar Ķslands um aš breyta skrįningu į afli ašalvélar fiskiskipsins A. Beindist kvörtun Vélstjórafélags Ķslands aš žvķ hvort sś įkvöršun Siglingastofnunar Ķslands aš breyta skrįšu vélarafli fiskiskipsins A, į grundvelli žess aš afl ašalvélar skipsins hafi veriš fęrt nišur meš žvķ aš setja hólk į inngjafarstöng vélarinnar og sjóša hann fastan viš stöngina, hafi samrżmst įkvęšum reglugeršar nr. 143/1984, um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa.

Umbošsmašur rakti įkvęši 2. gr. reglugeršar nr. 143/1984 um žaš hvernig skrį skuli afl ašalvéla skipa og taldi aš skżra bęri 2. mgr., sem takmarkar heimild siglingastofnunar til aš breyta skrįningu į vélarafli, ķ samręmi viš oršalag žess ž.e. aš hvers konar takmörkun eša skeršing į olķugjöfinni hafi ekki įhrif į skrįningu vélarafls. Benti umbošsmašur į aš žetta žżddi aš viš breytingu į vélarafli meš žeirri ašferš aš setja hólk į inngjafarstöng vélarinnar og sjóša hann fastan skuli viš skrįningu vélarafls samkvęmt reglugerš nr. 143/1984 įfram miša viš mesta stöšuga įlag sem framleišandi hefur gefiš upp fyrir umrędda vélargerš og įrgerš eša eftir atvikum nišurstöšur um reynslukeyrslu žrįtt fyrir umrędda breytingu. Benti umbošsmašur į aš rįšherra hefši meš setningu reglugeršar nr. 143/1984 įkvešiš meš skżrum hętti aš breytingar į afli vélar meš takmörkun olķugjafar ętti ekki aš hafa įhrif į skrįningu vélarafls ķslenskra skipa. Ennfremur taldi umbošsmašur aš žęr breytingar į bśnaši į vél er hafa įhrif į afl hennar sem 4. gr. reglugeršarinnar tekur til og leitt getur til žess aš skrįšu vélarafli verši breytt žurfi aš fela ķ sér annaš en breytingu į afli vélar meš takmörkun olķugjafar. Žį benti umbošsmašur į aš enga heimild hafi veriš aš finna ķ reglugeršinni til handa siglingastofnun til aš veita undanžįgu frį skilyršum reglugeršarinnar og žvķ hafi siglingastofnun ekki veriš heimilt aš vķkja frį įkvęšum hennar.

Nišurstaša umbošsmanns varš žvķ sś aš umrędd breyting siglingastofnunar į skrįningu vélarafls fiskiskipsins A hafi ekki veriš ķ samręmi viš įkvęši reglugeršar nr. 143/1984. Beindi umbošsmašur žeim tilmęlum til samgöngurįšuneytisins aš rįšuneytiš tęki śrskurš sinn til endurskošunar, kęmi fram ósk um žaš frį vélstjórafélaginu, og tęki žį miš af žeim sjónarmišum sem fram kęmu ķ įlitinu.

I.

Hinn 27. įgśst 1998 leitaši Vélstjórafélag Ķslands til umbošsmanns Alžingis og kvartaši yfir śrskurši samgöngurįšuneytisins žar sem stašfest var įkvöršun Siglingastofnunar Ķslands um aš breyta skrįningu į afli ašalvélar fiskiskipsins A.

Ég lauk mįli žessu meš įliti, dags. 28. aprķl 2000.

II.

Ķ kvörtun Vélstjórafélags Ķslands kemur fram aš Siglingastofnun Ķslands hafi ķ janśar 1998 „[heimilaš] nišurfęrslu į skrįšu afli ašalvélar fiskiskipsins [A]“. Var nišurfęrslan framkvęmd žannig aš hólkur var settur į inngjafarstöng vélarinnar og sošinn viš hana. Hólkurinn takmarkaši žannig olķugjöf vélarinnar og afl vélarinnar varš minna. Meš žessari ašgerš var skrįš afl ašalvélar A fęrt nišur śr 1650 kw. ķ 1499 kw. Telur Vélstjórafélag Ķslands aš meš žessari įkvöršun hafi Siglingastofnun Ķslands brotiš gegn įkvęšum reglugeršar nr. 143/1984, um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa, einkum 2. mgr. 2. gr og 4. gr. hennar.

Meš erindi, dags. 17. febrśar 1998, kęrši Vélstjórafélag Ķslands įkvöršun Siglingastofnunar Ķslands um nišurfęrslu į skrįšu vélarafli A til samgöngurįšuneytisins. Ķ erindinu sagši m.a.:

„Ķ kjölfar žess aš Vélstjórafélag Ķslands var upplżst um aš bśiš vęri aš fęra nišur skrįš vélarafl skipanna [A] śr 1650 kw. ķ 1495 og [B] śr 1546 ķ 1499, sendi Vélstjórafélag Ķslands fyrirspurn, 23. janśar s.l., žar sem óskaš var upplżsinga um meš hvaša hętti afl vélanna hefši veriš fęrt nišur. Samkvęmt 3. gr. reglugeršar nr. 143/1984 ber skipseiganda aš leggja fram žau gögn sem Siglingastofnunin fer fram į varšandi mįl af žessu tagi. Svar Siglingastofnunar viš erindi Vélstjórafélags Ķslands, barst félaginu 29. janśar s.l. og stašfesti stofnunin umręddar breytingar į ašalvél [A] en gat ekki um ętlašar breytingar į ašalvél [B]. Ķ bréfi Siglingastofnunar segir m.a.:

