Hęfi. Sérstakt hęfi. Vegamįl. Heimild lęgra setts stjórnvalds til aš framsenda mįl til ęšra stjórnvalds. Svör stjórnvalda til umbošsmanns.
(Mįl nr. 2957/2000)

Nįttśruverndarsamtök Ķslands kvörtušu yfir žvķ aš samgöngurįšherra hefši veriš vanhęfur til aš stašfesta, aš beišni Vegageršarinnar, lagningu nżs vegar nr. 56 yfir Vatnaheiši į Snęfellsnesi. Ķ kvörtuninni var rakiš aš fyrir hefši legiš aš leggja veg yfir Vatnaheiši eša aš gera endurbętur į Kerlingarskaršsleiš. Žį var rakiš aš eiginkona samgöngurįšherra vęri fędd og uppalin į Hjaršarfelli ķ Eyja- og Miklaholtshreppi og aš mįgar rįšherra byggju į jöršinni. Hefšu įbśendur og landeigendur aš Hjaršarfelli haldiš žvķ fram aš endurbętur į Kerlingarskaršsleiš, sem lęgi um land jaršarinnar, myndi leiša til jaršrasks og aš žęr rżršu notagildi landsins.

Umbošsmašur rakti įkvęši vegalaga nr. 45/1994 og skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997. Tók hann fram aš af žeim skżringum sem fyrir hann höfšu veriš lagšar yrši rįšiš aš Vegageršin hefši hafiš undirbśning vegalagningar um Vatnaheiši į įrinu 1998. Eftir aš matsferli samkvęmt lögum um mat į umhverfisįhrifum lauk hefši vegamįlastjóri leitaš til samgöngurįšuneytisins ķ žvķ skyni aš fį stašfestingu rįšherra į leišavalinu og žeim fyrirętlunum aš leggja nżjan veg yfir Vatnaheiši. Rakti umbošsmašur sjónarmiš aš baki heimild lęgra setts stjórnvalds til aš vķsa mįli til ęšra setts stjórnvalds og taldi aš leggja yrši til grundvallar aš vegamįlastjóri hefši, eins og atvikum var hįttaš og meš vķsan til įkvęša vegalaga, veriš heimilt aš framsenda mįliš til samgöngurįšherra.

Umbošsmašur tók fram aš meš bréfi samgöngurįšherra til Vegageršarinnar hefši rįšherra fallist į fyrirhugašar framkvęmdir og hafi afstaša hans žess efnis veriš rökstudd sérstaklega. Ķ kjölfar žessa hafi Vegageršin leitaš til viškomandi sveitarfélaga eftir framkvęmdaleyfum til fyrirhugašrar vegalagningar, sbr. 3. mgr. įkvęšis til brįšabirgša ķ skipulags- og byggingarlögum nr. 73/1997, og hefšu žau veriš veitt į įrinu 2000. Taldi umbošsmašur žvķ aš meš umręddu bréfi samgöngurįšherra til vegamįlastjóra hefši rįšherra tekiš žįtt ķ mešferš mįlsins įšur en leitaš var til viškomandi sveitarfélaga. Yrši žvķ aš taka afstöšu til žess hvort žįtttaka rįšherra hefši veriš žess ešlis aš hęfisreglur stjórnsżsluréttar ęttu viš.

Umbošsmašur rakti ķ upphafi aš meš umręddri įkvöršun rįšherra hefši ekki veriš kvešiš į um rétt og/eša skyldu tiltekins ašila. Taldi hann žvķ aš įkvęši 3. gr. stjórnsżslulaga nr. 37/1993 um vanhęfi starfsmanna stjórnsżslunnar hefši ekki gilt um stašfestingu rįšherra į umręddum įformum Vegageršarinnar um vegalagningu yfir Vatnaheiši. Į hinn bóginn taldi umbošsmašur aš óskrįš meginregla um sérstakt hęfi ętti viš um įkvöršunina og rakti inntak hennar. Tók hann m.a. fram aš til žess aš starfsmašur yrši talinn vanhęfur til žess aš taka žįtt ķ samningu eša samžykkt skipulagsįętlunar yršu hagsmunirnir af nišurstöšunni aš varša hann eša nįkomna vandamenn hans sérstaklega og verulega umfram ašra sem skipulagsįętlunin gilti um. Taldi umbošsmašur aš sömu sjónarmiš giltu ķ tilvikum eins og mįl žetta fjallaši um.

Žessu nęst rakti umbošsmašur aš leggja yrši til grundvallar aš žįtttaka rįšherra ķ umręddri įkvaršanatöku um hvor leišin yrši fyrir valinu hefši ekki veriš svo lķtilfjörleg aš engin hętta hefši veriš į žvķ aš ómįlefnaleg sjónarmiš hefšu haft įhrif į įkvöršun um legu vegarins. Žį taldi hann aš eigendur og įbśendur jaršarinnar Hjaršarfells hefšu ekki įtt óverulega hagsmuni af žvķ hvar nżr vegur yfir austanvert Snęfellsnes yrši lagšur. Meš vķsan til tengsla samgöngurįšherra viš žį var žaš nišurstaša umbošsmanns aš rįšherra hefši veriš vanhęfur į grundvelli óskrįšrar meginreglu um sérstakt hęfi til aš stašfesta įform Vegageršarinnar um lagningu vegarins yfir Vatnaheiši. Umbošsmašur tók fram aš hann hefši ķ įliti sķnu ekki fjallaš um žaš hvaša įhrif žįtttaka rįšherra ķ umręddri įkvaršanatöku ętti aš hafa aš lögum. Žį taldi hann ekki forsendur til žess, eins og atvikum vęri nś hįttaš og žar sem umręddur vegur um Vatnaheiši hefši veriš lagšur, aš beina sérstökum tilmęlum til samgöngurįšherra ķ tilefni af žessari nišurstöšu sinni.

Umbošsmašur taldi aš lokum įstęšu til aš gera athugasemdir viš žann drįtt sem varš į žvķ aš samgöngurįšherra og rįšuneyti hans svaraši erindi hans en skżringar rįšuneytisins bįrust umbošsmanni ekki fyrr en tępum nķu mįnušum eftir aš óskaš hafši veriš eftir efnislegri afstöšu rįšuneytisins til kvörtunarinnar. Umbošsmašur taldi žvķ rétt aš beina žeim tilmęlum til samgöngurįšherra aš žess yrši gętt viš skipulagningu starfa ķ rįšuneyti hans aš svörum viš erindum umbošsmanns Alžingis ķ tilefni af kvörtunum sem honum bęrust yrši svaraš innan hęfilegs tķma.