„Vélunum var breytt samkvęmt forskrift frį framleišanda … Takmörkun į tannstönginni ķ olķudęlunni var breytt ķ samręmi viš prufuplan … Takmörkunin er framkvęmd meš žvķ aš sjóša hólka į tannstöng į olķudęlum.“

Aš mati Vélstjórafélags Ķslands standast ekki umręddar breytingar įkvęši 2. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 143/1984 sem kvešur m.a. į um aš einhliša nišurfęrsla į afli ašalvélar meš takmörkun į olķugjöf hafi ekki įhrif į skrįš afl hennar. […]

[…]Félagiš telur aš brotin hafi veriš įkvęši 2. mgr. 2. gr. og 3. gr. reglugeršar nr. 143, frį 24. febrśar 1984, um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa. Vélstjórafélag Ķslands kęrir ofangreinda įkvöršun Siglingastofnunar vegna žess aš atvinnuréttindi og fjöldi vélstjóra um borš er mišašur viš skrįš afl ašalvéla skipa. Skrįš afl ašalvéla skipa hefur žvķ veruleg įhrif į réttarstöšu vélstjóra.“

Ķ tilefni af kęru vélstjórafélagsins leitaši samgöngurįšuneytiš umsagnar Siglingastofnunar Ķslands og X hf., eiganda A, ennfremur sem rįšuneytiš óskaši įlits verkfręšings į umręddri breytingu.

Ķ umsögn siglingastofnunar sagši m.a.:

„Reglugerš sś sem unniš er eftir, er frį 25. febrśar 1984. Eins og sjį mį į fylgiskjölum nr. 1 hefur žaš tķškast allt frį žvķ aš reglugeršin kom śt aš leyft hefur veriš aš takmarka fęrslu tannstangar meš žvķ aš sjóša ķ tennur, slķpa tennur burt eša setja hólka į tannstöngina. Žegar unniš hefur veriš eftir reglugeršinni hefur veriš lögš įhersla į aš gęta jafnręšis.

Vinnuferliš hefur veriš žannig aš žegar borist hefur skrifleg beišni frį śtgerš um aš fęra nišur afl ašalvélar žį hefur veriš fariš fram į aš fyrir liggi yfirlżsing frį vélarframleišanda um hvernig žetta skuli framkvęmt […]. Einnig hefur veriš gerš krafa um aš višurkennt vélaverkstęši framkvęmi žessa breytingu.

Geršur hefur veriš greinarmunur į innsigli og mekaniskri breytingu į vél, og reglugeršin tślkuš žannig:

· Innsigli [į] tannstöng hefur ekki veriš samžykkt. Žaš vęri žaš sem įtt er viš ķ 2. gr. žegar talaš er um „takmörkun olķugjafar“.

· Žaš aš sjóša eša setja hólk į tannstöng hefur veriš talin mekanisk breyting. Ķ 4. gr. er talaš um „breytingar į žeim bśnaši sem į vélinni er“, ekki er žar gerš krafa um aš skipta śt bśnaši. Hér er um varanlega breytingu į žeim bśnaši sem į vélinni er.

Fram hefur komiš ķ bréfum frį framleišanda vélanna aš varaš sé viš žvķ aš fęra nišur vélarafl į annan hįtt en aš takmarka fęrslu į tannstöng.

Unniš hefur veriš samkvęmt žessari vinnureglu ķ yfir 14 įr og ekki hefur komiš til kęru frį Vélstjórafélagi Ķslands fyrr en nś.“

Samgöngurįšuneytiš tók erindi Vélstjórafélags Ķslands til śrlausnar meš śrskurši hinn 6. jślķ 1998 og stašfesti įkvöršun Siglingastofnunar Ķslands. Ķ śrskurši rįšuneytisins sagši m.a.:

„II. Atvik mįls.

Svo viršist sem Siglingastofnun hafi skömmu fyrir sķšustu įramót borist erindi frį [X] hf. ķ Žorlįkshöfn, eiganda [A], um breytingu (nišurfęrslu) į skrįšu afli ašalvélar skipsins. Ķ ódagsettu bréfi sem undirritaš er af śtgeršarstjóra skipsins og sennilega sent Siglingastofnun fyrst ķ janśar 1998 er lżst samrįši viš framleišanda vélarinnar um takmörkun afls hennar, gerš bśnašar vegna breytinga į eldsneytisdęlum og žį reynslu sem skipstjórnarmenn töldu sig hafa eftir breytinguna. Ķ bréfinu kemur fram aš skilaboš framleišanda um breyttan bśnaš vélarinnar hafi veriš skżr og aš ekki hafi veriš į annan veg fariš en fram hafi komiš ķ leišbeiningum žeirra: ž.e. „Smķšašir voru hólkar og žeir settir upp į magnstillistangir eldsneytisdęlanna og voru žeir sošnir fastir, žį var (sic.) Vélar og Skip hf. umbošsmenn fyrir Wichmann fengnir til aš stilla inn hin nżju kjörgildi gangrįšarins“. Ķ erindinu kemur fram aš tilgangur śtgeršarinnar meš breytingunni į bśnaši vélarinnar og henni fylgjandi nišurfęrslu į skrįšu afli ašalvélar skipsins hafi veriš hagsmunagęsla vegna tveggja vélstjóra, sem starfaš höfšu hjį śtgeršinni til margra įra į öšru skipi, en atvinnuréttindi žeirra voru žį nęgileg vegna vélarstęršar žess skips, en frį žvķ [A] var keyptur frį Gręnlandi hafi vélstjórar žessir starfaš samkvęmt undanžįgu į skipinu. Nišurfęrsla į skrįšu afli ašalvélar meš breytingu bśnašarins myndi leysa vanda žessara manna.

Aš fengnum skżringum og žeim gögnum, sem krafist hafši veriš féllst Siglingastofnun į beišni śtgeršarinnar og kvešur žį afstöšu hafa veriš ķ samręmi viš vinnureglu, sem višhöfš hafi veriš hjį stofnuninni ķ meira en 14 įr og aldrei hafi komiš til kęru frį Vélstjórafélaginu vegna hennar fyrr en nś.

[…]

III. Mįlsįstęšur og rök kęranda.

Kęrandi telur aš žęr ašgeršir sem framkvęmdar voru ķ žvķ skyni aš breyta skrįšu afli ašalvélar [A] og mįl žetta varšar og samžykktar voru af Siglingastofnun samrżmist ekki įskilnaši 2. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 143 frį 24. febrśar 1984, um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa, sem segi: „Breyting į afli vélar meš takmörkun olķugjafar hefur ekki įhrif į skrįningu vélarafls“ og enn fremur segi 4. gr. reglugeršarinnar: „Skrįšu vélarafli veršur ekki breytt, nema geršar séu breytingar į žeim bśnaši, sem į vélinni er, og įhrif hafa į afl vélarinnar.“ Kęrandi telur aš breytingarnar feli ķ sér og leiši til einhliša takmörkunar į olķugjöf eingöngu og engu breyti hvernig sś takmörkun sé framkvęmd. Žaš sem viš sé įtt meš 4. gr. reglugeršarinnar sé, aš breyta žurfi žeim bśnaši sem į vélinni er og hefur įhrif į hęfni vélarinnar til žess aš breyta varmaorku eldsneytisins ķ hreyfiorku, og žar sé ašeins um aš ręša foržjöppu og/eša eftirkęli. Um annan įfastan bśnaš sé ekki aš ręša, sem įhrif hafi į hęfni dieselvéla til žess aš breyta varmaorku ķ hreyfiorku. Žannig myndi t.d. minnkun į skrśfuskurši samhliša takmörkun olķugjafar vera afleišing nišurfęrslu į vélarafli en ekki hluti af ašgeršinni, žvķ śtilokaš sé aš heimfęra skrśfubśnaš skipa undir įkvęši 4. gr., žar sem skrśfubśnašurinn sé sjįlfstęš eining, ķ mörgum tilfellum frį öšrum framleišanda og flokkist žvķ alls ekki undir žann bśnaš, sem į vélinni sé og įhrif hafi į afl hennar, sem 4. gr. reglugeršarinnar kveši į um.

Til frekari stušnings sjónarmišum sķnum vitnar kęrandi til įlitsgerša verkfręšinganna [D], skipaverkfręšings og prófessors [E] vélaverkfręšings, sem bįšir telja aš žęr ašgeršir, sem hér skipta mįli hafi eingöngu veriš til žess aš takmarka olķugjöf og meš takmörkun hennar hafi afl vélarinnar veriš fęrt nišur, sbr. 2. mgr. 2. gr. reglugeršarinnar.

IV. Mįlsįstęšur [X] hf. og Siglingastofnunar Ķslands.

Eigendur [A] telja aš breytingar į bśnaši ašalvélar skipsins eins og žeim var lżst hér aš framan hafi veriš eftir skżrum fyrirmęlum framleišanda vélarinnar, enda hafi hann tekiš skżrt fram, aš ekki vęri męlt meš neinni annarri ašferš viš takmörkun afls vélarinnar. Eigendur telja aš žótt įkvęši 2. gr. og 4. gr. reglugeršarinnar stangist į, žį séu skilaboš framleišandans skżr um aš ekki eigi aš bera sig öšruvķsi aš viš nišurfęrsluna, heldur en fram hafi komiš ķ leišbeiningum hans. Tilgangur eigandans meš nišurfęrslu vélaraflsins hafi veriš hagsmunagęsla vegna tveggja tilgreindra starfsmanna fyrirtękisins, sem bįšir hafi starfaš hjį žvķ til margra įra, fyrst sem vélstjórar į [C], žar sem atvinnuréttindi žeirra hafi veriš nęgileg, en frį žvķ [A] hafi veriš keyptur frį Gręnlandi fyrir rśmu įri hafi žeir žurft aš vera į undanžįgum, sem breytingin eša takmörkunin myndi leysa.

Af hendi Siglingastofnunar er žvķ haldiš fram, aš allt frį žvķ reglugerš nr. 143/1984 hafi veriš sett hafi žaš tķškast aš leyfa aš takmarka fęrslu tannstangar meš žvķ aš sjóša ķ tennur, slķpa tennur burt eša setja hólka į tannstöngina. Ķ žessu sambandi hafi veriš „geršur greinarmunur į innsigli og mekaniskri breytingu į vél“ og reglugeršin žį tślkuš žannig: Žegar olķugjöf er takmörkuš meš žvķ eingöngu aš innsigla tannstöng viš įkvešna stillingu, hefur veriš litiš svo į aš um sé aš ręša žess hįttar breytingu į afli vélar, sem ekki hafi įhrif į skrįningu žess. Hins vegar sé sś ašgerš, aš sjóša sérstakan hólk į tannstöng, svo sem gert var ķ žvķ tilviki, sem hér er til mešferšar, žį hafi veriš litiš svo į, aš um sé aš ręša mekaniska breytingu, ž.e. varanlega breytingu į žeim bśnaši sem į vélinni er, eins og 4. gr. kvešur į um aš skuli vera skilyrši fyrir breytingu į skrįšu vélarafli. Eftir žessari tślkun og vinnureglu hafi veriš unniš ķ 14 įr įn žess aš komiš hafi til kęru frį Vélstjórafélaginu fyrr en nś.

V. Įlit og nišurstaša rįšuneytisins.

Afl ašalvélar skipsins var minnkaš meš žvķ aš takmarka fęrslu inngjafarstanga į eldsneytisdęlum. Ašgeršin fólst ķ žvķ, aš settir voru hólkar utan um stangirnar og žeir sķšan sošnir fastir. Eftir ašgeršina fęr ašalvélin minna eldsneyti til sķn viš fulla inngjöf en įšur og hįmarksafköst hennar minnka aš sama skapi. Ašgerš žessi var framkvęmd eftir leišbeiningum vélarframleišanda, sem jafnframt mun hafa lagt til aš skuršur į skrśfu skipsins vęri minnkašur til samręmis viš minnkaš vélarafl. Eigendur skipsins segja aš framleišandi hafi tekiš skżrt fram aš ekki vęri męlt meš neinni ašferš annarri viš takmörkun afls vélarinnar.

Śrlausnarefni mįls žessa er hvort sś breyting er varš į vélarafli skipsins viš žęr ašgeršir sem aš framan greinir sé eingöngu slķk takmörkun olķugjafar, sem 2. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 143/1984 fjallar um og ekki hefur įhrif į skrįningu vélaraflsins, ellegar hvort ķ ašgeršinni hafi falist žęr breytingar į bśnaši vélarinnar og haft žau įhrif į afl hennar, aš réttlęttu breytingu į skrįšu vélarafli skipsins samkvęmt 4. gr. reglugeršarinnar.

Meš skrįšu vélarafli er įtt viš žaš afl, sem vél skilar ķ öxul skips til framdrifs žess. Breytingar į skrśfubśnaši eša skurši skrśfu hafa ekki įhrif į afl vélarinnar eša skrįningu žess, en geta veriš naušsynleg ašgerš eša afleišing breytingar į vélaraflinu. Žęr breytingar, sem vélarframleišandi lagši til og framkvęmdar voru į skurši skrśfunnar skipta žvķ ekki mįli hér.

Svo sem aš framan er getiš hefur Siglingastofnun haft žį vinnureglu og tślkaš įkvęši 2. mgr. 2. gr. reglugeršarinnar meš žeim hętti aš žar vęri um aš ręša tķmabundna takmörkun olķugjafar, sem framkvęma megi meš žvķ aš innsigla tannstöng, sem stjórni olķugjöf mešan takmörkuninni er ętlaš aš vara. Ķ žvķ tilviki er ekki um aš ręša neinar breytingar į vélinni eša bśnaši sem į henni er. Slķk takmörkun leiši ekki til breytingar į skrįšu vélarafli.

Samkvęmt įkvęšum 4. gr. reglugeršarinnar e.contrario er žaš skilyrši sett fyrir breytingu į skrįšu vélarafli skips, aš geršar séu breytingar į žeim bśnaši, sem į vélinni er, og įhrif hafa į afl vélarinnar. Ekki geymir įkvęšiš neinn fyrirvara um žaš hvers konar bśnaš um sé aš ręša svo fremi aš hann hafi įhrif į afl vélarinnar, og žį meš hlišsjón af 2. mgr. 2. gr. og framgreindri skżringu į henni, aš breytingunum į bśnašinum sé ętlaš aš vera varanlegar. Rįšuneytiš telur aš žęr breytingar, sem geršar voru į eldsneytisdęlubśnaši [A] sem aš framan er lżst og mįl žetta varšar fullnęgi žessum skilyršum.

Žegar žannig tilgangur eigenda [A] meš breytingum į bśnaši į vél skipsins og nišurfęrslu į skrįšu afli hennar er virtur, en til hlišsjónar haft, aš nišurfęrsla į skrįšu vélarafli er innan viš tķu af hundraši žess er įšur var, aš breytingunni į bśnaši skipsins er ętlašur varanleiki, hśn gerš ķ samrįši viš framleišanda vélarinnar og aš ekki verši annaš séš, en aš fullra öryggissjónarmiša hafi veriš gętt viš breytingarnar og eftirfarandi skrįningu vélarafls skipsins, sér rįšuneytiš ekki įstęšu til žess aš breyta eša fella śr gildi hina kęršu įkvöršun Siglingastofnunar Ķslands.

Įlyktarorš:

Įkvöršun Siglingastofnunar Ķslands um skrįningu į afli ašalvélar [A] skal óbreytt standa.“

III.

Ķ tilefni af kvörtun Vélstjórafélags Ķslands ritaši umbošsmašur Alžingis samgöngurįšherra bréf, dags. 22. september 1998, og óskaši eftir žvķ meš vķsan til 7. og 9. gr. laga nr. 85/1997, um umbošsmann Alžingis, aš rįšuneytiš léti honum ķ té gögn mįlsins og skżrši višhorf sitt til kvörtunarinnar. Sérstaklega óskaši umbošsmašur eftir aš rįšuneytiš skżrši nįnar žęr forsendur sem fram kęmu ķ śrskurši rįšuneytisins, aš virtur vęri tilgangur eigenda A meš breytingum į vélbśnaši skipsins og nišurfęrslu į skrįšu afli hennar.

Svar samgöngurįšuneytisins barst meš bréfi, dags. 28. september 1998. Um višhorf sitt til kvörtunarinnar og nįnari śtskżringar į framangreindum forsendum var vķsaš ķ śrskurš rįšuneytisins.

Meš bréfi, dags. 29. september 1998, var Vélstjórafélagi Ķslands gefinn kostur į aš gera athugasemdir viš bréf samgöngurįšuneytisins. Athugasemdir vélstjórafélagsins bįrust meš bréfi, dags. 5. október 1998. Žar segir m.a. svo:

„Gert er nokkuš śr žvķ aš nefndar breytingar į ašalvél [A] séu ķ samręmi viš rįšgjöf framleišanda vélarinnar „enda hafi hann tekiš skżrt fram, aš ekki vęri męlt meš neinni annarri ašferš viš takmörkun afls vélarinnar“. Aš mati Vélstjórafélags Ķslands er ekki meginmįliš meš hvaša ašferš framleišandi męlir varšandi breytinguna heldur hvort breytingin yfirhöfuš samręmist nefndri reglugerš um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa.

[…]

Žaš vekur aš vķsu allnokkra furšu aš nefnd beišni skyldi ekki koma fram um svipaš leyti og skipiš kom til landsins ef markmišiš hefši veriš aš tryggja nefndum vélstjórum įframhaldandi störf hjį śtgeršinni į žessu skipi. Žess ķ staš kom beišnin fram ķ framhaldi af verkfallsbošun Vélstjórafélags Ķslands į öll fiskiskip meš ašalvél 1501 kw og stęrri frį og meš 1. janśar 1998 en nišurfęrsla į afli ašalvélar [A] leiddi til žess aš nefnd verkfallsbošun Vélstjórafélags Ķslands tók ekki til skipsins.

[…]

Žaš kann vel aš vera aš Siglingastofnun Ķslands hafi unniš samkvęmt žessari tślkun sinni ķ 14 įr en aš mati félagsins segir žaš ķ sjįlfu sér ekkert til um žaš hvort sś tślkun er rétt eša röng. Um afskipti Vélstjórafélags Ķslands af mįlum af žessu tagi er žaš eitt aš segja aš viš höfum ekki tękifęri til žess aš fylgjast meš žeim eins og sjį mį af mešfylgjandi bréfaskiptum milli stofnunarinnar og Vélstjórafélags Ķslands.“

IV.

Kvörtun Vélstjórafélags Ķslands beinist aš žvķ hvort sś įkvöršun Siglingastofnunar Ķslands aš breyta skrįšu vélarafli fiskiskipsins A, į grundvelli žess aš afl ašalvélar skipsins hafi veriš fęrt nišur meš žvķ aš setja hólk į inngjafarstöng vélarinnar og sjóša hann fastan viš stöngina, fįi samrżmst įkvęšum reglugeršar nr. 143/1984, um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa.

1.

Samkvęmt 7. tölul. 11. gr. auglżsingar nr. 96/1969, um stašfestingu forseta Ķslands į reglugerš um Stjórnarrįš Ķslands, fer samgöngurįšuneytiš meš mįl er varša eftirlit meš skipum. Ķ 1. gr. laga nr. 6/1996, um Siglingastofnun Ķslands, segir aš samgöngurįšherra fari meš yfirstjórn siglinga-, hafna- og vitamįla nema annaš sé įkvešiš ķ öšrum lögum. Siglingastofnun Ķslands fer hins vegar meš framkvęmd framangreindra mįla samkvęmt lögunum og öšrum lögum sem um žau mįl fjalla, sbr. 1. mgr. 2. gr. sömu laga. Ķ 3. gr. laganna er fjallaš um verkefni Siglingastofnunar Ķslands en samkvęmt 3. tölul. 1. mgr. annast siglingastofnun framkvęmd laga um eftirlit meš skipum, laga um męlingu skipa og laga um skrįningu skipa.

Reglugerš nr. 143/1984, um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa, sem hér kemur til skošunar, var samkvęmt 6. gr. hennar sett samkvęmt žįgildandi lögum nr. 52/1970, um eftirlit meš skipum. Žau lög voru leyst af hólmi meš lögum nr. 51/1987 um sama efni, sbr. XI. kafla žeirra. Sķšast nefndu lögin voru felld śr gildi meš nżjum lögum nr. 35/1993 um sama efni, sbr. VIII. kafla žeirra, og eru gildandi lög um eftirlit meš skipum ķ dag. Um gildi reglugeršarinnar kemur ekkert fram ķ sķšast nefndu lögunum. Samkvęmt almennum skżringarreglum veršur žvķ aš telja aš umrędd reglugerš gildi aš žvķ marki sem hśn er samrżmanleg įkvęšum gildandi laga um eftirlit meš skipum.

Rétt er einnig ķ žessu sambandi aš geta žess aš samkvęmt 13. gr. laga nr. 113/1984, um atvinnuréttindi vélfręšinga, vélstjóra og vélavarša į ķslenskum skipum, skal viš śtreikning į afli véla ķ skipum fariš eftir reglum sem rįšherra setur aš fengnum tillögum Siglingastofnunar Ķslands. Ekki veršur séš aš sérstakar reglur hafi veriš settar samkvęmt žessari lagagrein. Ķ 4. gr. laga nr. 115/1985, um skrįningu skipa, segir aš Siglingastofnun Ķslands skuli halda ašalskipaskrį yfir öll skip sem skrįš eru samkvęmt lögum og mešal žess sem skal greina ķ ašalskipaskrį er gerš og stęrš ašalvélar, sbr. 9. tölul. 4. gr. laganna.

Lög nr. 35/1993, um eftirlit meš skipum, gilda samkvęmt 1. gr. žeirra um öll ķslensk skip sem eru sex metrar į lengd eša lengri, męlt milli stafna, og notuš eru į sjó. Ķ 5. mgr. 3. gr. laganna sem ber fyrirsögnina „smķši, innflutningur og breytingar“, og er aš finna ķ II. kafla žeirra sem ber heitiš „gerš og bśnašur“, kemur fram aš rįšherra įkvešur nįnar ķ reglugerš um smķši, stöšugleika, hlešslumerki og bśnaš skipa. Sambęrilegt įkvęši var aš finna ķ eldri lögum um sama efni nr. 51/1987, nįnar tiltekiš ķ 18. gr. žeirra, en žess skal getiš aš ķ Lagasafni 1990 var reglugerš nr. 143/1984, um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa, į mešal upptalinna reglugerša nešanmįls viš žį lagagrein.

Samkvęmt 1. gr. reglugeršar nr. 143/1984, um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa, skal Siglingastofnun Ķslands skrį afl ašalvéla skipa. Nįnari leišbeiningar um hvernig žaš skuli gert er aš finna ķ 2. gr. reglugeršarinnar en žar segir:

„Žegar skrįš er afl véla, skal skrį žaš ķ kw. og miša viš mesta stöšugt įlag, sem framleišandi gefur upp fyrir umrędda vélargerš og įrgerš. Ef fyrir hendi er reynslukeyrsla į vélinni meš įkvešnum tilgreindum bśnaši, sem gefur annaš afl, en aš framan greinir, žį getur [Siglingastofnun Ķslands] įkvešiš aš afl vélarinnar skuli skrįš ķ samręmi viš žęr nišurstöšur. Afliš skal męlt samkvęmt ISO stašli 3046.

Breyting į afli vélar meš takmörkun olķugjafar hefur ekki įhrif į skrįningu vélarafls.”

Skipseigandi sem óskar eftir skrįningu į afli vélar veršur aš leggja fram žau gögn sem Siglingastofnun Ķslands fer fram į, sbr. 3. gr. reglugeršarinnar. Ķ 4. gr. reglugeršarinnar er aš finna frekari takmörkun į heimild siglingastofnunar til aš breyta skrįšu vélarafli en įkvęšiš hljóšar svo:

„Skrįšu vélarafli veršur ekki breytt, nema geršar séu breytingar į žeim bśnaši, sem į vélinni er, og įhrif hafa į afl vélarinnar.“

Žį skal samkvęmt 5. gr. reglugeršarinnar tilgreina skrįš afl ašalvélarinnar į skilti į ašalvél skipa. Įkvęši um lagastoš reglugeršarinnar og gildistöku er aš finna ķ 6. gr. hennar, en sś grein er lokagrein reglugeršarinnar.

2.

Śrskuršur samgöngurįšuneytisins byggir į žeirri framkvęmd sem lżst hefur veriš aš Siglingastofnun Ķslands hafi višhaft varšandi breytingar į skrįningu vélarafls skipa samkvęmt reglugerš nr. 143/1984, ž.m.t. žegar skrįning afls ašalvélar A var fęrš nišur. Fram kemur aš siglingastofnun hafi litiš svo į aš heimilt sé samkvęmt 4. gr. reglugeršarinnar aš breyta skrįningu vélarafls skipa žegar afli vélar er breytt meš žvķ aš sjóša eša setja hólk į tannstöng žannig aš um varanlega breytingu sé aš ręša. Hins vegar hefur siglingastofnun tališ aš žaš hafi ekki įhrif į skrįningu vélarafls žegar tannstöng er innsigluš meš hólk, sbr. 2. mgr. 2. gr. reglugeršarinnar. Hafi ķ žessu sambandi veriš „geršur greinarmunur į innsigli og mekaniskri breytingu į vél“. Ķ tilviki A hafi siglingastofnun tališ aš um „mekaniska“ breytingu hafi veriš aš ręša, ž.e. varanlega breytingu į žeim bśnaši sem er į vélinni, sbr. 4. gr. reglugeršarinnar, og breytt skrįningu vélaraflsins ķ samręmi viš žaš.

Vélstjórafélag Ķslands lķtur hins vegar svo į aš einhliša takmörkun į olķugjöf geti ekki veriš forsenda fyrir breytingu į skrįšu vélarafli samkvęmt reglugeršinni. Engu breyti hvernig sś takmörkun sé framkvęmd.

Ķ lögum um eftirlit meš skipum, sem reglugerš nr. 143/1984 er sett meš stoš ķ, kemur ekki sérstaklega fram hvaša lagasjónarmiš eigi aš bśa aš baki žeim reglum sem rįšherra hefur sett um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa. Sś grundvallarregla kemur hins vegar fram ķ 1. mgr. 3. gr. laga nr. 35/1993, um eftirlit meš skipum, aš hvert skip skuli smķšaš og bśiš śt į žann hįtt aš öryggi mannslķfa į hafinu sé tryggt eins og kostur er og meš tilliti til žeirra verkefna sem žvķ er ętlaš į hverjum tķma.

Ķ 1. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 143/1984 kemur fram aš žegar skrįš er afl vélar skuli skrį žaš ķ kw. og miša viš mesta stöšugt įlag sem framleišandi gefur upp fyrir umrędda vélargerš og įrgerš. Siglingastofnun Ķslands getur hins vegar įkvešiš aš afl vélarinnar skuli skrįš ķ samręmi viš nišurstöšur sem fyrir hendi eru um reynslukeyrslu į vélinni meš įkvešnum tilgreindum bśnaši og sem gefur annaš afl en hiš mesta stöšuga įlag sem framleišandi hefur gefiš upp. Samkvęmt oršalagi įkvęšisins er žvķ gert rįš fyrir žvķ aš reynslukeyrsla į vél meš bśnaši sem annaš hvort eykur afl vélarinnar eša minnkar geti legiš fyrir viš skrįningu vélarafls sem siglingastofnun er heimilt aš miša viš. Ķ lok 1. mgr. er tekiš fram aš afliš skuli męlt samkvęmt ISO stašli 3046.

Ķ 2. mgr. 2. gr. reglugeršarinnar er tekiš fram aš breyting į afli vélar meš takmörkun olķugjafar hafi ekki įhrif į skrįningu vélarafls. Ekki er ķ įkvęšinu skżrt nįnar hvaš įtt sé viš meš takmörkun olķugjafar og veršur žvķ aš skżra įkvęšiš ķ samręmi viš oršalag žess žannig aš hvers konar takmörkun eša skeršing į olķugjöfinni hafi ekki įhrif į skrįningu vélarafls. Žetta žżšir aš viš breytingu į vélarafli meš žessari ašferš skal viš skrįningu vélarafls samkvęmt reglugerš nr. 143/1984 įfram miša viš mesta stöšuga įlag sem framleišandi hefur gefiš upp fyrir umrędda vélargerš og įrgerš eša eftir atvikum nišurstöšur um reynslukeyrslu žrįtt fyrir umrędda breytingu.

Eins og įšur var getiš er ķ lok 1. mgr. 2. gr. reglugeršarinnar tekiš fram aš afl skuli męlt samkvęmt ISO stašli 3046 en žaš er alžjóšastašall um męlingar į afli véla. Ég vek athygli į žvķ aš žrįtt fyrir aš įkvęši stašalsins geri rįš fyrir aš vélarafl geti veriš takmarkaš meš innsigli og žvķ sé lżst žar hvernig tilgreina skuli ķ skrįningu aš um afl viš takmarkaša olķugjöf sé aš ręša hefur rįšherra meš setningu reglugeršar nr. 143/1984 įkvešiš meš skżrum hętti aš breytingar į afli vélar meš takmörkun olķugjafar eigi ekki aš hafa įhrif į skrįningu vélarafls ķslenskra skipa.

Ķ 4. gr. reglugeršarinnar segir aš skrįšu vélarafli skips verši ekki breytt nema geršar séu breytingar į žeim bśnaši sem į vélinni er og įhrif hafa į afl hennar. Žvķ hefur įšur veriš lżst aš meš 2. mgr. 2. gr. reglugeršarinnar hefur veriš sett sérstök regla um įhrif breytingar į afli vélar meš takmörkun olķugjafar į skrįningu vélarafls. Žęr breytingar į bśnaši į vél er hafa įhrif į afl hennar sem 4. gr. reglugeršarinnar tekur til og leitt getur til žess aš skrįšu vélarafli verši breytt, žurfa žvķ aš fela ķ sér annaš en breytingu į afli vélar meš takmörkun olķugjafar.

3.

Kemur žį til athugunar hvort umrędd įkvöršun Siglingastofnunar Ķslands um aš breyta skrįšu vélarafli A fįi samrżmst įkvęšum 2. og 4. gr. reglugeršar nr. 143/1984.

Eins og kemur fram hér aš framan féllst samgöngurįšuneytiš į tślkun siglingastofnunar į įkvęšum reglugeršarinnar um aš breytingar žęr sem geršar voru į afli ašalvélar A hafi fullnęgt įskilnaši 4. gr. reglugeršarinnar žar sem um varanlegar breytingar hafi veriš aš ręša en ekki tķmabundnar.

Ķ kaflanum hér į undan er rakin sś nišurstaša mķn aš ekki sé heimilt samkvęmt 2. mgr. 2. gr. reglugeršar nr. 143/1984 aš breyta skrįningu vélarafls ef afli viškomandi vélar hefur veriš breytt meš takmörkun olķugjafar. Ķ žeim tilvikum sem olķugjöf er takmörkuš veršur įfram aš skrį afl vélar mišaš viš mesta stöšuga įlag sem framleišandi hefur gefiš upp fyrir umrędda vélargerš og įrgerš eša eftir atvikum nišurstöšur um reynslukeyrslu. Žannig hefur žaš engin įhrif į nišurstöšu žessa hvort takmörkun olķugjafar er varanleg eša tķmabundin, žar sem takmörkunin skal samkvęmt reglugeršarįkvęšinu ekki hafa nein įhrif į umrędda skrįningu.

Įgreiningslaust er ķ mįli žessu aš afl ašalvélar A var minnkaš meš žvķ aš takmarka olķugjöf vélarinnar. Ķ framhaldi af žvķ breytti siglingastofnun skrįningu vélarafls skipsins śr 1650 kw. ķ 1499 kw. Fór žessi breyting į skrįningunni gegn skżru oršalagi 2. mgr. 2. gr. reglugeršarinnar. Skiptir ķ žessu sambandi engu mįli hvort takmörkunin var tķmabundin eša varanleg sbr. žaš sem aš framan greinir. Žį skiptir tilgangur eigenda A meš breytingunni heldur engu mįli eša hver hlutföll umręddrar breytingar voru mišaš viš heildarafl vélarinnar.

Aš framansögšu athugušu er žaš nišurstaša mķn aš umrędd breyting Siglingastofnunar Ķslands į skrįningu vélarafls A hafi ekki veriš ķ samręmi viš įkvęši reglugeršar nr. 143/1984.

4.

Reglugerš nr. 143/1984, um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa, frį 24. febrśar 1984, var sett af samgöngurįšuneytinu samkvęmt heimild ķ žįgildandi lögum nr. 52/1970, um eftirlit meš skipum. Var hśn birt ķ B-deild Stjórnartķšinda 20. mars 1984. Ķ 6. gr. reglugeršarinnar er tekiš fram aš hśn öšlist žegar gildi og birtist til eftirbreytni öllum žeim sem hlut eiga aš mįli enda um fyrirmęli aš ręša sem binda jafnt stjórnvöld sem borgarana. Ķ žessu tilviki var henni sérstaklega beint aš Siglingastofnun Ķslands sem fengiš var žaš hlutverk aš skrį afl ašalvéla skipa samkvęmt nįnar tilgreindum reglum og žeim skipseigendum sem kynnu aš óska eftir skrįningu į afli vélar.

Ķ reglugeršinni var ekki aš finna heimild til handa siglingastofnun til aš veita undanžįgu frį skilyršum reglugeršarinnar um breytingu į skrįningu vélarafls en ljóst er aš stjórnvaldi er óheimilt aš veita undanžįgur frį gildandi reglum sem annaš stjórnvald hefur sett.

Ķ žvķ įlitamįli sem hér liggur fyrir tel ég, eins og komiš hefur fram hér aš framan, aš įkvöršun Siglingastofnunar Ķslands hafi fariš gegn fyrirmęlum įkvęša reglugeršar nr. 143/1984 sem męla fyrir um įkvešna takmörkun viš breytingu į skrįningu vélarafls. Ķ śrskurši samgöngurįšuneytisins kemur fram aš siglingastofnun hafi unniš samkvęmt framangreindri tślkun sinni į įkvęšum reglugeršarinnar ķ yfir 14 įr. Ķ samręmi viš umfjöllun mķna hér aš framan tel ég ekki tilefni til aš fjalla um framkvęmd siglingastofnunar į įkvęšum reglugeršarinnar. Er žaš žvķ nišurstaša mķn aš Siglingastofnun Ķslands hafi ekki veriš heimilt aš vķkja frį įkvęšum reglugeršar nr. 143/1984.

V.

Nišurstaša.

Samkvęmt framansögšu er žaš nišurstaša mķn aš śrskuršur samgöngurįšuneytisins, dags. 6. jślķ 1998, žar sem stašfest var įkvöršun Siglingastofnunar Ķslands frį janśar 1998 um aš breyta skrįningu afls ašalvélar A, hafi ekki veriš ķ samręmi viš įkvęši reglugeršar nr. 143/1984, um skrįningu į afli ašalvéla ķslenskra skipa. Beini ég žvķ žeim tilmęlum til samgöngurįšuneytisins aš rįšuneytiš taki śrskurš sinn til endurskošunar, komi fram ósk um žaš frį Vélstjórafélagi Ķslands, og taki žį miš af žeim sjónarmišum sem fram koma ķ įliti žessu.

VI.

Meš bréfi til samgöngurįšuneytisins, dags. 23. janśar 2001, óskaši ég eftir upplżsingum um hvort Vélstjórafélag Ķslands hefši leitaš til rįšuneytisins į nż og žį hvort einhverjar įkvaršanir hefšu veriš teknar af žvķ tilefni. Ķ svari rįšuneytisins, dags. 15. febrśar 2001, segir mešal annars svo:

„Meš bréfi dags. 10. maķ 2000 frį Vélstjórafélagi Ķslands var óskaš eftir žvķ aš rįšuneytiš endurskošaši śrskurš sinn frį 6. jślķ 1998 ķ samręmi viš įlit Umbošsmanns Alžingis. Ķ framhaldi af bréfinu įttu sér staš bréfaskipti milli rįšuneytisins og Siglingastofnunar Ķslands. Įkvešiš var aš taka reglugeršina til heildarendurskošunar og fól rįšuneytiš Siglingastofnun Ķslands aš gera drög aš nżrri reglugerš um žetta efni. Žau drög hafa veriš rędd į fundum Siglingarįšs og eru nś til umfjöllunar innan rįšuneytisins. Engar įkvaršanir hafa veriš teknar hvenęr reglugeršin veršur sett eša hvort žeim drögum sem nś liggja fyrir verši į einhvern hįtt breytt. Siglingastofnun Ķslands hefur įkvešiš aš į mešan nż reglugerš er til umfjöllunar ķ rįšuneytinu verši ekki heimiluš breyting į skrįšu afli ašalvéla skipa.“